Wyrok z 5 marca 2026, sygn. II Ka 51/26

Przewodniczący:

SSO Agata Kowalska

Protokolant:

st. sekr. sądowy Agnieszka Walerczak

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 51/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 2 grudnia 2025 roku w sprawie II K 1143/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

1.

O. C. (1)

U. C. oraz O. C. (2) – rodzice oskarżonego, z powodu schorzeń przewlekłych wymagają leczenia.

Kserokopia zaświadczeń lekarskich

135

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.

Kserokopia zaświadczeń lekarskich

Kserokopia dokumentacji medycznej z dnia 26 stycznia 2026 r., złożona na etapie postępowania odwoławczego przez obrońcę, dotycząca stanu zdrowia rodziców oskarżonego, została uwzględniona jako wiarygodna, jednakże nie miała wymiernego wpływu na zasadność podniesionych przez obrońcę zarzutów, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia.

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

1. zarzut rażącej niewspółmierności kary w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k., polegającej na wymierzeniu oskarżonemu kary 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, będącej konsekwencją wadliwego zastosowania dyrektyw wymiaru kary wynikających z art. 53 § 1 i 2 k.k., w szczególności przez nienadanie należytej wagi właściwościom i warunkom osobistym oskarżonego, jak również wpływowi orzeczonej kary na osoby trzecie, podczas gdy stopień winy i społecznej szkodliwości czynu oraz całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności - w tym wyjątkowo trudna sytuacja rodzinna oskarżonego, konieczność sprawowania opieki nad dwojgiem starszych rodziców, a także postawa oskarżonego wyrażająca się w przyznaniu do winy i okazaniu skruchy - przemawiały za wymierzeniem kary znacznie łagodniejszej, tj. zbliżonej do dolnej granicy ustawowego zagrożenia;

2. zarzut obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 627 k.p.k. przez jego zastosowanie i art. 624 § 1 k.p.k. przez jego niezastosowanie i niezwolnienie oskarżonego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych - podczas gdy trudna sytuacja życiowa i majątkowa, w której znalazł się oskarżony powoduje, że uiszczenie kosztów sądowych będzie dla niego zbyt uciążliwe, a nadto obciążenie oskarżonego kosztami postępowania poważnie utrudni możliwość wykonania pozostałych środków karnych o charakterze pieniężnym. Ponadto za zwolnieniem oskarżonego od kosztów sądowych przemawiają względy słuszności (w tym także jego postawa w trakcie trwania niniejszego postępowania).

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzuty obrońcy jako niezasadne nie podlegały uwzględnieniu.

W ocenie Sądu II Instancji, Sąd meriti orzekł wobec oskarżonego karę adekwatną do stopnia społecznej szkodliwości czynu, stopnia jego zawinienia, a także uwzględnił wszelkie okoliczności wymienione w art. 53 k.k., nadając im jednocześnie odpowiednią rangę, co czyni zadość ustawowym dyrektywom wymiaru kary. Na wstępie należy przede wszystkim zwrócić uwagę na to, że podstawą do ewentualnego wydania orzeczenia reformatoryjnego w zakresie wymierzonej kary byłoby uznanie, że kara jest nie tylko niewspółmierna, lecz ta niewspółmierność nosi cechy rażącej, czego w sprawie niniejszej nie sposób się dopatrzeć. Nadmienić ponadto trzeba, że sfera sędziowskiego wymiaru kary w pierwszej kolejności zarezerwowana jest dla sądu pierwszej instancji, który w tym zakresie orzeka biorąc przede wszystkim pod uwagę wskazania wynikające z art. 53 § 1 i 2 k.k. Podważanie ocen dokonywanych w tej sferze możliwe jest jedynie w ramach zarzutu rażącej niewspółmierności kary z art. 438 pkt 4 k.p.k. Z tego względu kontrola instancyjna wyroku sądu pierwszej instancji w zakresie wymiaru kary powinna być dokonywana z uwzględnieniem szerokiego zakresu swobodnej oceny sądu co do tego, jaka kara będzie stanowiła trafną reakcję karną na przestępstwo. Ingerencja w płaszczyznę wymiaru kary wymaga zatem wykazania, że sąd meriti naruszył dyrektywy wymiaru kary w taki sposób, że orzeczona kara jest nie tylko nieproporcjonalna, ale rażąco niewspółmierna w świetle prawidłowo zastosowanych dyrektyw wymiaru kary w danej sprawie. Nie wystarczy zatem wskazanie przez skarżącego, że sąd orzekający nie uwzględnił danej okoliczności istotnej z perspektywy zastosowania się do jednej z dyrektyw. Należy wykazać uchybienie na tyle doniosłe, że uwzględnienie prawidłowego znaczenia określonej dyrektywy wymiaru kary nakazywałoby orzec karę znacząco odbiegającą od tej, która została wymierzona w zaskarżonym wyroku (co do wysokości lub jej rodzaju) (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 września 2024 r. II AKa 372/23).

Jak wynika z akt sprawy, oskarżony podczas zatrzymania kierował motorowerem będąc w znacznym stanie nietrzeźwości, gdyż podczas badania stanu trzeźwości stwierdzono u niego aż 1,04 mg/l i 1,09 mg/l stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w takim stopniu nietrzeźwości sprowadzało realne zagrożenie dla zdrowia czy nawet życia pozostałych uczestników ruchu drogowego. Przekładanie w takiej sytuacji interesu osobistego oskarżonego nad interes społeczny, w sytuacji popełnienia przypisanego mu czynu świadomie, pomimo już wcześniejszych skazań, w tym zwłaszcza tych za przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i art., 178a § 4 k.k., byłoby niesprawiedliwie i w gruncie rzeczy nieracjonalne. Zgodnie z treścią zeznań funkcjonariusza Policji U. L., który dokonał zatrzymania oskarżonego, zachowanie oskarżonego było irracjonalne, bowiem prowadził motorower nie korzystając z kasku bezpieczeństwa, a ponadto kierowany pojazd posiadał liczne uszkodzenia, jak m.in. brak kierunkowskazów czy brak lusterek wstecznych, co dodatkowo negatywnie wpływało na bezpieczeństwo wszystkich użytkowników drogi, w tym także samego oskarżonego.

Nawiązując do okoliczności związanych z warunkami osobistymi oskarżonego oraz jego sytuacją rodzinną wskazać należy, że oskarżony postąpił skrajnie nieodpowiedzialnie, narażając nie tylko siebie, ale też pośrednio członków jego rodziny na konsekwencje prawnego swego niewłaściwego zachowania. Każda kara niesie ze sobą dolegliwości dla osoby skazanej, jak także osób jej najbliższych, przy czym oskarżony popełniając kolejny raz przestępstwo ten fakt zbagatelizował. Powoływanie się na okoliczności osobiste i rodzinne oskarżonego, nie mogło być skuteczne, skoro nie były one wystarczającym środkiem motywacyjnym do postępowania zgodnego z prawem, jak również do powstrzymywania się od nadmiernego spożywania alkoholu. Przede wszystkim zaś okoliczności łagodzące nie mogłyby przysłonić okoliczności obciążających, na jakie słusznie powołał się Sąd Rejonowy, opisując je w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Niewątpliwie istotną okolicznością obciążającą są wcześniejsze skazania oskarżonego za popełnienie czynów podobnych. Jak można zauważyć, ani orzeczona wówczas kara grzywny i środek karny w postaci terminowego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, ani wymierzona kara pozbawienia wolności i orzeczony środek karny polegający na dożywotnim zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych nie powstrzymały oskarżonego od dopuszczenia się kolejnego czynu, godzącego w te same dobra prawnie chronione. W świetle powyższego, wywody skarżącego odwołujące się do skruchy oskarżonego i pozytywnej prognozy kryminologicznej względem niego, są gołosłowne i nieuzasadnione. Zarówno wcześniejsze wchodzenie oskarżonego w konflikty z prawem, jak i jego wiek świadczą o tym, że powinien być świadomy naganności swego działania i grożących mu konsekwencji prawnych. Oskarżony zaś pomimo tego wykazał się lekceważącym stosunkiem nie tylko do porządku prawnego, lecz przede wszystkim do wspomnianych już dóbr prawnie chronionych.

Na tle okoliczności obciążających nie sposób także przeceniać faktu przyznania się oskarżonego do winy, tym bardziej jeśli został on zatrzymany „na gorącym uczynku”, a zgromadzony materiał dowodowy od początku postępowania jednoznacznie przemawiał za jego sprawstwem. Kwestionowanie swojej winy, choć wynikające wprost z jego uprawnień i ewentualnie przyjętej taktyki procesowej, byłoby wówczas wysoce nieracjonalne.

Podsumowując powyższe rozważania należało dojść do konstatacji, że wymierzona przez Sąd Rejonowy kara 1 roku pozbawienia wolności jest adekwatna do wszystkich okoliczności sprawy, którym Sąd Rejonowy nadał właściwą rangę i odpowiada dyrektywom wymiaru kary, określonym w art. 53 k.k. Orzeczona kara uwzględnia ustalony przez Sąd meriti stopnień społecznej szkodliwości czynu, stopień zawinienia sprawcy oraz spełni swoje cele, zwłaszcza prewencyjne i wychowawcze. Bacząc chociażby na te podstawowe funkcje kary, niezasadnym byłoby orzeczenie kary 6 miesięcy pozbawienia wolności wnioskowanej przez skarżącego, a zbliżonej do kary orzeczonej poprzednio (4 miesiące pozbawienia wolności w wyroku II K 173/24 Sądu Rejonowego w Siedlcach), skoro ona ich nie spełniła. Odnosząc się zaś do rozpiętości ustawowego zagrożenia karą za popełnienie czynu z art. 178a § 4 k.k., a mianowicie kary pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 zauważyć należy, że orzeczona kara 1 roku pozbawienia wolności zbliżona jest bardziej do minimalnego zagrożenia, niż choćby do jego połowy, toteż trudno poczytywać ją za surową, a tym bardziej za rażąco surową.

Z uwagi na omówione dotychczas okoliczności, zarzut skarżącego co do wymiaru orzeczonej kary uznać należało za chybiony.

Podobnie krytycznie należało ocenić drugi ze sformułowanych przez obrońcę zarzutów, tj. dotyczący obrazy art. 624 § 1 k.p.k.. Na wstępie wskazać trzeba, że z literalnego brzmienia tegoż artykułu jednoznacznie wynika fakultatywność jego stosowania przez sąd. Jak przyjmuje się powszechnie w judykaturze, zarzut obrazy art. 624 § 1 k.p.k. z gruntu musi zostać uznany na chybiony, gdyż wynikające z tego przepisu fakultatywne zwolnienie oskarżonego ze - stanowiącego zasadę - obowiązku zapłaty kosztów sądowych uzależnione zostało od swobodnego uznania sądu. Tym samym brak zwolnienia przewidzianego jako możliwość, a nie obowiązek, nie może naruszać powołanego przepisu, bo nie ma on charakteru normy obligatoryjnej (nie zawiera nakazu ani zakazu). Ewentualna wadliwość przyjęcia, że oskarżony może ponieść należne koszty bez zbędnej uciążliwości ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, może być kwestionowana w oparciu o zarzut błędnych ustaleń faktycznych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2024 r. II AKa 470/21). Zdaniem Sądu Okręgowego odstąpienie od orzeczenia kosztów sądowych, orzeczonych na podstawie art. 627 k.p.k., byłoby niesłuszne. Orzekając w tej części rozstrzygnięcia, Sądowi była znana sytuacja rodzinna i majątkowa oskarżonego, jednakże jak wskazał w uzasadnieniu do punktu V wyroku, oskarżony podejmując prace dorywcze miałby możliwość zapłaty kosztów procesu. Do takiej argumentacji Sąd Okręgowy się przychylił, bowiem zastosowanie instytucji z art. 624 § 1 k.p.k. ma charakter ekstraordynaryjny, przy czym treść przepisu wyraźnie wskazuje, że dotyczy przypadku, gdy zapłata kosztów odznaczałaby się nie tylko uciążliwością, lecz musiałaby być „zbyt uciążliwa”. Oskarżony ma możliwość podjęcia pracy, odpowiedniej dla swoich umiejętności i kwalifikacji, nawet jeśli są one niskie, jak wskazuje obrońca, co też automatycznie nie przesądza o niskich zarobkach, a tym samym może wywiązać się z obowiązku zapłaty kosztów sądowych. Z tożsamych względów, Sąd Okręgowy nie dopatrzył się zasadności zwolnienia oskarżonego z obowiązku zapłaty kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Wniosek

Wniosek o zmianę wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary 6 miesięcy pozbawienia wolności i zwolnienie w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym opłaty od kary;

ewentualnie o zmianę wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary 6 miesięcy pozbawienia wolności.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec niezasadności zarzutów podniesionych przez obrońcę, wnioski apelacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok w zaskarżonej części.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Apelacja obrońcy jako bezzasadna nie została uwzględniona, co omówiono szerzej w rubryce 3.1. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie dopatrzył się uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

Z uwagi na nieuwzględnienie apelacji obrońcy, na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego O. C. (1) na rzecz Skarbu Państwa 200 złotych tytułem kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, zgodnie ze stawkami wskazanymi w art. 8 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych oraz § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym.

Sąd Okręgowy kierując się tożsamą argumentacją, jak przedstawiona przy omówieniu zarzutu dotyczącego art. 624 § 1 k.p.k., nie uznał za zasadne zwolnienia oskarżonego od uiszczenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok w części dotyczącej kary pozbawienia wolności (pkt I) oraz kosztów postępowania (pkt V)

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana