Wyrok z 11 marca 2026, sygn. I C 1674/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 marca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	sędzia Ewa Oknińska
Protokolant:	sekretarz sądowy A. P.,

po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. w Olsztynie

na rozprawie

- sprawy z powództwa (...)z siedzibą w W.

przeciwko M. J.

o zapłatę

- sprawy z powództwa wzajemnego M. J.

przeciwko (...) z siedzibą w W.

o zapłatę

I. zasądza od pozwanej M. J. na rzecz powoda (...) z siedzibą w W. (1) kwotę 75.868,91 (siedemdziesiąt pięć tysięcy osiemset sześćdziesiąt osiem 91/100) zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 31 marca 2024 r. do dnia zapłaty,

II. w pozostałym zakresie oddala powództwo (...) z siedzibą w W. (1),

III. zasądza od powoda (...) z siedzibą w W. (1) na rzecz pozwanej M. J. kwotę 2.681,83 zł tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty,

IV. zasądza od pozwanego wzajemnie (...) z siedzibą w W. (1) na rzecz powódki wzajemnej M. J. kwotę 53.373,79 (pięćdziesiąt trzy tysiące trzysta siedemdziesiąt trzy 79/100) zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 maja 2024 r. do dnia zapłaty,

V. w pozostałym zakresie oddala powództwo wzajemne M. J.,

VI. zasądza od powódki wzajemnej M. J. na rzecz pozwanego wzajemnie (...) z siedzibą w W. (1) kwotę 5.413,12 zł tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Ewa Oknińska

Sygn. akt: I C 1674/24

UZASADNIENIE

(...). z siedzibą w W. (1) domagał się zasądzenia od pozwanej M. J. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...), kwoty 378.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 września 2022 r. do dnia zapłaty. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z kosztami poniesionymi przez powoda w elektronicznym postępowaniu upominawczym o sygnaturze akt (...).

W uzasadnieniu powód wskazał, że niniejszy pozew obejmuje żądanie zwrotu nienależnie uzyskanej przez pozwaną kwoty subwencji finansowej w ramach programu rządowego „Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich Firm”. Strona powodowa wskazała, że na podstawie wniosku pozwanej wypłaciła subwencję w kwocie 646.874,65 zł. Zgodnie z zapisami umowy oraz Regulaminem, stanowiącym jego integralną część, wypłacona subwencja finansowa mogła ulec umorzeniu w całości lub w części. Umorzenie subwencji w całości lub w części wymagało spełnienia szeregu wymogów formalnych wynikających z umowy i Regulaminu. Ponadto warunkiem umorzenia było utrzymanie działalności do dnia 31.12.2021r. (rozumiane jako nieprzerwane prowadzenie działalności od dnia złożenia wniosku do dnia 31.12.2021r.) oraz utrzymanie średniego zatrudnienia w 2021r. w porównaniu do liczby osób zatrudnionych (dla Mikrofirm), zaś dla przedsiębiorców z sektora MŚP (Małe lub Średnie Przedsiębiorstwo), warunkiem umorzenia było zweryfikowaniu przez powoda prognozy wysokości kosztów stałych lub wielkości spadku przychodów za okres od 01.01.2021r. do 31.03.2021r., które to prognozy wyznaczały wartość przyznanej subwencji. Przy czym pozwana zobowiązana była do samodzielnego złożenia oświadczenia o rozliczeniu, które następnie podlegało weryfikacji (min. z rejestrami publicznymi prowadzonymi min. przez ZUS) i w oparciu o które powód wydał decyzję, która mogła zwalniać pozwaną z obowiązku zwrotu subwencji lub zobowiązywać go do zwrotu określonej części lub całości. W przypadku min. ustalenia, że wnioskodawca naruszył warunki programowe, które pociągają za sobą konieczność zwrotu subwencji, wnioskodawca zobowiązany był zwrócić subwencję finansową do dnia 15.09.2022 r. Ponadto, zgodnie z zapisami Regulaminu, pozwany będący MŚP zobowiązany był do zwrotu nadwyżki otrzymanej subwencji finansowej (samodzielnie wyliczonej w ramach złożonego przez pozwanego oświadczenia o rozliczeniu) do dnia 30.06.2022 r. W razie niedochowania tego terminu naliczane były odsetki ustawowe za opóźnienie. Oświadczenie było weryfikowane za pomocą danych dostępnych w rejestrach publicznych. Następnie wydawana była decyzja w przedmiocie określenia wysokości zwrotu - powód mógł potwierdzić wartości wskazywane przez pozwaną w oświadczeniu o rozliczeniu lub wydawał decyzje nakazującą zwrot subwencji w całości lub w części (termin do zwrotu upływał dnia 15.09.2022r.) Pozwany zobowiązany był bowiem do samodzielnego powiększenia wartości subwencji finansowej pozostałej do spłaty o należne odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od:

a)  1 lipca 2022 r. od dnia zapłaty – w odniesieniu do kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy nadwyżką otrzymanej subwencji finansowej, a kwotą wpłaconą do dnia 30.06.2022r.;

b)  16.09.2022 r. do dnia zapłaty – w odniesieniu do kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy wartością subwencji finansowej pozostałej do spłaty, a kwotą wymagalnego zadłużenia. (pozew k. 5-10)

W odpowiedzi na pozew pozwana M. J. wniosła o oddalenie powództwa w całości.

Wraz z odpowiedzią na pozew pozwana wniosła powództwo wzajemne, w ramach którego domagała się zasądzenia od powoda na jej rzecz zwrotu kwoty 424.403,56 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 2 maja 2024 r. do dnia zapłaty.

Ponadto pozwana wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg obowiązujących przepisów, powiększonych o kwotę opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu pozwana przyznała, że zawarła z powodem umowę subwencji finansowej z dnia 22 stycznia 2021 r., że na podstawie zawartej umowy została jej wypłacona kwota 646.874,65 zł, oraz że powód zażądał zwrotu kwoty 378.000 zł. Wskazała, iż brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do zwrotu subwencji finansowej, a powód nie wyjaśnia podstawy faktycznej powództwa. W pozostałym zakresie, pozwana zaprzeczyła twierdzeniom i stanowisku wskazanemu w pozwie. W ocenie strony pozwanej w niniejszej sprawie nie zaszły żadne okoliczności przewidziane umową bądź regulaminem, powodujące wygaśnięcie, rozwiązanie lub wypowiedzenie umowy.

Pozwana wskazała, że 14 stycznia 2022 r. rozliczyła subwencję w oparciu o przygotowany do tego celu elektroniczny formularz na stronie (...). Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o rozliczeniu subwencji różnica pomiędzy uzyskaną kwotą subwencji finansowej ustaloną w oparciu o prognozowaną wysokość przychodów i kosztów stałych, a kwotą rzeczywistych przychodów oraz kosztów stałych wyniosła 0,00 zł. W efekcie beneficjentka winna zostać zwolniona z obowiązku zwrotu subwencji w pełnej wysokości, tj. 646.874,65 zł. Powódka wskazała, że spełniła wszystkie warunki do całkowitego umorzenia obowiązku zwrotu subwencji finansowej. Po pierwsze - nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą (od 2001 r. do dzisiaj). Po drugie – nie wystąpiła u niej żadna nadwyżka pomiędzy wartością subwencji wyliczoną w oparciu o przewidywalną wartość kosztów stałych oraz wartością spadku przychodów, a kwotą wyliczoną w oparciu o rzeczywiste koszty stale oraz rzeczywistą wartość spadku przychodów (43%).

Powód nie wyjaśniając podstawy formułowanych roszczeń, skierował pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym. W dniu 7 grudnia 2023 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wydał nakaz zapłaty w sprawie oznaczonej sygn. akt (...). Wskutek wadliwego uznania go za doręczony został opatrzony klauzulą wykonalności. Następnie po uznaniu sprzeciwu pozwanej za skuteczny doszło do umorzenia postępowania. Jednakże przed stwierdzeniem utraty mocy przez nakaz zapłaty komornik sądowy wyegzekwował kwotę 385 968,75 zł (na rzecz wierzyciela) oraz kwotę 38 434,81 zł (tytułem kosztów egzekucji). Świadczenie to jest nienależne. W konsekwencji pozwana złożyła niniejsze powództwo wzajemne, domagając się zwrotu tych kwot.

Niezależnie od powyższego pozwana podniosła, że wytoczone przez powoda powództwo pozostaje sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Celem „Tarczy Finansowej" była pomoc podmiotom, które znalazły się w trudnej sytuacji ekonomicznej w związku z epidemią COVID-19. Następcze pozbawianie beneficjenta prawa do skorzystania z pomocy przewidzianej programem pozostaje w sprzeczności z w/w klauzulą generalną. Oczekiwanie od pozwanej, że zwróci uzyskane środki pieniężne, które już zostały przeznaczone m.in. na wypłaty pensji pracowników, jest zachowaniem ewidentnie sprzecznym z zasadami współżycia społecznego i przejawem nadużycia prawa podmiotowego. (odpowiedź na pozew/pozew wzajemny k. 169-176)

Powód w piśmie z dnia 02 stycznia 2025 r. wskazał, że pozwana nie odnotowała wymaganego spadku przychodów w drugim okresie (spadek większy lub równy 30%), tj. od stycznia do marca 2021 r. w porównaniu do okresu styczeń - marzec 2019 r., dlatego subwencja finansowa została umorzona jedynie za pierwszy okres. Powyższe potwierdzają dane przekazane przez Ministerstwo Finansów, których treść powód przedkłada z przedmiotowym pismem. Co więcej sama pozwana w oświadczeniu o rozliczeniu subwencji finansowej wskazała, że jej przychody w marcu 2021 r. wynosiły 307.276,79 zł, podczas gdy z deklaracji wskazanej w umowie przychód ten określiła na 40.000 zł. Tym samym nie można uznać, aby pozwana poniosła stratę.

W piśmie z dnia 18 stycznia 2025 r., odnosząc się do powództwa wzajemnego, powód (pozwany wzajemnie) wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wskazał, że kwota wyegzekwowana przez komornika sądowego została przekazana powodowi (pozwanemu wzajemnie) w wyniku prowadzonej egzekucji na podstawie nakazu zapłaty z dnia 7 grudnia 2023 г. wydanego w sprawie o sygn. akt (...) zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w dniu 29 lutego 2024 r. Tym samym powód (pozwany wzajemnie) działał w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, tj. wniósł powództwo, uzyskał tytuł wykonawczy i na jego mocy przeprowadził egzekucję. Nie sposób uznać zatem, aby odzyskana kwota stanowiła świadczenie nienależne, bowiem otrzymała go w sposób odpowiadający prawu. Roszczenie pozwanej (powódki wzajemnej) jest w opinii powoda (pozwanego wzajemnie) zupełnie bezpodstawne z uwagi na datę, w której doszło do uprawomocnienia się postanowienia o utracie mocy nakazu zapłaty.

Powód nie zgodził się z prezentowanym przez pozwaną stanowiskiem, że następcze uchylenie nakazu zapłaty na skutek przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu powodować może nienależność spełnionego świadczenia, którego spełnienie nastąpiło wtedy, gdy nakaz zapłaty uznany był za prawomocny. Utrata mocy nakazu zapłaty z dnia 7 grudnia 2023 roku wydanego przez Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt (...) nie skutkuje tym, iż środki wyegzekwowane przez komornika sądowego stają się „świadczeniem nienależnym" w rozumieniu art. 410 k.c. (pisma powoda k. 216-221 i k. 251-254)

W piśmie procesowym z 21 marca 2025 r. pozwana wskazała, że powód zarzuca jej, że nie odnotowała wymaganego spadku przychodów w okresie od stycznia 2021 r. do marca 2021 r. w porównaniu do tożsamego okresu 2019 roku. Następnie pozwana zakwestionowała wiarygodność i przydatność dokumentu złożonego przez powoda pochodzącego rzekomo z Ministerstwa Finansów, a nadto wskazała, że pozostaje on w sprzeczności z dokumentami księgowymi pozwanej. Nawet z załączonego przez powoda do pisma z 2 stycznia 2025 r. podsumowania księgi przychodów i rozchodów wynika, że w marcu 2021 r. pozwana osiągnęła przychód w wysokości 307 276, 79 zł (nie zaś jak twierdzi powód 401 063,00 zł).

Ponadto wskazała, że z przedłożonej dokumentacji księgowej wynika, że w okresie od stycznia do marca 2019 r. przychody pozwanej wyniosły 593 239,89 zł., natomiast w okresie od stycznia do marca 2021 г. 409 787,16 zł. Różnica w przychodach wyniosła zatem 183 452,73 zł. Kwota ta stanowi ok. 31% przychodów pozwanej w relewantnym okresie. Z tymi danymi koresponduje złożone przez pozwaną oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej z 14 stycznia 2022 r.

Pozwana podniosła również, że powód najprawdopodobniej zignorował fakt, że pozwana dokonała korekt pięciu faktur wystawionych uprzednio Gminie O. - (...). Łączna suma dokonanych korekt wyniosła ok. 100 000 zł. (pismo procesowe k. 262-265)

W kolejnym piśmie procesowym powód wskazał, że jeśli pozwana kwestionuje prawidłowość przychodu w wyżej wskazanych okresach zarzuty w tym zakresie kierować powinna do organów skarbowych, bowiem dane, na których opiera się powód pochodzą od tych organów. Jednocześnie wskazał, że w przypadku dokonania przez beneficjenta korekty skarbowej, po której okazałoby się, że beneficjent, który pierwotnie nie spełniał warunków programowych do zwolnienia ze zwrotu z całej wypłaconej kwoty subwencji, nie dochodzi do następczego nabycia uprawnienia do spełnienia warunków programowych pozwalających na umorzenie całej kwoty. W takim przypadku beneficjent nie spełniał warunków programowych już na chwilę składania wniosku o umorzenie i z tego powodu nie powinien był on otrzymać umorzenia subwencji finansowej w całości. Tym samym zmiany korygujące wstecznie, a wpływające na spełnienie warunków programowych stanowią nadużycie ze strony pozwanego na etapie składania oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej.

Pozwana utrzymywała, że spełniała warunki programowe do zwolnienia ze zwrotu całej wypłaconej kwoty subwencji. Faktury związane z realizacją zamówień publicznych wystawione omyłkowo w marcu 2021 r. (zamiast w kwietniu 2021 r.), zostały skorygowane 31 grudnia 2021 r. i dostarczone do zamawiającego 13 stycznia 2022 r., co potwierdza data wpływu widoczna na korektach, a następnie zgłoszone do właściwego urzędu skarbowego. Rozliczenie subwencji nastąpiło 14 stycznia 2022 r. i uwzględniało złożone korekty (stąd pozwana wskazała, wysokość faktycznie osiągniętego przychodu w odniesieniu do marca 2021 r. na kwotę 307 276,79 zł), zatem w momencie składania wniosku o umorzenie subwencji, pozwana złożyła dane zgodnie z rzeczywistością. (pisma procesowe k. 281-284, 285-286)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Zgodnie z art. 21a, dodanym do ustawy z 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz.U. z 2020 r. poz. 2011 ze zm.), Rada Ministrów, w związku ze skutkami COVID-19, mogła powierzyć (...) realizację rządowego programu udzielania przedsiębiorcom wsparcia finansowego, w szczególności w formach, o których mowa w art. 13 ust. 1, lub w formach bezzwrotnych. (art. 21a ust. 1). Program rządowy określał w szczególności warunki i okres udzielania przedsiębiorcom lub innym podmiotom wsparcia finansowego, o którym mowa w ust. 1, sposób przygotowania i elementy rocznych planów udzielania tego finansowania oraz sprawozdawczości z ich realizacji (art. 21a ust. 2). Na podstawie wskazanego art. 21a ustawy o systemie instytucji rozwoju - Uchwałą Rady Ministrów nr 2/2021z dnia 05.01.2021 roku w sprawie programu rządowego ,,Tarcza finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm", przyjęto program rządowy Tarcza Finansowa, stanowiący stanowił załącznik do tej uchwały. Realizację rządowego programu powierzono (...) S.A. z siedzibą w W. (1), która jest spółką Skarbu Państwa. Zasadniczym celem programu była realizacja podstawowego interesu ekonomicznego Rzeczypospolitej Polskiej w postaci zapewnienia stabilności przedsiębiorstw i gospodarki. Program 2.0 miał na celu zapobiegnięcie ryzyka masowej upadłości beneficjentów oraz zwolnień ich pracowników na skutek zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z druga falą pandemii COVID – 19. Szczegółowym celem programu było udostępnienie beneficjentom warunkowo bezzwrotnego finansowania programowego na warunkach preferencyjnych, dla zapewnienia im płynności i stabilności finansowej w tym okresie oraz stabilizacja finansowa celem ochrony miejsc pracy i bezpieczeństwa finansowego obywateli.

(okoliczności bezsporne)

W celu realizacji programu, PFR przyjął Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm" (zwany dalej Regulaminem). Wersja pierwotna Regulaminu obowiązywała od dnia 14.01.2021 roku i weszła w życie w dniu 15.01.2021 roku.

Zgodnie z Regulaminem, beneficjentem programu były podmioty będące Mikrofirmą, MŚP lub Dużym Przedsiębiorcą (§ 2 definicja k. 184). Przy czym pod pojęciem Mikrofirmy rozumiano przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 prawo przedsiębiorstw, który na dzień 31.12.2019 r., a w przypadku braku pracowników na ten dzień, na dzień 31.07.2020 r., zatrudnia co najmniej 1 pracownika oraz nie więcej niż 9 pracowników (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy) oraz jego roczny obrót netto za 2019r. lub suma bilansowa w 2019r. nie przekracza 2.000.000.00 EUR, przy czym określenie Mikrofirmy winno uwzględniać pozostałe uregulowania regulaminu oraz załącznika I do GBER. Zaś MŚP oznaczało przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 prawo przedsiębiorstw, który na dzień 31.12.2019r., a w przypadku braku pracowników na ten dzień, na dzień 31.07.2020r., zatrudnia co najmniej 1 pracownika oraz nie więcej niż 249 pracowników (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy) oraz jego roczny obrót netto za 2019r. nie przekracza 50.000.000.00 EUR lub suma bilansowa w 2019r. nie przekracza 43.000.000,00 EUR, który nie jest Mikrofirmą, przy czym określenie statusu MŚP winno uwzględniać pozostałe uregulowania regulaminu oraz załącznika I do GBER. (k. 186)

Zgodnie z definicją zawartą w § 2 regulaminu (k. 187), przychody w myśl regulaminu to:

a) wartość sprzedaży towarów i usług wykazaną w deklaracji (...) – w przypadku Beneficjentów będących czynnymi podatnikami VAT rozliczającymi się miesięcznie;

b) wartość sprzedaży towarów i usług wykazaną w deklaracji (...) (w zakresie sprzedaży za dany miesiąc) – w przypadku Beneficjentów, będących czynnymi podatnikami VAT rozliczającymi się kwartalnie;

c) przychód z innych źródeł (tzw. przychód operacyjny) w rozumieniu ustawy CIT albo przychód z działalności w rozumieniu ustawy PIT, stanowiące podstawę do obliczenia zaliczki na podatek CIT albo PIT – w stosunku do Beneficjentów: (i) będących czynnymi podatnikami VAT wystawiającymi faktury VAT marża (w tym beneficjentów, którzy wykazali co najmniej jedną fakturę objętą obowiązkiem VAT marży), (ii) będących czynnymi podatnikami VAT, rozliczającymi się kasowo, (iii) świadczących tylko i wyłącznie czynności zwolnione z VAT (zwolnienie przedmiotowe), (iv) niebędących podatnikami VAT (w tym beneficjentów zwolnionych podmiotowo z VAT), oraz (v) rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych; oraz

d) kwotę wyliczoną przez Beneficjenta na podstawie wystawionych faktur lub rachunków – w stosunku do Beneficjenta korzystającego z karty podatkowej (niebędącego czynnym podatnikiem VAT).

W Regulaminie cel szczegółowy Programu określono jako:

a) udostępnienie Beneficjentom Finansowania Programowego na warunkach preferencyjnych, w istotnej części bezzwrotnego, dla zapewnienia im płynności i stabilności finansowej w okresie poważnych zakłóceń w gospodarce w związku ze skutkami pandemii COVID-19; oraz

b) stabilizacja finansowa Beneficjentów celem ochrony miejsc pracy i bezpieczeństwa finansowego obywateli (§ 3 ust. 3 Regulaminu k. 188).

Finansowanie Programowe dla MŚP zostało wskazane w § 6 Regulaminu. W ust. 1 wskazano, że w celu wyliczenia subwencji finansowej dla MŚP konieczne jest wykazanie przez MŚP:

a)  wysokości kosztów stałych, przy czym koszty stałe:

i.  za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 31 grudnia 2020r. zostaną wykazane w oparciu o rzeczywiste dane wynikające z dokumentów księgowych lub rachunkowych MŚP lub

ii.  za okres od dnia 1 stycznia 2021r. do dnia 31 marca 2021r. zostaną wykazane w oparciu o predykcję dokonaną przez MŚP wedle swojej najlepszej wiedzy, jednakże w sytuacji, gdy w chwili składania wniosku dostępne są dane rzeczywiste, wynikające z dokumentów księgowych lub rachunkowych MŚP za część tego okresu, MŚP zobowiązane jest wykazać wysokość kosztów stałych za część tego okresu w oparciu o rzeczywiste dane, oraz

b)  wielkość spadków Przychodów w okresie:

i.  od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 31 grudnia 2020r. w porównaniu do okresu trwającego od 1 listopada 2019r. do 31 grudnia 2019r. przy czym MŚP zobowiązane są wykazać wielkość spadku Przychodów za ten okres w oparciu o dane rzeczywiste, lub:

ii.  od dnia 1 stycznia 2021r. do dnia 31 marca 2021r. w porównaniu do okresu trwającego od 1 stycznia 2019r. do 31 marca 2019r. przy czym MŚP zobowiązane jest wykazać wysokość spadku Przychodów za ten okres w oparciu o predykcję dokonaną przez MŚP wedle swojej najlepszej wiedzy, jednakże w sytuacji gdy w chwili składania wniosku dostępne są dane rzeczywiste za część tego okresu, MŚP zobowiązane jest wykazać wielkość spadku Przychodów w oparciu o dane rzeczywiste.

Zgodnie z § 6 ust. 2 Regulaminu MŚP uprawnione było do Subwencji Finansowej w sytuacji, gdy wielkość spadku przychodów za okresy wskazane w ust. 1(b) powyżej jest większa niż 30% (§ 6 ust. 2 regulaminu k. 190).

Zgodnie z § 6 ust. 3 Regulaminu kwota Subwencji Finansowej, którą może uzyskać MŚP, nie może być w żadnym przypadku wyższa niż:

a) 70% Kosztów Stałych wykazanych przez MŚP za okresy wskazane w ust. 1(a) powyżej;

b) 72.000 PLN na Osobę Zatrudnioną według stanu na dzień 30 września 2020 r. w sytuacji, gdy MSP nie otrzymało wsparcia w ramach Programu 1.0;

c) 144.000 PLN na Osobę Zatrudnioną Osobę według stanu na dzień 30 września 2020 r. w sytuacji, gdy MŚP otrzymało wsparcie w ramach Programu 1.0 - podana kwota stanowi łączne wsparcie uzyskane na Osobę Zatrudnioną w ramach Programu 2.0 i Programu 1.0; oraz

d) 3.500.000 PLN.

Zgodnie z § 6 ust. 4 otrzymana przez MŚP Subwencja Finansowa ulega całkowitemu umorzeniu pod warunkiem łącznego spełnienia poniższych warunków:

a) utrzymania przez MŚP działalności gospodarczej na dzień 31 grudnia 2021 r., rozumianego jako nieprzerwane prowadzenie działalności gospodarczej w okresie od dnia złożenia Wniosku do dnia 31 grudnia 2021 r., przy czym w okresie od dnia złożenia Wniosku do dnia 31 grudnia 2021 r. wobec Beneficjenta nie może rozpocząć się proces likwidacji, upadłości lub restrukturyzacji; oraz

b) rozliczenia przez MŚP nadwyżki otrzymanej subwencji finansowej w terminie po 31.10.2021r. jednakże nie później niż do 31 stycznia 2022r., oraz

c) koszty stałe oraz wysokość Przychodów wskazane we wniosku przez MŚP , będące podstawą wyliczenia kwoty subwencji finansowej, zostały podane zgodnie z rzeczywistym stanem.

Zgodnie z § 6 ust. 5 Regulaminu w terminie od dnia 30 października 2021r. do dnia 31 stycznia 2022r. MŚP zobowiązane jest rozliczyć otrzymaną subwencję finansowa poprzez złożenie oświadczenia w przedmiocie rozliczenia subwencji finansowej.

Zgodnie z § 6 ust. 7 Regulaminu w sytuacji, gdy w wyniku złożenia oświadczenia o rozliczeniu o którym mowa w ust. 5:

a) MŚP ustali, że w momencie składania wniosku uprawnione było do uzyskania Subwencji Finansowej w wyższej kwocie niż rzeczywiście otrzymana, MŚP nie będzie uprawnione do żądania wypłaty dodatkowej kwoty Subwencji Finansowej; albo

b) MŚP ustali, że w momencie składania wniosku uprawnione było do Subwencji Finansowej w niższej kwocie niż rzeczywiście otrzymana (uwzględniając rzeczywiste dane dotyczące Kosztów Stałych za okres wskazany w ust. 1(a)(ii) powyżej oraz rzeczywiste dane dotyczące spadku Przychodów za okres wskazany w ust. 1(b)(ii) powyżej), MŚP będzie zobowiązane, niezależnie od jego pozostałych obowiązków wynikających z umowy Subwencji Finansowej i niniejszego Regulaminu, do dokonania na rzecz PFR zwrotu Subwencji Finansowej w części przekraczającej kwotę Subwencji Finansowej, do której MŚP było uprawnione, przy czym umorzeniu w takiej sytuacji podlega część Subwencji Finansowej niepodlegająca zwrotowi.

Zgodnie z § 11 Regulaminu wnioskodawca przed zawarciem Umowy Subwencji Finansowanej miał możliwość i obowiązek zapoznania się z Regulaminem. O udział w Programie 2.0 mogli ubiegać się Beneficjenci będący osobami fizycznymi, osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność do nabywania praw i obowiązków we własnym imieniu, wykonujący działalność gospodarczą oraz wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, w każdym przypadku pod warunkiem posiadania przez Beneficjenta statusu Mikrofirmy lub MŚP (§11 ust. 1 i 2 Regulaminu).

Zgodnie z § 12 ust. 1 Regulaminu subwencja finansowa miała być udzielana w oparciu o składany przez beneficjenta wniosek podlegający w stosownym czasie weryfikacji przez bank i PFR, złożony wyłącznie drogą elektroniczną.

Zgodnie z § 13 ust. 1 Regulaminu, PFR miał rozpatrywać wnioski w celu weryfikacji spełnienia przez Beneficjenta Warunków Programowych. Decyzja Funduszu miała charakter potwierdzenia (i) w całości (ii) w części albo (iii) zaprzeczenia przez PFR okoliczności spełniania przez Beneficjenta Warunków Programowych na podstawie oświadczeń wiedzy Beneficjenta zawartych we wniosku i danych oraz informacji pozyskiwanych od osób trzecich i organów administracji, w tym, między innymi od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Ministra Finansów oraz Krajowej Administracji Skarbowej (§13 ust. 1-4 Regulaminu).

Po rozpatrzeniu wniosku PFR miał podjąć jedną z decyzji, której treść miała zostać udostępniona Beneficjentowi: a) decyzję pozytywną o przyznaniu całej kwoty subwencji, b) decyzję pozytywną o przyznaniu subwencji w kwocie niższej niż wnioskowana, c) decyzję negatywną o odmowie przyznania subwencji. (§13 ust. 5 Regulaminu).

Zgodnie z § 13 ust. 8 Regulaminu, PFR podejmie decyzję o przyznaniu Subwencji Finansowej w wysokości niższej niż wnioskowana przez Beneficjenta, jeżeli, między innymi, przedstawione przez Beneficjenta we wniosku dane nie znajdą w całości potwierdzenia w informacjach uzyskanych przez PFR, między innymi, z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i od Ministra Finansów, ale z tych informacji będzie wynikało, że Beneficjent spełnia warunki do otrzymania Subwencji Finansowej określone w Dokumentach Programowych, jednak w wysokości niższej niż wskazana we wniosku.

(dowód: regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i średnich Firm” k. 183-203).

W dniu 22 stycznia 2021 r. pozwana M. J. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo (...) zawarła z (...) S.A. z siedzibą w W. (1) reprezentowanym przez (...) S.A z siedzibą w W. (1) Umowę Subwencji Finansowej nr (...).

Umowa zawarta została za pośrednictwem systemu bankowego z wykorzystaniem środowiska informatycznego i sieciowego udostępnianego przez bank. Zgodnie z jej treścią przedsiębiorca oświadczył m.in., że prowadzi działalność gospodarczą, na dzień 31 grudnia 2019 roku był MŚP (§ 1 ust 3 b) umowy), oraz że prowadzi działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej (§ 1 ust.4 a umowy). Nadto, że liczba osób zatrudnionych na dzień 30.09.2020r. wynosi 16,00 (§ 1 ust. 6 umowy).

W § 1 ust. 8-10 umowy, pozwana wskazała, iż jej obrót netto w 2019r. roku wyniósł 4.014.398,00 zł, a suma bilansowa w roku 2019 wyniosła 4.014.398,00 zł. Zaś liczba zatrudnionych pracowników na dzień 31.12.2019 r. wynosiła 13,00.

W § 1 ust. 16 umowy pozwana podała, że spadek przychodów od 01.10.2020r. do 31.12.2020r., w porównaniu do okresu od 01.10.2019r. do 31.12.2019r., wyniósł 43%,

Zgodnie z § 1 ust. 15 umowy, wysokość przychodów pozwanej wyniosła:

- w okresie 01.10.2020 r. do 31.12.2020 r. – 751.815,40 zł,

- w okresie od 01.10.2019r. do 31.12.2019r. – 1.319.051,80 zł,

W § 1 ust. 17 umowy pozwana wskazała na wysokość przychodów w odniesieniu do następujących miesięcy kalendarzowych ( w odniesieniu do przychodów za miesiąc kalendarzowy, za który na dzień wnioskowania brak jest informacji o ich wysokości, beneficjent powinien oszacować wysokość przychodów według swojej najlepszej wiedzy):

- w listopadzie 2020 r. - 282.677,22 zł,

- w grudniu 2020 r.-184.287,37 zł,

- w styczniu 2021 r. – 30 000 zł,

- w lutym 2021 r. – 70 000 zł,

- w marcu 2021 r. – 40 000 zł,

- w listopadzie 2019 r. - 473.340,64 zł,

- w grudniu 2019 r.- 427.202,92 zł,

- w styczniu 2019 r.- 92.360,63 zł,

- w lutym 2019 r. - 315.851,04 zł,

- w marcu 2019 r. – 185.027,22 zł.

Pozwana wskazała następującą wysokość kosztów stałych (§ 1 ust. 18 umowy) w odniesieniu do następujących miesięcy kalendarzowych:

- w listopadzie 2020 r. - 199.882,25 zł,

- w grudniu 2020 r. – 184.224,39 zł,

- w styczniu 2021r. - 180.000,00 zł,

- w lutym 2021 r. - 180.000,00 zł,

- w marcu 2021 r. - 180.000,00 zł.

Pozwana zawnioskowała o subwencję finansową w wysokości 646.874,65 zł (§ 1 ust. 19).

W § 2 ust. 3 umowy wskazano, że w zakresie nieuregulowanym bezpośrednio w niniejszej umowie do praw i obowiązków stron ma zastosowanie Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm".

Strony uzgodniły w treści umowy, że po jej zawarciu PFR zweryfikuje na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów dane przedstawione przez Przedsiębiorcę i złożone oświadczenia i podejmie decyzję o (i) wypłacie subwencji finansowej w wysokości wnioskowanej, (ii) wypłacie subwencji finansowej w wysokości mniejszej niż wnioskowana lub (iii) odmowie wypłaty subwencji finansowej (§ 3 ust. 2 umowy).

(dowód: umowa subwencji finansowej nr (...) k. 32-43).

W dniu 25.01.2021 r. (...) S.A. z siedzibą w W. (1) podjął decyzję wobec pozwanej, skutkującą wypłatą subwencji finansowej w kwocie 646.874,65 zł. W dniu 26.01.2021r. kwotę subwencji wypłacono pozwanej.

( dowód : decyzja w sprawie subwencji finansowej z dnia 25.01.2021r. k. 44, potwierdzenie operacji k. 49)

W dniu 31 marca 2021 r. pozwana wystawiła 5 faktur na Gminę O.- (...) za utrzymanie terenów zieleni, robociznę, zimowe utrzymanie schodów i chodników tj. faktury: (...), (...), (...), FS (...) i (...) na łączną kwotę 101.314,99 zł.

Trzy pierwsze faktury wpłynęły do (...) w dniu 2 kwietnia 2021 r. zaś dwie pozostałe 8 kwietnia 2021 r. Faktury zostały wystawione za usługi wykonane na rzecz Gminy O. w marcu 2021 r. Termin płatności każdej z faktur to 30 dni od jej dostarczenia.

W dniu 31 grudnia 2021 r. pozwana wystawiła korekty do wskazanych wyżej faktur. Łączna kwota korekty równa była kwocie wystawionych faktur tj. 101.314,99 zł. W uwagach do faktur korygujących wskazano, że przyczyną korekty jest błędnie wystawiona data sprzedaży i wystawienia – faktury winne być wystawione w kwietniu 2021 r.

Korekty faktur wpłynęły do (...) w C. w dniu 13 stycznia 2022 r.

(dowód: faktury jw. k. 266-275, zeznania pozwanej k. 306v.-307)

W dniu 14 stycznia 2022 r. pozwana złożyła oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej nr (...).

W § 2 ust. 2 oświadczenia pozwana podała wysokość faktycznie osiągniętych przychodów za miesiące:

- listopad 2020 r. - 282.677,22 zł,

- grudzień 2020 r.-184.287,37 zł,

- styczeń 2021 r. - 37.607,21 zł,

- luty 2021 r. - 64.903,16 zł,

- marzec 2021 r. - 307.276,79 zł,

- listopad 2019 r. - 473.340,64 zł,

- grudzień 2019 r.- 427.202,92 zł,

- styczeń 2019 r.- 92.360,63 zł,

- luty 2019 r. - 315.851,04 zł,

- marzec 2019 r. – 185.027,22 zł.

W § 2 ust. 3 oświadczenia pozwana wskazała, że podała wysokość faktycznie poniesionych kosztów stałych, które zostały przez nią ustalone zgodnie z deklaracjami podatkowymi, złożonymi do organów skarbowych oraz dokumentami rachunkowymi i księgami beneficjenta, z podziałem na miesiące:

- listopad 2020 r. - 199.882,25 zł,

- grudzień 2020 r. -184.224,39 zł,

- styczeń 2021 r. - 103.531,67 zł,

- luty 2021 r. - 168.220,79 zł,

- marzec 2021 r. - 404.452,01 zł.

Pozwana oświadczyła, iż faktycznie otrzymana subwencja finansowa wynosiła w oparciu o prognozowaną wysokość Przychodów i Kosztów Stałych 646.874,65 zł, zaś wyliczona na podstawie przedstawionych w oświadczeniu rzeczywistych Przychodów oraz Kosztów Stałych kwota subwencji wynosi 646.874,00 zł, a uzyskana na podstawie prognozy subwencja finansowa powinna być w kwocie nie większej niż 646.874,00zł, a różnica pomiędzy kwota faktycznie uzyskanej subwencji finansowej ustalonej w oparciu o prognozowana wysokość Przychodów i Kosztów Stałych, a kwota wyliczoną na podstawie przedstawionych w oświadczeniu o rozliczeniu rzeczywistych Przychodów i Kosztów Stałych (kwota, która zgodnie z Regulaminem podlega zwrotowi przez beneficjenta) wynosi 0,00 zł.

( dowód: oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej k. 45-48).

Zgodnie z podsumowaniem księgi przychodów i rozchodów pozwanej, przychód pozwanej w okresie:

- od 1.01.2019 do 31.03.2019 r. wynosił 593 238,89 zł.

- od 1.01.2021 do 31.03.2021 r. wynosił 409.787,16 zł.

( dowód: podsumowanie księgi przychodów i rozchodów k. 224-227)

Zgodnie z informacją uzyskaną przez powoda od Ministra Finansów rzeczywisty spadek obrotu u pozwanej za okres od 1.01.2021 do 31.03.2021 r. względem okresu od 1.01.2019 do 31.03.2019 r wynosił 15,114625 % przy czym łączny obrót za okres od 1.01.2021 do 31.03.2021 r. wynosił według Ministra Finansów 505.574 zł. zaś za okres od 1.01.2019 do 31.03.2019 r. 594.730 zł.

(dowód: wydruk tabeli z MF k. 222)

Decyzją z dnia 13.07.2022 r. (...) S.A. z siedzibą w W. (1),
w związku ze złożonym oświadczeniem o rozliczeniu subwencji finansowej, działając na podstawie Umowy Subwencji Finansowej i Regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju Mikro, Małych i Średnich Firm”, podjął decyzję o wysokości zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w kwocie 646.874,65 zł do kwoty 268.874,65 zł i ustalił wysokość subwencji finansowej do spłaty na kwotę 378.000,00 zł.

( dowód : decyzja w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej k. 50).

Dnia 21 września 2022 r. pozwana M. J. złożyła odwołanie od decyzji nr (...), w której zwróciła się z prośbą o wyjaśnienie podstawy wyliczenia kwoty do zapłaty.

( dowód : odwołanie od decyzji z dnia 21 września 2022 r. k. 205)

W dniu 19 października 2022 roku powód wystosował pismo, w którym poinformował pozwaną o przejęciu obsługi Umowy Subwencji Finansowej nr (...) przez (...) sp. j. na mocy udzielonego przez powoda pełnomocnictwa. Wskazał, iż na dzień 19 października 2022 r. zadłużenie pozwanej z tytułu niezapłaconych rat wynosi 382.313,34 zł. W celu uniknięcia wypowiedzenia Umowy Subwencji Finansowej pozwana miała dokonać wpłaty do dnia 26 października 2022 r.

( dowód : komunikat dotyczący zmian w obsłudze subwencji finansowej PFR S.A. k. 51-52)

Pismem z dnia 19 czerwca 2023 r. (...) sp. j. wezwał pozwaną do zapłaty długu, który na dzień 19 czerwca 2023 r. wynosi 413.141,05 zł w nieprzekraczalnym terminie do 26 czerwca 2023 r.

( dowód : wezwanie do zapłaty k. 57-58)

Powód dnia 15 listopada 2023 r. złożył do Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny pozew o zapłatę przeciwko pozwanej. Postępowanie prowadzone było w ramach elektronicznego postępowania upominawczego.

Postanowieniem z dnia 22 listopada 2023r. postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 505 [33] k.p.c. Dnia 29 listopada 2023 r. powód zaskarżył powyższe postanowienie.

Nakazem zapłaty z dnia 7 grudnia 2023 r. Sąd Rejonowy Lublin- Zachód w Lublinie nakazał pozwanej R. A. PUC M. J. w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłacić powodowi kwotę 378.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 września 2022 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 11 925 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty.

K. 29 lutego 2024 r. wyżej wspomniany Sąd wydał postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z dnia 7 grudnia 2023 r.

Pozwana dnia 11 marca 2024 r. wniosła sprzeciw od wydanego nakazu zapłaty wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty.

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2023 r. referendarz sądowy przywrócił stronie pozwanej termin do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty.

Dnia 11 kwietnia 2024 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. postanowił postępowanie egzekucyjne umorzyć z urzędu na podstawie art. 824 §1 pkt 5 k.p.c.

Z dniem 22 lipca 2024 r. Sąd Rejonowy Lublin- Zachód w Lublinie odrzucił wniosek pozwanej o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty, a także wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu i utraty mocy nakazu zapłaty umorzył postępowanie w całości.

(dowód: dokumenty znajdujące się w sprawie (...) k.87-146, postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. k. 207-207v.)

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. M. K. w toku prowadzonego postępowania wyegzekwował od pozwanej na rzecz powoda łącznie kwotę 385 968,75 zł, która została zaliczona w następujący sposób:

- kwota 46 296,11 zł wyegzekwowana dnia 12.03.2024r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (31 377,13 zł), koszty zastępstwa w egzekucji (2700,00 zł), odsetki od kosztów procesu (220,53 zł), koszty procesu (11 925,00 zł), spłata zaliczki na wydatki (73,45 zł);

- kwota 2 135,98 zł wyegzekwowana dnia 13.03.2024 r. została zaksięgowana na spłatę zaliczki (20,00 zł), odsetki od należności głównej (2 115,98 zł);

- kwota 726,35 zł wyegzekwowana dnia 21.03.2024 r została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (726,35 zł);

- kwota 157 542,88 zł wyegzekwowana dnia 22.03.2024 r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (34 084,62 zł), należność główna (123 458,26 zł);

- kwota 1 136,79 zł wyegzekwowana dnia 25.03.2024r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (235,37 zł), należność główna (901,42 zł);

- kwota 560,30 zł wyegzekwowana dnia 27.03.2024r została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (156,35 zł), należność główna (403,95 zł);

- kwota 177 512.62 zł wyegzekwowana dnia 29.03.2024r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (156,10 zł), należność główna (177 356,52 zł);

- kwota 57,72 zł wyegzekwowana dnia 02.04.2024r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (57,72 zł).

Koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji komornik ustalił na kwotę 38 637,32 zł. Powyższe koszty zostały zapłacone do kwoty 38 434,81 zł przez dłużnika (pozwaną), a do kwoty 202,51 zł przez wierzyciela (powoda).

(dowód: pismo komornika z dnia 17.07.2025 k. 324-324v. postanowienie k. 207-207v.)

Pismem z dnia 22 kwietnia 2024 r. pozwana, wobec utraty mocy nakazu z 7 grudnia 2023 r. wezwała powoda do zwrotu w terminie 3 dni roboczych bezpodstawnie wyegzekwowanej od pozwanej kwoty 424 403,56 zł.

Pismo doręczono powodowi 25 kwietnia 2024 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty z potwierdzeniem odbioru k. 209-211)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo główne jak i powództwo wzajemne zasługiwały na uwzględnienie w części.

Powyższy stan faktyczny sprawy Sąd ustalił w oparciu o przeprowadzone dowody z dokumentów, nie znajdując podstaw do kwestionowania ich prawdziwości i autentyczności.

Ponadto Sąd dopuścił również dowód z zeznań pozwanej/powódki wzajemnej M. J., przy czym zeznaniom tym Sąd dał wiarę w zakresie w jakim znajdują one potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Zasygnalizować w tym miejscu jedynie należy, że niewiarygodne w ocenie Sądu pozostają twierdzenia pozwanej/powódki wzajemnej w zakresie okoliczności (a w zasadzie przyczyn) złożenia faktur korygujących mających decydujące znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy – o czym szerzej w dalszej części rozważań.

Pomiędzy stronami bezsporny był fakt zawarcia umowy z dnia 22stycznia 2021 roku, której przedmiotem było udzielenie pozwanej subwencji finansowej w ramach rządowego programu „Tarcza Finansowa” w wysokości 646 874 65 zł. Bezsporna przy tym była również treść Regulaminów aktualnych na datę zawarcia umowy (tj. Regulamin, który wszedł w życie 15.01.2021 r.) oraz na datę sporządzenia przez beneficjenta oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, nadto treść decyzji poprzedzającej zawarcie umowy jak i decyzji dotyczącej zwrotu subwencji. Sporna była natomiast kwestia, czy pozwana była zobowiązana do zwrotu części otrzymanej subwencji.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie miało poczynienie ustaleń odnośnie podstawy i zakresu odpowiedzialności każdej ze stron.

Zdaniem Sądu nie może znaleźć zastosowania inna podstawa prawna żądania zgłoszonego przez powoda głównego roszczenia aniżeli podstawa objęta reżimem odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i nast. KC). Zgodnie z art. 471 KC, dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Opisane przez powoda zachowanie pozwanej może być oceniane jedynie jako zdarzenie polegające na nienależytym wykonaniu umowy.

Artykuł 471 KC reguluje odpowiedzialność odszkodowawczą dłużnika w sytuacji, gdy doszło do niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania z powodu okoliczności, za które jest on odpowiedzialny. Pojęcie tzw. odszkodowawczej odpowiedzialności kontraktowej oznacza zbiorczo wszystkie negatywne skutki, które wynikają dla dłużnika z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, np. obowiązek zapłaty odszkodowania, kary umownej, obowiązek zwrotu rzeczy itd. Zasady odpowiedzialności uregulowane w art. 471 KC odnoszą się do wszystkich rodzajów zobowiązań. Przepis ten odnosi się do niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niezależnie od tego, jakie było źródło jego powstania (czynności prawne jednostronne lub dwustronne albo też inne zdarzenia, z którymi ustawa łączy powstanie zobowiązania, np. akt administracyjny, negotiorum gestio, bezpodstawne wzbogacenie itp.). Każde zachowanie dłużnika polegające na naruszeniu treści zobowiązania, niezależnie od rodzaju i rozmiaru tego naruszenia lub sposobu, w jaki do niego doszło, rodzi w świetle art. 471 KC odpowiedzialność kontraktową dłużnika, jeżeli objęte jest okolicznościami, za które ponosi on odpowiedzialność. Za bezprawne w ramach tzw. odpowiedzialności kontraktowej może być uznane naruszenie przez dłużnika obowiązków wynikających dla niego z treści łączącego go z wierzycielem stosunku zobowiązaniowego. Przesłankami odpowiedzialności kontraktowej w ogólności są: niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, będące następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność; szkoda po stronie wierzyciela oraz związek przyczynowy między zdarzeniem w postaci niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania a szkodą.

Koniecznym jest zatem odpowiedź na pytanie, czy w sprawie zaistniała przesłanka niewykonania lub nienależytego wykonania przez pozwaną zobowiązania będącego następstwem okoliczności, za które pozwana może ponosić odpowiedzialność, a także związek przyczynowo-skutkowy.

Powód zarzucił, że pozwana nie odnotowała wymaganego spadku przychodów w drugim okresie (spadek większy lub równy 30%), tj. od stycznia do marca 2021 r. w porównaniu do okresu styczeń – marzec 2019 r. Bezspornym było, że początkowa deklaracja pozwanej opiewała we wskazanym wyżej okresie na spadek obrotów rzędu ponad 30% (co kwalifikowało ją do skorzystania z subwencji).

Osią sporu, determinującą rozstrzygnięcie sprawy, była więc ocena czy pozwana spełniła przewidziane umową i Regulaminem warunki programowe, które uprawniałyby ją do zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji w pełnej wysokości, a w szczególności czy w relewantnym okresie odnotowała wymagany spadek przychodów. Koniecznym było zatem ustalenie, czy pozwana prawidłowo wywiązała się z ciążących na niej obowiązków wynikających zarówno z umowy jak i regulaminu. Umowa zawarta między stronami miała charakter jednostronnie przysparzający, a jedynym obowiązkiem pozwanej było spełnienie wymagań formalnych.

Zgodnie § 6 ust. 4 regulaminu: otrzymana przez MŚP Subwencja Finansowa podlega zwolnieniu z obowiązku zwrotu w całości pod warunkiem łącznego spełnienia poniższych warunków: a) utrzymania przez MŚP działalności gospodarczej na dzień 31 grudnia 2021 r., rozumianego jako nieprzerwane prowadzenie działalności gospodarczej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia 31 grudnia 2021 r, przy czym w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia 31 grudnia 2021 r. wobec Beneficjenta nie może rozpocząć się proces likwidacji, upadłości lub restrukturyzacji; oraz b) zweryfikowania przez PFR prognozy wysokości Kosztów Stałych lub wielkości spadku Przychodów za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r.

Nadto jak wskazuje, ust. 2: w sytuacji, gdy w wyniku złożenia oświadczenia o rozliczeniu MŚP ustali, że w oparciu o rzeczywiste dane dot. wysokości Kosztów Stałych lub wielkości spadku Przychodów uprawnione było do uzyskania Subwencji Finansowej w: a) wyższej kwocie niż otrzymana - MŚP nie będzie uprawnione do żądania wypłaty dodatkowej kwoty Subwencji Finansowej; albo b) niższej kwocie niż rzeczywiście otrzymana - MŚP będzie zobowiązane, niezależnie od pozostałych obowiązków wynikających z Umowy Subwencji Finansowej i niniejszego Regulaminu, do dokonania na rzecz PFR zwrotu Subwencji Finansowej w części przekraczającej kwotę Subwencji Finansowej, do której MŚP było uprawnione.

Zgodnie z § 6 ust. 7 Regulaminu w sytuacji, gdy w wyniku złożenia oświadczenia o rozliczeniu o którym mowa w ust. 5 MŚP ustali, że w momencie składania wniosku uprawnione było do subwencji finansowej w niższej kwocie niż rzeczywiście otrzymana (uwzględniając rzeczywiste dane dotyczące kosztów stałych za okres wskazany w ust. 1 a) ii oraz rzeczywiste dane dotyczące spadku Przychodów za okres wskazany w ust. 1 b) ii - MŚP będzie zobowiązane do dokonania na rzecz PFR zwrotu subwencji finansowej w części przekraczającej kwotę subwencji finansowej, do której MŚP było uprawnione, przy czym umorzeniu w takiej sytuacji podlega część subwencji finansowej niepodlegającej zwrotowi.

Artykuł 471 KC wprowadza wzruszalne domniemanie, w myśl którego do niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania doszło na skutek okoliczności, za które dłużnik odpowiada. Artykuł 471 KC zmienia rozkład ciężaru dowodu w stosunku do reguł ogólnych, gdyż to na dłużniku chcącym się zwolnić z odpowiedzialności spoczywa ciężar dowodu co do tego, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wynikało z okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności (zob. wyr. SN z 24.6.2013 r., (...), Legalis; wyr. SA w Łodzi z 14.9.2012 r.,(...), I.; uzasadnienie wyr. SA w Białymstoku z 27.3.2013 r., (...), Legalis; K. Zagrobelny, w: Gniewek, Machnikowski, Komentarz, 2021, art. 471, Nb 12; F. Zoll, w: (...) PrPryw, t. 6, 2014, s. 1125, Nb 154; por. też wyr. SN z 5.12.2008 r., (...), Legalis). W przypadku odpowiedzialności dłużnika opartej na zasadzie winy istnieją dwa sposoby na zwolnienie się przez niego z odpowiedzialności. Pierwszym sposobem będzie wykazanie okoliczności, która była przyczyną wykonania lub niewykonania zobowiązania, za którą on nie odpowiada. Okolicznością taką może być zdarzenie przypadkowe, siła wyższa, działanie osób trzecich, za które dłużnik nie odpowiada, lub działania samego wierzyciela (zob. Ohanowicz, Górski, Zarys, 1970, s. 191; B. Ruszkiewicz, w: Ciszewski, Komentarz, 2014, art. 471, Nb 4; por. też w tym zakresie wyr. SN z 20.11.1979 r., (...), (...), Nr 4, poz. 80 oraz wyr. SA w W. (1) z 1.12.2011 r., (...), Legalis). Drugim sposobem będzie wykazanie, że dłużnik dochował przy wykonywaniu zobowiązania należytej staranności. Przeprowadzenie tego ostatniego dowodu przez dłużnika zwolni go z odpowiedzialności niezależnie od tego, jaka była rzeczywista przyczyna niewykonania zobowiązania (zob. T. Pajor, Odpowiedzialność dłużnika, s. 275–278 i cyt. tam literaturę oraz T. Wiśniewski, w: Gudowski, Komentarz, t. III, 2018, art. 471, Nb 8).

Przypomnieć w tym miejscu należy, że w dniu 22 stycznia 2021 roku pozwana M. J. zawarła z (...) S.A. z siedzibą w W. (1) Umowę Subwencji Finansowej nr (...). W § 1 ust. 17 umowy pozwana wskazała wysokość przychodów w odniesieniu do następujących miesięcy kalendarzowych wynosiła:

- w styczniu 2021 r. – 30 000 zł,

- w lutym 2021 r. – 70 000 zł,

- w marcu 2021 r. – 40 000 zł.

W dniu 31 marca 2021 r. pozwana wystawiła 5 faktur na Gminę O. - (...) za utrzymanie terenów zieleni, robociznę, zimowe utrzymanie schodów i chodników tj. faktury: (...), (...), (...), (...) i (...) na łączną kwotę 101.314,99 zł. Trzy pierwsze faktury wpłynęły do (...) w dniu 2 kwietnia 2021 r. zaś dwie pozostałe 8 kwietnia 2021 r.

W dniu 31 grudnia 2021 r. pozwana wystawiła korekty do wskazanych wyżej faktur. Łączna kwota korekty równa była kwocie wystawionych faktur tj. 101.314,99 zł. W uwagach do faktur korygujących wskazano, że przyczyną korekty jest błędnie wystawiona data sprzedaży i wystawienia – faktury winne być wystawione w kwietniu 2021 r. Pozwana przy tym twierdziła, że faktury główne (pierwotne) zostały wystawione za usługi wykonane na rzecz Gminy O. w marcu 2021 r. a termin płatności każdej z faktur to 30 dni od jej dostarczenia. Jednocześnie pozwana utrzymywała, że wzmiankowana korekta (dokonana na koniec roku) spowodowana była tym, że „fakturowane” prace – z uwagi na zastrzeżenia Gminy O. – zostały de facto wykonane zakończone dopiero w kolejnym miesiącu i stąd miała wynikać ich korekta. Korekty faktur wpłynęły do (...) w O. w dniu 13 stycznia 2022 r.

W dniu 14 stycznia 2022 r. pozwana złożyła oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej nr (...). W oświadczeniu tym pozwana podała wysokość faktycznie osiągniętych przychodów za miesiące:

- styczeń 2021 r. - 37.607,21 zł,

- luty 2021 r. - 64.903,16 zł,

- marzec 2021 r. - 307.276,79 zł,

Zgodnie z dokumentami księgowymi pozwanej - podsumowaniem księgi przychodów i rozchodów przychód pozwanej w okresie od 1.01.2019 do 31.03.2019 r. wynosił 593 238,89 zł. zaś od 1.01.2021 do 31.03.2021 r. wynosił 409.787,16 zł.

Zgodnie zaś z informacją uzyskaną przez powoda od Ministra Finansów rzeczywisty spadek obrotu u pozwanej za okres od 1.01.2021 do 31.03.2021 r. względem okresu od 1.01.2019 do 31.03.2019 r wynosił 15,114625 % przy czym łączny obrót za okres od 1.01.2021 do 31.03.2021 r. wynosił według danych Ministra Finansów 505.574 zł. zaś za okres od 1.01.2019 do 31.03.2019 r.: 594.730 zł.

Istotna w niniejszej sprawie była zatem kwestia przychodu pozwanej za marzec 2021 r., przy czym w ocenie Sądu pozwana nie przedłożyła do akt wystarczających dowodów celem wykazania swoich twierdzeń – w szczególności za dowód ten nie mogą w okolicznościach niniejszej sprawy zostać uznane przedłożone przez pozwaną faktury korygujące.

Pozwana w dniu 31 grudnia 2021 r. wystawiła korekty do pięciu faktur ((...) – (...)) na łączną kwotę 101.314,99 zł, twierdząc, że usługi wykonane w marcu winny być rozliczone w kwietniu. Twierdzenie to pozostało jednak całkowicie gołosłowne a Sąd mając na uwadze treść art. 233 § 1 k.p.c., ocenił stanowisko pozwanej w tym zakresie jako taktykę procesową, mającą na celu dopasowanie wskaźników księgowych do warunków umorzenia zwrotu subwencji. Za takim wnioskiem przemawia między innymi fakt, że pozwana nie przedłożyła przy tym żadnych dowodów (np. kosztorysów powykonawczych, protokołów odbioru prac przez Gminę O., czy treści samej umowy z (...)), które potwierdzałyby, że prace nie zostały w marcu zakończone lub że zamawiający zgłaszał do nich zastrzeżenia- a zgodnie z art. 6 k.c., to na niej spoczywał w tej sytuacji ciężar dowodu. Samo oświadczenie pozwanej wpisane w rubryce "uwagi" na fakturze korygującej nie może stanowić dowodu na to, że usługa faktycznie została wykonana w innym terminie.

Ponadto analiza dat i chronologii zdarzeń również poddaje pod wątpliwość twierdzenia pozwanej, które kłócą się z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Faktury pierwotne zostały wystawione 31 marca 2021 r. i dotyczyły niewątpliwie usług już wykonanych. Korekty tych faktur (wystawione ostatniego dnia 2021 roku) wpłynęły do (...) 13 stycznia 2022 r., a więc na jeden dzień przed złożeniem przez pozwaną oświadczenia o rozliczeniu subwencji (14 stycznia 2022 r.). Korekta przychodu o ponad 100 tys. zł na dzień przed terminem rozliczenia subwencji, przy jednoczesnym braku dowodów na podnoszone przez pozwaną zastrzeżenia ze strony kontrahenta (Gminy O.) co do pierwotnych faktur, a także z uwagi na to, że łączna kwota faktur objętych korektą pozwoliła pozwanej minimalnie przekroczyć próg wymaganych 30% spadku przychodu rodzi uzasadnione wątpliwości, które przez pozwaną nie zostały obalone. Taka sekwencja zdarzeń nakazuje z ostrożnością podchodzić do stanowiska pozwanej,

W tym zakresie Sąd podziela argumentację powoda, iż beneficjent, który pierwotnie nie spełnia warunków programowych, nie może poprzez wsteczne korekty dokumentacji księgowej (niepoparte innymi wiarygodnymi dowodami) następczo „nabyć” uprawnienia do zwolnienia z obowiązku zwrotu środków publicznych. W chwili składania wniosku o umorzenie, pozwana w ocenie Sądu nie legitymowała się obiektywnym spadkiem przychodów wymaganym przez Regulamin.

Zgromadzony materiał dowodowy, w tym weryfikacja dokonana przez powoda w oparciu o dane przekazane przez Ministerstwo Finansów, w sposób jednoznaczny wykazuje, że pozwana nie osiągnęła wymaganego progu 30% spadku przychodów. Z danych skarbowych wynika, że obrót pozwanej w okresie od stycznia do marca 2019 r. wynosił 594.730 zł, natomiast w okresie od stycznia do marca 2021 r. 505.574 zł.

Powód oparł decyzję o zwrocie na wzmiankowanych wyżej danych pozyskanych z Ministerstwa Finansów, które wskazywały na spadek przychodu rzędu 15,11%. Sąd uznał te dane za wiarygodne, jako pochodzące z rejestrów publicznych i opierające się na deklaracjach podatkowych, zaś pozwana - kwestionując te dane (ich pochodzenie i wynikające z nich wartości) - nie zdołała wykazać ich wadliwości inaczej niż poprzez nieskuteczne odwołanie się do własnych zestawień – księgi przychodów i rozchodów oraz korekt faktur dokonywanych niejako pod wymogi programowe subwencji.

Nawet gdyby przyjąć, za dokumentacją księgową pozwanej (podsumowanie księgi przychodów i rozchodów), jej przychód (przy uwzględnieniu spornych korekt) za I kwartał 2021 r. wyniósł 409.787,16 zł. Gdyby jednak doliczyć nieuzasadnione korekty (101.314,99 zł), przychód ten wynosił 511.102,15 zł. Przyjmując przy tym przychód za I kwartał 2019 r. w kwocie 593.238,89 zł, faktyczny spadek przychodu w tym okresie wyniósł zatem 13,85%, co jest wartością przeszło dwukrotnie niższą od wymaganego progu.

Przyjmując zatem, że korekta na łączną kwotę 101.314,99 zł była bezpodstawna, deklarowany przez pozwaną przychód za marzec 2021 r. winien być powiększony o tę wartość (co koresponduje z danymi z Ministerstwa Finansów).

W świetle powyższego, spadek przychodów pozwanej w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2021 r. w stosunku do analogicznego okresu roku 2019 oscylował w granicach 13,85% (wg. danych przedłożonych przez strony) - 15,11% (wg. danych z Ministerstwa Finansów).

Wartość ta jest niewątpliwie niższa od wymaganego progu 30%, co zgodnie z § 6 ust. 4 i 5 Regulaminu wykluczyło możliwość umorzenia subwencji w całości a w konsekwencji nałożyło na beneficjenta (pozwaną) obowiązek zwrotu nadpłaconej kwoty.

Wobec niewykazania przez pozwaną podstaw do obniżenia przychodu za marzec 2021 r., Sąd przyjął, dane wynikające z weryfikacji powoda i rejestrów Ministerstwa Finansów, co spowodowało, że pozwana nie spełniła warunku spadku obrotów o min. 30% w drugim okresie (styczeń-marzec 2021), co czyni decyzję powoda z dnia 13.07.2022 r. o obowiązku zwrotu kwoty 378.000,00 zł w pełni uzasadnioną.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut pozwanej jakoby wytoczone przez powoda powództwo pozostawało sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Przepis art. 5 k.c. stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Wskazać należy, że środki wypłacane w ramach Tarczy Finansowej PFR pochodziły ze środków publicznych i miały charakter celowy. Z tego względu zasady ich przyznawania, a następnie umarzania, zostały poddane ścisłej, sformalizowanej procedurze określonej w Regulaminie, który stanowił integralną część umowy wiążącej strony. Zgodnie z § 6 ust. 2 Regulaminu, MŚP był uprawniony do zachowania pełnej kwoty subwencji wyłącznie w sytuacji, gdy wielkość spadku jego przychodów (w niniejszym przypadku w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r. w porównaniu do analogicznego okresu w 2019 r.) była większa lub równa 30%. Oświadczenie beneficjenta o rozliczeniu podlegało weryfikacji przez powoda z wykorzystaniem danych z rejestrów publicznych. Stosownie zaś do § 6 ust. 7 lit. b Regulaminu, w razie ustalenia w toku tej weryfikacji, że beneficjent w świetle obiektywnych danych był uprawniony do subwencji w niższej kwocie niż rzeczywiście mu wypłacona, ciążył na nim bezwzględny obowiązek zwrotu nadwyżki.

Sąd w wytoczonym przez powoda powództwie nie dostrzega sprzeczności ani ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa ani z zasadami współżycia społecznego. W toku postępowania ocenie podlegało to czy pozwana spełniła przewidziane umową i Regulaminem warunki programowe, które uprawniałyby ją do zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji w pełnej wysokości, a w szczególności – czy w relewantnym okresie odnotowała wymagany spadek przychodów. Powyższe z całą pewnością nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 5 k.c. Na marginesie wskazać można, że zarzut ten nie zasługiwałby na uwzględnienie z uwagi na „zasadę czystych rąk” – uchylanie się od zwrotu środków publicznych poprzez dokonywanie wątpliwych korekt faktur tuż przed terminem rozliczenia również może być poczytywane za naruszenie zasad współżycia społecznego.

Powyższe okoliczności oznaczają, że powództwo główne zasługiwało na uwzględnienie co do zasady.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że dnia 13.07.2022 r. (...) S.A. z siedzibą w W. (1), podjął decyzję o wysokości zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w kwocie 646.874,65 zł do kwoty 268.874,65 zł i ustalił wysokość subwencji finansowej do spłaty na kwotę 378.000,00 zł (k. 50).

Następnie powód dnia 15 listopada 2023 r. złożył do Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny pozew o zapłatę przeciwko pozwanej.

Nakazem zapłaty z dnia 7 grudnia 2023 r. Sąd Rejonowy Lublin- Zachód w Lublinie nakazał pozwanej w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłacić powodowi kwotę 378.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 września 2022 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 11 925 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty. Dnia 29 lutego 2024 r. wyżej wspomniany Sąd wydał postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z dnia 7 grudnia 2023 r. Pozwana dnia 11 marca 2024 r. wniosła sprzeciw od wydanego nakazu zapłaty wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2023 r. referendarz sądowy przywrócił stronie pozwanej termin do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty. Dnia 11 kwietnia 2024 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. postanowił postępowanie egzekucyjne umorzyć z urzędu na podstawie art. 824 §1 pkt 5 k.p.c. Z dniem 22 lipca 2024 r. Sąd Rejonowy Lublin- Zachód w Lublinie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty, a także wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu i utraty mocy nakazu zapłaty umorzył postępowanie w całości.

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. (...) w toku prowadzonego postępowania wyegzekwował od pozwanej na rzecz powoda łącznie kwotę 385.968,75 zł, która została zaliczona w następujący sposób:

- kwota 46 296,11 zł wyegzekwowana dnia 12.03.2024r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (31 377,13 zł), koszty zastępstwa w egzekucji (2700,00 zł), odsetki od kosztów procesu (220,53 zł), koszty procesu (11 925,00 zł), spłata zaliczki na wydatki (73,45 zł);

- kwota 2 135,98 zł wyegzekwowana dnia 13.03.2024 r. została zaksięgowana na spłatę zaliczki (20,00 zł), odsetki od należności głównej (2 115,98 zł);

- kwota 726,35 zł wyegzekwowana dnia 21.03.2024 r została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (726,35 zł);

- kwota 157 542,88 zł wyegzekwowana dnia 22.03.2024 r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (34 084,62 zł), należność główna (123 458,26 zł);

- kwota 1 136,79 zł wyegzekwowana dnia 25.03.2024r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (235,37 zł), należność główna (901,42 zł);

- kwota 560.30 zł wyegzekwowana dnia 27.03.2024r została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (156,35 zł), należność główna (403,95 zł);

- kwota 177 512.62 zł wyegzekwowana dnia 29.03.2024r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (156,10 zł), należność główna (177 356,52 zł);

- kwota 57,72 zł wyegzekwowana dnia 02.04.2024r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (57,72 zł).

Koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji komornik ustalił na kwotę 38 637,32 zł. Powyższe koszty zostały zapłacone do kwoty 38 434,81 zł przez dłużnika (pozwaną), a do kwoty 202,51 zł przez wierzyciela (powoda).

Nie ulega wątpliwości, że Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wydał nakaz zapłaty a wskutek wadliwego uznania go za doręczony został opatrzony klauzulą wykonalności. Dopiero po uznaniu sprzeciwu pozwanej za skuteczny doszło do umorzenia elektronicznego postępowania upominawczego, skutkującego upadkiem orzeczenia. Jednakże przed stwierdzeniem utraty mocy nakazu zapłaty, komornik wyegzekwował od pozwanej w/w kwoty.

Utrata mocy nakazu zapłaty spowodowała odpadnięcie podstawy prawnej dla prowadzonych czynności egzekucyjnych. Zgodnie z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c., świadczenie wyegzekwowane na podstawie orzeczenia, które następnie zostało uchylone lub utraciło moc, staje się świadczeniem nienależnym ( condictio causa finita).

Sąd stanął jednak na stanowisku, że w realiach niniejszej sprawy, wobec faktu, że wierzytelność powoda o zwrot subwencji (378.000,00 zł) obiektywnie istniała, wyegzekwowane środki doprowadziły do faktycznego, choć przymusowego, zaspokojenia powoda w odpowiedniej części.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że z kwoty wypłaconej powodowi przez komornika, część środków została zarachowana bezpośrednio na poczet należności głównej. Zgodnie z przedłożonym przez komornika zestawieniem (k. 324), były to kwoty:

- 123.458,26 zł (22.03.2024 r.),

- 901,42 zł (25.03.2024 r.),

- 403,95 zł (27.03.2024 r.),

- 177.356,52 zł (29.03.2024 r.)

- co łącznie dało kwotę 302.120,15 zł. Ponadto Sąd zaliczył kwotę 10,94 zł z ostatniej wpłaty z dnia 02.04.2024 r. (z powodów wskazanych w dalszej części uzasadnienia na należność główną). Zatem łącznie uiszczona należność główna wyniosła 302.131,09 zł.

Wobec powyższego należało przyjąć, że roszczenie powoda głównego uległo zaspokojeniu do kwoty 302.131,09 zł. Tym samym, w ramach powództwa głównego, Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 75.868,91 zł (378.000,00 zł – 302.131,09 zł) – o czym na podstawie art. 471 k.c. orzeczono jak w punkcie I wyroku, z ustawowymi odsetkami od 31 marca 2024 r. do dnia zapłaty.

Zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c., w przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego wierzycielowi należą się odsetki za czas opóźnienia, niezależnie od winy dłużnika. Niewątpliwie pozwana pozostawała w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia (zwrotu subwencji) od dnia 16 września 2022 r. Zgodnie z regulaminem pozwana zobowiązana była do złożenia oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, podając rzeczywiste przychody. Pozwana uprawniona była do subwencji finansowej w niższej kwocie niż otrzymana, uwzględniając dane dotyczące spadku przychodów za okres styczeń – marzec 2021 r. Zatem już w chwili złożenia rozliczenia, pozwana zobowiązana była do zwrotu subwencji finansowej w kwocie 378.000 zł, co znalazło potwierdzenie w decyzji z dnia 13 lipca 2022 r.

W postępowaniu egzekucyjnym komornik wyegzekwował od pozwanej następujące kwoty, które zostały zarachowane na spłatę odsetek, :

- 31 377,13 zł wyegzekwowana dnia 12.03.2024r., kwota 2 115,98 zł wyegzekwowana dnia 13.03.2024 r., kwota 726,35 zł wyegzekwowana dnia 21.03.2024 r., kwota 34 084,62 zł wyegzekwowana dnia 22.03.2024 r. (łącznie do dnia 22 marca 2024 r. komornik wyegzekwował 68.304,08 zł, co stanowi zgodnie z kalkulatorem odsetek kwotę należnych odsetek za opóźnienie od należności głównej 378.000 zł za okres od dnia 16 września 2022 r. do dnia 22 marca 2024 r.)

- kwota 235,37 zł, wyegzekwowana dnia 25.03.2024r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej [zgodnie z kalkulatorem odsetek kwota należnych odsetek za opóźnienie od należności głównej 254.541,74 zł (od kwoty 378.000 zł należało odliczyć wyegzekwowaną należność główną 123.458,26 zł= 254.541,74 zł) za okres od dnia od dnia 23 marca 2024 r. do 25 marca 2024 r. wynosi 235,37 zł],

- kwota 156,35 zł wyegzekwowana dnia 27.03.2024r została zaksięgowana na odsetki od należności głównej (zgodnie z kalkulatorem odsetek kwota należnych odsetek za opóźnienie od należności głównej 253.640,32 zł (od kwoty 254.541,74 zł należało odliczyć wyegzekwowaną należność główną 901,42 zł= 253.640,32 zł) za okres od dnia od dnia 26 marca 2024 r. do 27 marca 2024 r. wynosi 156,35 zł],

- kwota 156,10 zł, wyegzekwowana dnia 29.03.2024r. została zaksięgowana na odsetki od należności głównej, [zgodnie z kalkulatorem odsetek kwota należnych odsetek za opóźnienie od należności głównej 253.236,37 zł (od kwoty 253.640,32 zł należało odliczyć wyegzekwowaną należność główną 403,95 zł= 253.236,37 zł) za okres 28 marca 2024 r. do 29 marca 2024 r. wynoszą 156,10 zł],

- z kwoty 57,72 zł wyegzekwowanej dnia 02.04.2024r., kwotę 46,78 zł zaliczono na odsetki [zgodnie z kalkulatorem odsetek kwota należnych odsetek za opóźnienie od należności głównej 75.879,84 zł (od kwoty 253.236,37 zł należało odliczyć wyegzekwowaną należność główną 177.356,52 zł= 75.879,84 zł), odsetki za okres od dnia 29 marca 2024 r. do 30 marca 2024 r. wynoszą 46,78 zł]. Pozostała nierozliczona kwota 10,94 zł, którą Sąd zarachował na poczet należności głównej, albowiem jest to za niska kwota, aby zaliczyć na odsetki za cały kolejny dzień.

W ten sposób kwoty wynikające z zajęcia egzekucyjnego wyegzekwowane na poczet należności głównej zostały pomiędzy stronami rozliczone, a odsetki od należności głównej pomiędzy stronami rozliczone do dnia 30 marca 2024 r. Wskazać należy, że Sąd dokonał samodzielnych wyliczeń w tym zakresie, przyjmując za dzień spełnienia świadczenia datę wpływu środków do komornika zgodnie z art. 815 k.p.c.

Z uwagi na spłatę odsetek w postępowaniu egzekucyjnym do dnia 30 marca 2024 r. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od należności głównej od dnia 31 marca 2024 r.

W pozostałym zakresie powództwo główne nie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem świadczenie to zostało już przez pozwaną spełnione (wyegzekwowane w ramach egzekucji, w tym również w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie) i na podstawie tych samych przepisów podlegało oddaleniu jako zawyżone.

Mając na uwadze poczynione rozważania, powództwo wzajemne zasługiwało na uwzględnienie w części.

Roszczenie powódki wzajemnej o zwrot nienależnie pobranych w toku wadliwej egzekucji kwot obejmowało wyegzekwowaną kwotę 385 968,75 zł (na rzecz wierzyciela) oraz kwotę 38 434,81 zł (tytułem kosztów egzekucji).

Przytoczyć tu należy ponownie poczynioną konstatację, że w realiach niniejszej sprawy, wobec faktu, że wierzytelność powoda głównego o zwrot subwencji (378.000,00 zł) obiektywnie istniała a wyegzekwowane środki na należność główną i odsetki doprowadziły do częściowego zaspokojenia powoda,

Jak wynika z przedstawionego przez komornika rozliczenia, pozostała kwota z wyegzekwowanych środków, która nie została zaliczona na poczet należności głównej i odsetki od tej należności, stanowiła nadwyżkę w wysokości 14.938,98 zł (zaksięgowaną uprzednio na poczet kosztów procesu 11.925 zł, kosztów zastępstwa w egzekucji 2.700 zł, odsetek od kosztów procesu 220,53 zł i zaliczek 93,45 zł), które wobec upadku nakazu zapłaty nie należały się powodowi. Środki te stanowią świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 k.c., które powód (pozwany wzajemnie) uzyskał bez ważnej podstawy prawnej w związku z wadliwym opatrzeniem nakazu zapłaty klauzulą wykonalności i zainicjowaniem egzekucji. Ponadto, w wyniku wadliwie wszczętej egzekucji, dłużnik (powódka wzajemna) poniosła koszty egzekucyjne w wysokości 38.434,81 zł.

Powyższe kwoty tj. 14.938,98 zł oraz niesłusznie poniesione koszty egzekucyjne (38.434,81 zł), dają łącznie kwotę 53.373,79 zł. Jednocześnie koszty te nie posłużyły bezpośrednio do zaspokojenia roszczenia głównego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w ramach powództwa wzajemnego zasądził na podstawie powołanych przepisów od Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. na rzecz powódki wzajemnej kwotę 53.373,79 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 maja 2024 r. – jak w punkcie IV wyroku.

Podstawą zasądzenia odsetek był art. 481 § 1 i 2 k.c., który stanowi, że w przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego wierzycielowi należą się odsetki za czas opóźnienia, niezależnie od winy dłużnika. Wskazać należy, że powódka wzajemna pismem z dnia 22 kwietnia 2024 r., wobec utraty mocy nakazu z 7 grudnia 2023 r. wezwała powoda do zwrotu w terminie 3 dni roboczych bezpodstawnie wyegzekwowanej od pozwanej kwoty 424.403,56 zł. Pismo doręczono powodowi 25 kwietnia 2024 r. Zdaniem Sądu roszczenie zawarte w wezwaniu do zapłaty zostało dostatecznie sprecyzowane i umotywowane,. Dlatego Sąd uznał za zasadne zasądzenie odsetek po upływie 3 dni roboczych od dnia doręczenia wezwania do zapłaty pozwanemu wzajemnie. W ocenie Sądu jest to termin wystarczający, aby spółka mogła zapoznać się z roszczeniem powódki wzajemnej i spełnić świadczenie.

W pozostałym zakresie powództwo wzajemnie nie zasługiwało na uwzględnienie i na podstawie art. 410 k.c. podlegało oddaleniu jako zawyżone - pkt V wyroku.

O kosztach procesu z powództwa głównego Sąd orzekł w pkt III wyroku w oparciu o treść art. 100 k.p.c., mając na względzie wynik procesu.

Powód główny wygrał proces w 20,07 %, zaś pozwana w 79,93 %. Powód poniósł następujące koszty: opłata sądowa od pozwu w kwocie 18 900 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 10 800 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł, tj. łącznie powód poniósł koszty w wysokości 29 717 zł. Powód wygrał proces w 20,07 % i należne mu koszty wynoszą 5964,20 zł.

Pozwana zaś poniosła koszty procesu w kwocie 10.817 zł, w tym wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 10.800 zł i opłata skarbowa 17 zł. Pozwana wygrała proces w 79,93 % i jej należne koszty wynoszą 8.646,03 zł. Poniesione przez pozwaną koszty przewyższają obciążający ją udział, zatem zasądzeniu na jej rzecz podlegała różnica tj. kwota 2.681,83 zł (8.646,03 zł. – 5.964,20 zł).

O odsetkach ustawowych za opóźnienie od kosztów procesu za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

O kosztach procesu z powództwa wzajemnego Sąd orzekł w pkt VI wyroku w oparciu o treść art. 100 k.p.c., mając na względzie wynik procesu.

Powódka wzajemna (M. J.) wygrała proces w 12,58 %, zaś pozwany wzajemnie w 87,42 %. Powódka wzajemna poniosła następujące koszty: opłata sądowa od pozwu w kwocie 21.221 zł i wynagrodzenie pełnomocnika 10.800 zł, tj. łącznie powódka wzajemna poniosła koszty w wysokości 32.021 zł. Powódka wzajemna wygrała proces w 12,58 % i należne jej koszty wynoszą 4.028,24 zł.

Pozwany wzajemnie zaś poniósł koszty procesu w kwocie 10 800 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika. Pozwany wzajemnie wygrał proces w 87,42 % i jego należne koszty wynoszą 9.441,36 zł. Poniesione przez pozwanego wzajemnie koszty przewyższają obciążający go udział, zatem zasądzeniu na jego rzecz podlegała różnica tj. kwota 5.413,12 zł (9.441,36 zł. – 4.028,24 zł).

O odsetkach ustawowych za opóźnienie od kosztów procesu za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

sędzia Ewa Oknińska