Wyrok z 3 marca 2026, sygn. V U 837/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 marca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Urszula Sipińska-Sęk

Protokolant: st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz

po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2026 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie

sprawy z wniosku G. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

o wysokość świadczenia

na skutek odwołania G. G.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

z dnia (...) sygn.: (...)

oddala odwołanie;

Sygn. akt V U 837/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., odmówił G. G.prawa do ponownego obliczenia emerytury na podstawie art. 26 c ustawy emerytalnej. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia (...) przyznano ubezpieczonej emeryturę od (...) i obliczono jej wysokość zgodnie z art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. dla osób, które nie były członkami OFE. Wnioskodawczyni nie pobierała emerytury kapitałowej zatem brak jest podstaw do ponownego obleczenia emerytury z FUS na podstawie art. 26c ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym po osiągnieciu wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat prze osobę, która pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego osiągnięcie tego wieku, emeryturę z Funduszu oblicza się ponownie z urzędu na zasadach określonych w art. 26.

G. G. w złożonym dnia (...) odwołaniu wskazała, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i wniosła o ponowne obliczenie wysokości jej emerytury z uwagi na osiągniecie 65 roku życia. Wskazała, że zgodnie ze zmianami wprowadzonymi od 2013 roku każdy ubezpieczony powinien mieć założone subkonto w ZUS.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Powielając argumentacje wskazaną zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił następujący stan faktyczny:

G. G. urodzona (...) uprawniona była od dnia (...) do pobierania na stałe, renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.

(dowód: wniosek o rentę k. 13, decyzja ZUS z (...) k. 36 – akt ZUS)

G. G. nie była członkiem otwartego funduszu emerytalnego – nie nabyła prawa do okresowej emerytury kapitałowej. (okoliczność niesporna)

W dniu (...) ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury.

W rozpoznaniu tego wniosku decyzją z (...) ZUS przyznał ubezpieczonej emeryturę od (...) tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zaewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury.

Do ustalenia wysokości emerytury Zakład przyjął kwotę składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji w wysokości 321.091,39 zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego wraz z rekompensatą w wysokości 455.042,36 zł, średnie dalsze trwanie życia wynoszące 257,70 miesięcy. Wysokość emerytury obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej wyniosła 3.011,77 zł.

Wnioskodawczyni od 1 stycznia 2020 roku do emerytury przysługiwało 50% renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową w kwocie 1.428,91 zł.

Łączna wysokość obliczonego w ten sposób świadczenia wynosiła 4440,68 zł.

(dowód: wniosek k. 41, decyzja z (...) k. 54 – akt ZUS)

Wnioskodawczyni nie pobierała emerytury kapitałowej.

(okoliczność niesporna)

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Odwołanie jest nieuzasadnione.

Wnioskodawczyni, jako urodzonej po dniu 31 grudnia 1948 roku, przysługuje emerytura na podstawie zasad sprecyzowanych w art. 26 i art. 25 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.) – dalej ustawa emerytalna. W myśl art. 26 ust. 1 ww. ustawy emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183. Przepis art. 25 ust. 1 ww. ustawy emerytalnej stanowi zaś, że podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenia emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Zgodnie z art. 8 w związku art. 5 ustawy 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych ( t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 926) oraz art. 24 ustawy emerytalnej członek otwartego funduszu emerytalnego nabywa prawo do okresowej emerytury kapitałowej, jeżeli: ukończył 60 lat oraz kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie, ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura, jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego.

W rozumieniu zaś art. 3 pkt 4a ustawy z 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych członek otwartego funduszu emerytalnego – to osoba fizyczna, która uzyskała członkostwo w otwartym funduszu emerytalnym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 870 i 1321 oraz z 2018 r. poz. 138) lub której środki są ewidencjonowane na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a także osobę fizyczną, której środki zgromadzone na jej rachunku w otwartym funduszu emerytalnym zostały przekazane z tego funduszu na subkonto, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W złożonym odwołaniu G. G. podniosła, że w związku zmianami w systemie ubezpieczeń społecznych, każdy ubezpieczony powinien mieć założone subkonto.

Przepis art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 350) reguluje prowadzenie przez ZUS subkonta, w ramach konta ubezpieczonego. Instytucja subkonta w ramach konta ubezpieczonego została wprowadzona przez ustawę z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 75, poz. 398 ze zm.). Przedmiotowa ustawa wprowadziła rozwiązanie, zgodnie z którym kwota składki emerytalnej stanowiąca różnicę pomiędzy dotychczasową wysokością składki emerytalnej, przekazywanej do otwartego funduszu emerytalnego, a nową wysokością składki emerytalnej przekazywanej do otwartego funduszu emerytalnego, będzie ewidencjonowania właśnie na subkoncie w ramach konta ubezpieczonego.

Przepis art. 40a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że w ramach konta ubezpieczonego Zakład prowadzi subkonto, na którym ewidencjonuje się informacje o zwaloryzowanej wysokości wpłaconych składek, o których mowa w art. 22 ust. 3 pkt 1 lit. b i pkt 2, wraz z wyegzekwowanymi od tych składek odsetkami za zwłokę i opłatą prolongacyjną, o których mowa w art. 23 ust. 2, oraz kwotę środków odpowiadających wartości umorzonych przez otwarty fundusz emerytalny jednostek rozrachunkowych po poinformowaniu przez Zakład otwartego funduszu emerytalnego o obowiązku przekazania środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego na fundusz emerytalny FUS, o którym mowa w art. 55 ust. 1 pkt 1, w związku z ukończeniem przez ubezpieczonego wieku niższego o 10 lat od wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwane dalej "subkontem".

Zgodnie z art. 111 ust. 3, 4 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., z wyjątkiem osób pobierających emeryturę, mogą na swój wniosek przystąpić - poprzez zawarcie umowy - do wybranego otwartego funduszu emerytalnego w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r. Termin ten uważa się za zachowany, jeżeli osoba urodzona w okresie określonym w ust. 3 nie podlegała obowiązkowi ubezpieczeń społecznych w 1999 r., lecz przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku ubezpieczenia po dniu 31 grudnia 1999 r. oraz w dniu powstania tego obowiązku nie ukończyła 50 lat.

Obowiązek prowadzenia subkonta przez ZUS pozostaje w ścisłej korelacji z wyrażoną w art. 22 ust. 3 w zw. z art. 111 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zasadą, zgodnie z którą część składki emerytalnej wynosząca 7,3% podstawy jej wymiaru podlega szczególnemu (odrębnemu) reżimowi prawnemu. Oznacza to, że prowadzenie subkonta jest obligatoryjne w odniesieniu do wszystkich ubezpieczonych urodzonych po 31.12.1968 r., a także w przypadku tych ubezpieczonych urodzonych po 31.12.1948 r., a przed 1.1.1969 r., którzy dobrowolnie, na swój wniosek, przystąpili do OFE. Natomiast dla wszystkich ubezpieczonych, którzy urodzili się przed 1.1.1949 r. oraz ubezpieczonych urodzonych po 31.12.1948 r., a przed 1.1.1969 r., którzy nie zostali członkami OFE – z braku odpowiedniej podstawy prawnej – ZUS w ogóle nie może prowadzić subkont, choćby wnosili o to sami zainteresowani (Komentarz do art. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych red. Gudowska 2014, wyd. 2/Wajda).

Reasumując osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. nie mogą być członkami OFE oraz nie mają subkonta w ZUS. Dla osób ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., ale przed 1 stycznia 1969 r., ZUS prowadzi subkonto tylko jeżeli są one członkami OFE. Jednocześnie ubezpieczona jako urodzona po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., mogła przystąpić do wybranego otwartego funduszu emerytalnego tylko na swój wniosek. A co w sprawie bezsporne wnioskodawczyni nie przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego. W takiej sytuacji cała składka na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonej, która nie przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego, przekazywana jest na FUS ( art. 111 ust 7 ustawy systemowej). Należy podkreślić, że tylko dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1968r., ZUS ma obowiązek prowadzenia subkonta bez względu na to, czy są członkami OFE, czy też nie.

W niniejszej sprawie skarżąca G. G., urodzona przed 1 stycznia 1969 r., nie złożyła wniosku o przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego, a co za tym idzie nie posiadała subkonta i tym samym nie miała żadnych środków tam zgromadzonych. Co więcej ZUS nie mógłby prowadzić dla ubezpieczonej takiego subkonta, nawet gdyby sama o to wnosiła, z uwagi na nie przystąpienie przez nią do OFE.

Tym samym do ubezpieczonej jako osoby, która nie pobierała okresowej emerytury kapitałowej, nie ma w ogóle zastosowania art. 26c ust. 1 ustawy emerytalnej. Zgodnie bowiem z tym przepisem emeryturę z Funduszu oblicza się ponownie z urzędu po osiągnieciu wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat na zasadach określonych w art. 26 ustawy emerytalnej, tylko wobec takiej osoby, która pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego osiągnięcie wieku emerytalnego 65 lat, z tym że do obliczenia emerytury przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat, obowiązujące w dacie osiągnięcia tego wieku.

Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴§1 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.