Wyrok z 25 czerwca 2024, sygn. XVII AmE 16/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 czerwca 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący –	Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Malinowska
Protokolant –	Sekretarz sądowy Joanna Nande

po rozpoznaniu 25 czerwca 2024 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) sp. z o.o. z siedzibą w K.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

na skutek odwołania (...) sp. z o.o. w K. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 9 czerwca 2022 r. Nr (...). (...) (...)

1.  oddala odwołanie;

2.  zasądza od (...) sp. z o.o. w K. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Ewa Malinowska

XVII AmE 16/23

UZASADNIENIE

Decyzją z 9 czerwca 2022 r. Nr (...). (...) (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w związku z art. 56 ust. 2, ust. 3, ust. 6 i 6a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, z późn. zm.) oraz w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) i art. 30 ust. 1 ustawy- Prawo energetyczne, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Przedsiębiorcy: (...) Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości K., posiadającemu numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...) (dalej: „Przedsiębiorca"), za niezachowanie terminu na złożenie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące: luty, kwiecień, wrzesień, październik 2018 r. oraz maj, czerwiec 2019 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, orzekł,

1.  że Przedsiębiorca nie zachował terminu na złożenie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu (dalej „sprawozdanie") za miesiące: luty, kwiecień, wrzesień, październik 2018 r. oraz maj, czerwiec 2019 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,

2.  za działanie opisane w pkt 1 wymierzył Przedsiębiorcy karę pieniężną w łącznej wysokości 60.000,00 zł w tym:

a)  10.000,00 zł za nie zachowanie terminu na złożenie sprawozdania za luty 2018 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,

b)  10.000,00 zł za nie zachowanie terminu na złożenie sprawozdania za kwiecień 2018 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,

c)  10.000,00 zł za nie zachowanie terminu na złożenie sprawozdania za wrzesień 2018 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,

d)  10.000,00 za nie zachowanie terminu na złożenie sprawozdania za październik 2018 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,

e)  10.000,00 zł za nie zachowanie terminu na złożenie sprawozdania za maj 2019 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki

f)  10.000,00 zł za nie zachowanie terminu na złożenie sprawozdania za czerwiec 2019 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

(decyzja k. 5-10)

Powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. złożył odwołanie od tej decyzji zaskarżając ją w całości. Wskazał, że nie obraca wewnątrzwspólnotowo towarami będącymi paliwami ciekłymi w rozumieniu art. 3b ustawy PE i jednocześnie wyrobami akcyzowymi objętymi nabyciem wewnątrzwspólnotowym w rozumieniu prawa nie dokonuje obrotu paliwami ciekłymi z zagranicą, a więc nie przywozi w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego paliw płynnych w rozumieniu art. 3 pkt 13 f PE akcyzowego i nie podlega w związku z tym pod obowiązek sprawozdawczy z art. 43 d ust. 1 PE. W związku z tymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

(odwołanie k. 13)

Pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

(odpowiedź na odwołanie k.34-44)

Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:

W dniu 26 stycznia 2017 r. Przedsiębiorca decyzją (...). (...) (...) został wpisany do Rejestru Podmiotów Przywożących prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki pod numerem (...) (...).

(decyzja z 26 stycznia 2017 – brak numeracji kart w aktach adm.)

Zgodnie z art. 43d ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazuje Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki, Prezesowi Agencji Rezerw Materiałowych, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz ministrowi właściwemu do spraw energii miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

Na mocy art. 14 pkt 8 ustawy z 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych - której przepisy zasadniczo weszły w życie 1 stycznia 2020 r. – do ustawy Prawo energetyczne dodano art. 62d, który w punkcie 4 przewiduje, że od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazuje Prezesowi URE miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu – w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy to sprawozdanie. Nowelizacja ta oznacza więc, że aktualnie (tj. od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r.), istnieje obowiązek składania sprawozdania, o którym mowa w art. 43d PE, tylko Prezesowi URE, nie obejmuje zaś już innych organów (Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych, ministra właściwego ds. finansów publicznych, ministra właściwego do spraw energii.

Powód nie złożył w ustawowym terminie wymaganego sprawozdania za miesiące: luty, kwiecień, wrzesień, październik 2018 r. oraz maj, czerwiec 2019 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. (bezsporne)

Zgodnie z treścią art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy - Prawo energetyczne, karze pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d tej ustawy. Art. 56 ust. 6a ustawy - Prawo energetyczne przewiduje, iż Prezes Urzędu Regulacji Energetyki może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.

Pismem z dnia 15 marca 2022 r. znak: (...). (...) (...), Przedsiębiorca został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, za miesiące: luty, kwiecień, wrzesień, październik 2018 r. oraz maj, czerwiec 2019 r. Ponadto Przedsiębiorca został wezwany do nadesłania w terminie 14 dni licząc od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia, wyjaśnień na temat przyczyn niezłożenia w terminie przedmiotowych sprawozdań za miesiące objęte niniejszym postępowaniem do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, kopii wszelkich dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową przedsiębiorstwa, dokumentów dotyczących osiągniętych przychodów i dochodów (np. bilans +rachunek zysków i strat za rok 2021 oraz oświadczenia o osiągniętych w 2021 r. przychodach i „dochodach z działalności gospodarczej ogółem”. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 20 marca 2022 r.

(zawiadomienie k.1 akt adm.)

W dniu 11 kwietnia 2022 r. do Urzędu Regulacji Energetyki z siedzibą w W. wpłynęła odpowiedź Przedsiębiorcy, w której wyjaśnił, że zaniechanie Spółki nie było świadome, a do naruszenia przepisów doszło w sposób nieumyślny.

(pismo akt adm. – brak numeracji kart)

Pismem z dnia 19 kwietnia 2022 r. znak: (...). (...) (...) Przedsiębiorca został wezwany do złożenia, w terminie 14 dni licząc od dnia otrzymania pisma, kopii wszelkich dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową Przedsiębiorstwa, w tym dokumentów dotyczących: osiągniętych przychodów i dochodów (np. bilans + rachunek zysków i strat za rok 2021 lub inne dokumenty sporządzane stosownie do formy prawnej Przedsiębiorcy), bądź oświadczenia o osiągniętych w 2021 r. przychodach i dochodach z działalności gospodarczej ogółem. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 22 kwietnia 2022 r. i pozostało bez odpowiedzi.

(pismo akt adm. – brak numeracji kart)

Pismem z dnia 17 maja 2022 r. znak (...). (...) (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, a także o tym co składa się na zebrany materiał dowodowy oraz poinformował o możliwości złożenia w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia ewentualnych dodatkowych uwag i wyjaśnień. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 23 maja 2022 r. Strona nie skorzystała z przysługującego uprawnienia.

(pismo akt adm. – brak numeracji kart)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych powyżej dokumentów, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Był on niesporny.

Z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnym jest, że niesporny w tej sprawie był fakt nieprzekazania przez stronę powodową w ustawowo określonym terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 PE, za miesiące luty, kwiecień, wrzesień, październik 2018 i maj czerwiec 2019 r.

Zgodnie z art. 32c ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne podmiot przywożący może dokonywać przywozu paliw ciekłych po wpisaniu do Rejestru Podmiotów Przywożących. Rację ma pozwany, że z treści przepisu wynika jasno, że wpis do rejestru jest niezbędnym warunkiem dokonywania przywozu paliw ciekłych. Postępowanie o wydanie wpisu do Rejestru Podmiotów Przywożących ma charakter wnioskowy, zatem wyraża zamiar wnioskodawcy dokonywania przywozu paliw ciekłych. Powód sam zadeklarował, że ma zamiar rozpoczęcia przywozu paliw ciekłych od dnia 26 stycznia 2017 r. Okoliczność ta nie była kwestionowana. Przepisy w tym zakresie skonstruowane są w taki sposób, że to sam Przedsiębiorca decyduje, składając stosowny wniosek, czy ma być podmiotem wpisanym do rejestru podmiotów przywożących, czy też nie. Wpis w tym zakresie dokonywany jest w terminie 7 dni od złożenia wniosku. Z kolei zgodnie z art. 32d ust. 2 pkt. 2 P.e. podmiot przywożący składa wniosek o wykreślenie wpisu z rejestru - w terminie 7 dni od dnia zaprzestania wykonywania działalności polegającej na przywozie paliw ciekłych, zaś Prezes URE obowiązany jest dokonać wykreślenia, niezależnie od tego czy podmiot ten dokonywał przywozu czy też nie, albowiem sam organ nie posiada w tym zakresie żadnej władzy dyskrecjonalnej. W niniejszej sprawie Przedsiębiorca w sprawozdaniach, które złożył po terminie w postępowaniu o wymierzenie kary pieniężnej poinformował Prezesa URE o przywozie paliw ciekłych o kodach wymienionych w rozporządzeniu ministra energii z 15 grudnia 2016 r., których przywóz wymagał wpisu do rejestru podmiotów przywożących. Zatem w stanowisku powoda brakuje konsekwencji. Rację ma pozwany wskazując na to, że obowiązek raportowania obejmuje również sytuację, gdy ilość przywożonego paliwa jest niewielka lub nawet zerowa.

Zatem podniesione przez powoda zarzuty są zatem nietrafne.

W niniejszej sprawie pozwany uznał, że nie zachodziły okoliczności uzasadniające skorzystanie z dobrodziejstwa przepisu art. 56 ust. 6a PE, z uwagi na brak spełnienia przesłanki „znikomej szkodliwości czynu”. Zaprezentowana przez Prezesa URE argumentacja odnośnie do oceny analizowanej przesłanki, jest trafna i Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni ją podziela.

W kontekście art. 56 ust. 1 pkt 12b PE, dobrem chronionym jest terminowość w składaniu sprawozdania, o którym mowa w art. 43d PE, a wyrządzona szkoda jest tym większa, im większe opóźnienie w jego złożeniu. Nieterminowe przekazanie sprawozdania pozbawiło Prezesa URE informacji niezbędnych do wykonywania jego zadań ustawowych i z tego powodu nie można mówić o znikomej szkodliwości czynu powoda. Dostęp do informacji na temat ilości produktów paliwowych wprowadzonych na rynek przez przedsiębiorców ma istotne znaczenie, między innymi, z punktu widzenia nadzoru i kontroli rynku paliw, w tym zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, zapobiegania ewentualnym nadużyciom, czy ochrony interesu fiskalnego państwa. Przedkładane sprawozdanie stanowi podstawę do opracowania przez Prezesa URE raportu kwartalnego (art. 43d ust. 4 PE), jak również jest źródłem bieżących informacji o funkcjonowaniu poszczególnych przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych, pozwala na weryfikację zgodności wykonywanej działalności z uprawnieniami wynikającymi z koncesji lub wpisu do rejestru podmiotów przywożących, umożliwiając szybką reakcję w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w tym zakresie, jak i służą przeprowadzeniu kontroli, o której mowa w art. 23r ust. 1 PE.

Co do oceny stopnia szkodliwości czynu w aspekcie rodzaju naruszonych reguł ostrożności oraz stopnia ich naruszenia przedsiębiorcy należy zauważyć, że powód jest profesjonalistą, a zatem obowiązują go podwyższone standardy w zakresie wymaganej staranności, także co do konieczności śledzenia zmieniającego się stanu prawnego, chociażby poprzez sprawdzanie informacji pojawiających się na stronie internetowej Prezesa URE, na której podano przedsiębiorcom wyczerpującą informację w zakresie obowiązku sprawozdawczego, przewidzianego w art. 43d PE. Zgodnie z zasadą ignorantia iuris nocet, funkcjonowanie prawa opiera się na założeniu, że adresaci normy prawnej znają jej treść i nikt nie może uchylić się od ujemnych skutków jej naruszenia z tego względu, że normy tej nie znał, lub jej nie zrozumiał. W analizowanym przypadku powód nie dochował wymaganej należytej staranności. Powoda, jako profesjonalistę, dotyczą podwyższone reguły staranności i zwiększone oczekiwania co do umiejętności, wiedzy, rzetelności, zapobiegliwości, zdolności przewidywania, jak również znajomości obowiązujących przepisów prawa oraz konsekwencji wynikających z niego dla wykonywanej działalności gospodarczej. Powinien on zatem w taki sposób prowadzić działalność, aby nie naruszać przepisów prawa. Kwestia zorganizowania funkcjonowania przedsiębiorstwa należy bowiem do przedsiębiorcy, zatem to jego obciążają ewentualne zaniedbania i nieprawidłowości w tym zakresie oraz ich konsekwencje.

Biorąc pod uwagę, że wypełnienie obowiązku sprawozdawczego za wskazane w decyzji miesiące nastąpiło z opóźnieniem i na dodatek nie z inicjatywy powoda, lecz po wezwaniu organu, może to stanowić kolejną okoliczność przemawiającą za nieskorzystaniem przez pozwanego z instytucji odstąpienia od wymierzenia kary.

Nawet gdyby przyjąć, że powód w ogóle nie podjął działalności jako podmiot przywożący w rozumieniu przepisów Prawa energetycznego nie ma to

wpływu na ocenę stopnia szkodliwości czynu. Obowiązek przewidziany w art. 43d ust. 1 PE obejmuje bowiem wszystkie podmioty przywożące wpisane do rejestru podmiotów przywożących i nie przewiduje w tym zakresie żadnych ilościowych ograniczeń. Oznacza to, że również informacje dotyczące niewielkich ilości, a także ilości zerowych, przywiezionego paliwa są istotne z punktu widzenia całego rynku paliw, bo gdyby przedsiębiorcy przywożący niewielkie ilości paliwa lub wcale go nie przywożący, masowo nie przedstawiali sprawozdań, Prezes URE miałyby niepełny obraz tego rynku, co uznać należy za zagrażające jego bezpieczeństwu. Jak słusznie zauważył pozwany, rozmiaru szkody należy w danym przypadku upatrywać nie w ilości przywożonych paliw, lecz w chronionych wartościach, która w odnosi się przede wszystkim do zwalczania szarej strefy w zakresie paliw ciekłych i uzyskiwania na bieżąco informacji o rynku tych paliw.

Nadto, należy mieć na uwadze, że przewidziana w art. 56 ust. 6a PE kompetencja do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie zobowiązuje Prezesa do zastosowania tej instytucji, lecz tylko przyznaje mu takie uprawnienie, z którego organ może, lecz nie musi skorzystać. Nawet w przypadku wystąpienia przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, organ może bowiem uznać, że jej wymierzenie będzie zasadne, na przykład z punktu widzenia realizacji celów przepisów prawa energetycznego. Natomiast w rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, decyzja Prezesa URE o nieskorzystaniu z danej instytucji mieści się w graniach uznania administracyjnego. W tej sytuacji brak było postaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, zgodnie z wnioskiem odwołania, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Z tych wszystkich względów, stwierdzając nieskuteczność zarzutów podniesionych w odwołaniu przeciwko zaskarżonej decyzji oraz brak podstaw do uwzględnienia odwołania, na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c., Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto, zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c., zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przyjmując, że powód - jako przegrywający sprawę – zobowiązany jest do zwrotu pozwanemu kosztów procesu, na które złożyło wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 720 zł, ustalonej na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

SSO Ewa Malinowska