Wyrok z 12 marca 2026, sygn. I C 918/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 marca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Łucja Oleksy-Miszczyk
Protokolant:	starszy sekretarz sądowy Elżbieta Leszczewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2026 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa G. S.

przeciwko(...) (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w H.

o ustalenie i zapłatę, ewentualnie o ustalenie i zapłatę, ewentualnie o ustalenie i zapłatę

1.  oddala powództwa;

2.  tytułem kosztów procesu zasądza od powoda G. S. na rzecz pozwanego(...) (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w H. kwotę 10.817,- (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku.

SSO Łucja Oleksy-Miszczyk

Sygnatura akt I C 918/25

UZASADNIENIE

Powód G. S. w ramach powództwa głównego wniósł o stwierdzenie nieważności umowy mieszkaniowego kredytu budowlano – hipotecznego nr (...) z dnia 16 stycznia 2020 roku zawartej z pozwanym (...) (...) S.A. i zasądzenie na jego rzecz kwoty 150.791,62 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 lutego 2025 roku do dnia zapłaty. Dochodzona kwota stanowiła sumę wszystkich wpłat dokonanych przez powoda na rzecz banku w toku wykonywania umowy.

Formułując żądanie ewentualne wniósł o stwierdzenie nieważności postanowień w umowy dotyczących oprocentowania tj. § 2 ust. 4, § 9 ust. 1,2, § 12 ust. 1,2,3,4,5,6,9,10,11,12,13 umowy oraz o zasądzenie od pozwanego banku na jego rzecz kwoty 54.531,09 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 lutego 2025 roku do dnia zapłaty. Dochodzona kwota stanowiła sumę części odsetkowej rat uiszczonych przez powoda w toku wykonania umowy.

Na wypadek nieuwzględnienie powyższych żądań wniósł o stwierdzenie nieważności postanowień w umowy dotyczących oprocentowania tj. § 2 ust. 4, § 9 ust. 1,2, § 12 ust. 1,2,3,4,5,6,9,10,11,12,13 umowy oraz o zasądzenie od pozwanego banku na jego rzec kwoty 29.730,05 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 lutego 2025 roku do dnia zapłaty. Dochodzona kwota stanowiła sumę odsetkowej części rat, obliczonej o wskaźnik WIBOR (z pominięciem marży), uiszczonych przez powoda na rzecz banku w toku wykonywania umowy.

W uzasadnieniu powód wskazał, że bank nie udzielił mu rzetelnej i precyzyjnej informacji o ekonomicznych konsekwencjach zastosowania w umowie zmiennej stopy procentowej i o metodzie ustalania stawki WIBOR oraz o faktycznej skali ryzyka związanego ze zmienną stopą procentową. W konsekwencji całe ryzyko związane z ewentualnym wzrostem wskaźnika referencyjnego WIBOR zostało przerzucone na powoda, co nie zostało z nim uzgodnione, a nawet nie został o tym poinformowany. Dodał, że powód ma realny wpływ na poziom wskaźnika WIBOR, niezależnie od warunków rynkowych, co prowadzi do powstania ukrytej marży i przenosi całe ryzyko stopy procentowej wyłącznie na kredytobiorcę. Powód wskazał, że wprowadzenie do umowy niedozwolonych postanowień dotyczących wskaźnika referencyjnego WIBOR nie wiąże go i winny one zostać wyeliminowane z umowy.

Pozwany (...) (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w H. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. Zaprzeczył aby naruszył ciążący na nim obowiązek informacyjny, zaprzeczył aby miał obowiązek informowania powoda o metodologii tworzenia wskaźnika WIBOR i zwrócił uwagę, że WIBOR jest wskaźnikiem referencyjnym, do którego wprost odwołuje się ustawodawca w ustawie o kredycie hipotecznym. Zaprzeczył również by wpływał lub miał możliwość wpływania na wysokość zobowiązania powoda poprzez manipulowanie wskaźnikiem WIBOR, a oprocentowanie zmienne oparte o indeks WIBOR stanowiło źródło ukrytych dochodów pozwanego. Pozwany bank podkreślił, że powód został prawidłowo poinformowany o ryzykach związanych ze zmienną stopą procentową kredytu i je zaakceptował; miał możliwość negocjacji warunków umowy, jak również miał możliwość wyboru kredytu spośród różnych ofert mu zaproponowanych (odpowiedź na pozew k.70 i nast.).

Sąd ustalił co następuje:

Powód przystąpił do zawarcia umowy jako konsument. Kredyt udzielony został na zakup domu, który stanowi centrum życiowe powoda i nie był nigdy wykorzystywany dla potrzeb działalności gospodarczej. Wszelkie formalności związane z udzieleniem kredytu powód załatwiał przez pośrednika, poza siedzibą banku. Powód przed zawarciem umowy został pouczony o ryzyku zmiennej stopy procentowej. Przystępując do umowy powód rozumiał istotę ryzyka zmiennej stopy procentowej i mechanizm oddziaływania zmian stawki WIBOR na oprocentowanie kredytu, aczkolwiek nie przekazano mu szczegółowych informacji co do sposobu wyliczania WIBOR i danych administratora. Przed podpisaniem umowy powód nie zwracał się o jej udostepnienie, a z treścią umowy zapoznał się dość pobieżnie w dniu jej podpisania. Powód podpisując umowę kredytu miał już doświadczenie kredytowe - kilka lat wcześniej zawarł umowę kredytu na zakup lokalu mieszkalnego (zeznania powoda na rozprawie w dniu 12 marca 2026 roku k.473 i nast.).

Dnia 11 grudnia 2019 roku powód złożył wniosek o udzielenie kredytu w kwocie 320.000 zł na zakup i remont domu. Wzorzec wniosku przewidywał wybór pomiędzy ratami równymi (annuitetowymi) i malejącymi oraz zawierał oświadczenia, w których powód potwierdził, że:

- został poinformowany o ryzyku związanym z zaciągnięciem kredytu o zmiennej stopie procentowej, w szczególności o możliwości wzrostu kosztów obsługi kredytu w przypadku niekorzystnej zmiany stopy procentowej – w oparciu o przedstawione symulacje;

- przekazano mu pisemną „Informację o ryzykach dla kredytobiorców hipotecznych”;

- przekazano mu pisemną informację w postaci trzech symulacji wysokości rat zawierających koszty obsługi kredytu przy aktualnym poziomie stopy procentowej, wzroście stopy procentowej o 4% (400 punktów bazowych) oraz przy wzroście stopy procentowej w skali odpowiadającej różnicy między maksymalnym i minimalnym poziomie stopy procentowej w ciągu ostatnich 12 miesięcy;

- przekazano mu pisemną informację w postaci symulacji dla oprocentowania uwzględniającego stopę bazową na poziomie3 %, 5 % i 10 %, powiększoną o marżę banku.

Powód potwierdził, także otrzymanie symulacji dla różnych okresów kredytowania, zawierających wysokość raty kredytu, tempa spłacania kapitału, informacje o całkowitym koszcie kredytu. Potwierdził także, otrzymanie Formularza Informacyjnego dotyczącego kredytu hipotecznego oraz Informacji ogólnych dotyczących umowy o kredyt mieszkaniowy. Oświadczył także, że nie jest zainteresowany otrzymaniem łącznie z decyzją kredytową projektu umowy kredytu (k.116 i nast., k.117).

Przed podpisaniem umowy, w dniu 15 stycznia 2020 roku powód podpisał Formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego, w którym wskazano, że:

- kwota kredytu oprocentowana jest według zmiennej stopy procentowej, stanowiącej sumę zmiennej stopy bazowej kredytu mieszkaniowego oraz marży banku. Stopa bazowa kredytu mieszkaniowego jest wyliczana w ostatnim dniu roboczym każdego miesiąca kalendarzowego jako średnia arytmetyczna ze wszystkich dziennych notowań stawki WIBOR 3M (tj. oprocentowania 3 miesięcznego złotowych pożyczek na polskim rynku międzybankowym) z ostatniego miesiąca kalendarzowego poprzedzającego okres obrachunkowy, dla którego jest ustalana;

- informacja o wysokości stawek stanowiących podstawę ustalania stopy bazowej kredytu mieszkaniowego jest zamieszczona na stronie serwisu Reuters;

- ze względu ma zastosowanie zmiennego oprocentowania kredytu podana całkowita kwota do spłaty w tym formularzu (436.650,13 zł) jest przykładowa i może się zmienić, w szczególności w zależności od zmiany stopy procentowej kredytu;

- kredyt hipoteczny jest kredytem o zmiennej stopie oprocentowania. Dlatego też jeśli zmieni się stopa oprocentowania kredytu hipotecznego, faktyczna RRSO może różnic się od podanej RRSO w formularzu. Na przykład gdyby stopa oprocentowania kredytu hipotecznego wzrosła do 10,00 % RRSO mogłaby wzrosnąć do 12,45 %.;

- w systemie rat równych wysokość rat kapitałowo – odsetkowych jest identyczna, natomiast udział kapitału i odsetek w racie jest różny. Z upływem okresu kredytowania udział kapitału rośnie, a odsetek maleje. Dodatkowo bank zwraca uwagę, że wysokość raty kapitałowo – odsetkowej może ulec zmianie w związku ze zmianą stopy bazowej kredytu mieszkaniowego;

- symulacja prezentująca wysokość każdej równej raty w całym okresie kredytowania została ujęta w informacji „Kredyt mieszkaniowy – podstawowe warunki oraz symulacje”;

- wysokość raty pozostaje niezmienna do końca pierwszego okresu obrachunkowego, liczonego od dnia otwarcia rachunku kredytowego do ostatniego dnia 3- go miesiąca kalendarzowego, a miesiąca kalendarzowy, w którym otwarty został rachunek kredytowy, jest jednocześnie traktowany jako pierwszy miesiąc kalendarzowy tego okresu obrachunkowego. Wysokość rat ulegnie zmianie w kolejnych 3 miesięcznych okresach obrachunkowych, w przypadku gdy nastąpi zmiana stopy procentowej;

Stopa procentowa całości kredytu hipotecznego może się zmienić. Oznacza to, że wysokość rat może się zwiększyć lub zmniejszyć. Na przykład gdyby stopa oprocentowania kredytu hipotecznego wzrosła do 10,00 % wysokość raty mogłaby wzrosnąć do 4.335,92 zł (formularz informacyjny k. 160).

Dnia 16 stycznia 2020 roku strony zawarły umowę mieszkaniowego kredytu budowlano – hipotecznego nr (...) (k.33 i nast.). Kwota kredytu została określona na 330.368,54 zł (§ 2 ust. 1). Umowa składa się z dwóch części; Części szczegółowej umowy (CSU) i części ogólnej umowy (COU). Kredyt przeznaczony był na nabycie nieruchomości wraz z domem jednorodzinnym (270.000 zł) , przeprowadzenie prac remontowych (50.000 zł), opłaty za przygotowanie i zawarcie umowy (4.000 zł), składki ubezpieczeniowej dobrowolnej ochrony ubezpieczeniowej kredytobiorcy z tytułu następstw nieszczęśliwego wypadku i utraty pracy w kwocie 6.368,54 zł. Całkowita kwota kredytu wynosi 320.000 zł ( § 2 ust.2 CSU). Okres kredytowania określono od dnia 16 stycznia 2020 roku do 15 kwietnia 2030 roku (§ 2 ust.3 CSU). Stopa bazowa kredytu to WIBOR 3M (§ 2 ust.4 CSU).

W § 2 ust. 6 umowy wskazano, ze w dniu zawarcia umowy wysokość oprocentowania kredytu w stosunku rocznym wynosi 3,59 % w tym:

- wysokość stopy bazowej kredytu mieszkaniowego wynosi 1,70 punktów procentowych;

- wysokość marży banku w całym okresie kredytowania, z zastrzeżeniem § 9 ust. 5 i 6, wynosi 1,89 punktów procentowych.

Kredyt był wypłacany w transzach (§ 6 CSU).

Spłata kredytu następowała w 123 miesięcznych równych ratach kapitałowo – odsetkowych (raty annuitetowe). Na dzień zawarcia umowy wysokość raty wynosiła 3.282,18 zł. (§ 8 CSU)

Paragraf 9 CSU umowy zawiera postanowienia dodatkowe dotyczące możliwości zmiany wysokości marży banku i oprocentowania kredytu. Zgodnie z postanowieniami umowy wysokość stopy oprocentowania kredytu nie może przekroczyć wysokości odsetek maksymalnych określonej na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa, która na dzień zawarcia umowy stanowi dwukrotność sumy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego oraz 3,5 punktów procentowych i wynosi 10,00 % w stosunku rocznym. Jeżeli wysokość oprocentowania przekroczy wysokość odsetek maksymalnych, stopa oprocentowania kredyt będzie równa wysokości odsetek maksymalnych określonej na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa (§ 9 ust. 1).

W przypadku, gdy dla danego okresu obrachunkowego suma stopy bazowej kredytu mieszkaniowego i marży banku osiągnie poziom zera lub poniżej zera, strony umowy zgodnie postanawiają, że oprocentowanie kredytu w tym okresie przyjmuje wartość równą zeru (§9 ust. 2. CSU).

Paragraf 12 części ogólnej umowy określa kwestionowane przez powoda warunki i oprocentowanie kredytu.

Kwota kredytu jest oprocentowana według zmiennej stopy procentowej, stanowiącej sumę stopy

bazowej kredytu mieszkaniowego i marży banku (§ 12 ust. 1). Stopa bazowa kredytu mieszkaniowego złotowego jest wyliczana w ostatnim dniu roboczym każdego miesiąca kalendarzowego jako średnia arytmetyczna ze wszystkich dziennych notowań stawki WIBOR 3M (tj. oprocentowania 3-miesięcznych złotowych pożyczek na polskim rynku międzybankowym) z ostatniego miesiąca kalendarzowego poprzedzającego okres obrachunkowy, dla którego jest ustalana, z zastrzeżeniem ust. 3 (§ 12 ust. 2). Stopa bazowa kredytu mieszkaniowego wyliczona zgodnie z zasadami opisanymi w ust. 2, obowiązuje włącznie do ostatniego dnia 3-miesięcznego okresu obrachunkowego, rozumianego jako okres kolejnych 3-ech miesięcy kalendarzowych. Pierwszy okres obrachunkowy liczony jest od dnia otwarcia rachunku kredytowego do ostatniego dnia 3-go miesiąca kalendarzowego, a miesiąc kalendarzowy, w którym otwarty został rachunek kredytowy, jest jednocześnie traktowany jako pierwszy miesiąc kalendarzowy tego okresu obrachunkowego. Jako dzień otwarcia rachunku kredytowego przyjmuje się dzień zawarcia umowy (§ 12 ust. 3). W przypadku zmiany wysokości stopy bazowej kredytu mieszkaniowego ustalanej dla kolejnego okresu obrachunkowego w porównaniu z dotychczas obowiązującą, wysokość oprocentowania kredytu zmieni się o tyle punktów procentowych, o ile zmieni się stopa bazowa kredytu mieszkaniowego. Nowa wysokość oprocentowania kredytu obowiązuje od 1-go dnia kolejnego okresu obrachunkowego. (§ 12 ust. 4).

W przypadku zmiany - w trakcie okresu obrachunkowego - wysokości marży banku, wynikającej z postanowień umowy, bieżący okres obrachunkowy zostaje skrócony do dnia poprzedzającego dzień zmiany marży banku. Następny okres obrachunkowy liczony jest od dnia zmiany wysokości marży banku i kończy się w ostatnim dniu drugiego pełnego miesiąca kalendarzowego, następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana marży banku, a wysokość stopy bazowej kredytu mieszkaniowego do końca trwania okresu obrachunkowego przyjmuje wartość obowiązującą w dniu tej zmiany marży. Kolejne okresy obrachunkowe obejmują pełne trzy miesiące kalendarzowe (§ 12 ust.5).

O zmianie wysokości oprocentowania kredytu spowodowanej zmianą wysokości stopy bazowej kredytu mieszkaniowego lub zmianą wysokości marży banku, bank powiadomi kredytobiorcę w dokumencie „Zawiadomienie o wysokości raty spłaty kredytu” lub „Zawiadomienie o najbliższej spłacie kredytu”, przesyłką pocztową na wskazany przez kredytobiorcę adres korespondencyjny, z zastrzeżeniem § 31 ust. 1. Bank dokonując podwyższenia wysokości marży banku zgodnie z § 9 ust. 5 i 6, przekaże kredytobiorcy pisemne uzasadnienie.Informację o nowej wysokości oprocentowania kredytu, spowodowanej zmianą wysokości stopy bazowej kredytu mieszkaniowego lub zmianą wysokości marży banku, bank prześle poręczycielom listownie. Inne osoby będące dłużnikami banku z tytułu prawnego zabezpieczenia spłaty kredytu nie będą informowane o zmianie oprocentowania kredytu spowodowanej zmianą wysokości stopy bazowej kredytu mieszkaniowego lub zmianą wysokości marży banku.Zmiana wysokości oprocentowania kredytu, spowodowana zmianą wysokości stopy bazowej kredytu mieszkaniowego lub zmianą wysokości marży banku, powoduje zmianę wysokości raty kapitałowo - odsetkowej i nie wymaga zawarcia aneksu do umowy.

Niezależnie od powyższych działań bank podaje informacje o wysokości stopy bazowej kredytu mieszkaniowego do publicznej wiadomości w lokalach jednostek banku oraz na stronie internetowej banku. (§ 12 ust. 6).

W przypadku istotnej zmiany wskazanego w ust 2 wskaźnika referencyjnego, stanowiącego podstawę ustalenia wysokości stopy bazowej kredytu mieszkaniowego, bank, o ile przepisy prawa nie stanowią inaczej, od dnia następującego po dniu wystąpienia istotnej zmiany wskaźnika referencyjnego, będzie stosował dotychczasowy wskaźnik referencyjny, skorygowany o średnią arytmetyczną z różnic między wskaźnikiem referencyjnym przed i po zastosowaniu istotniej zmiany (polegających na odjęciu wartości po zmianie od wartości przed zmianą) za okres 125 dni roboczych poprzedzających dzień wystąpienia istotnej zmiany dotychczasowego wskaźnika referencyjnego. ( § 12 ust. 9). W przypadku zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego, służącego do ustalania wysokości oprocentowania kredytu, bank, a ile przepisy prawa nie stanowią inaczej, od dnia następującego po dniu zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego służącego do ustalania wysokości oprocentowania zastosowanego w umowie kredytu, będzie stosował zastępczy wskaźnik referencyjny opracowany i publikowany przez certyfikowanego administratora, skorygowany o średnią arytmetyczną z różnic między dotychczasowym a zastępczym wskaźnikiem referencyjnym (polegających na odjęciu wartości wskaźnika zastępczego od wartości wskaźnika dotychczasowego) za okres 125 dni roboczych poprzedzających dzień zaprzestania opracowywania dotychczasowego wskaźnika referencyjnego. W przypadku gdyby dostępny był więcej niż jeden wskaźnik zastępczy, bank będzie stosował wskaźnik referencyjny najlepiej odzwierciedlający podstawowe parametry dotychczasowego wskaźnika, uwzględniając dodatkowo następujące kryteria adekwatności:

- zgodność z Rozporządzeniem (pojęcie Rozporządzenia jest zdefiniowane w Regulaminie mieszkaniowego kredytu budowlano-hipotecznego dla osób fizycznych jako Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2011 z dnia 8 czerwca 2016 roku w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 z dnia 29 czerwca 2016 roku (k.44 i nast.) ,

- zgodność walut z dotychczasowym wskaźnikiem,

- odzwierciedlenie wartości pieniądza w czasie,

- powszechność stosowania na rynku polskim. (§12 ust.10).

Przez skorygowanie poziomu wskaźnika referencyjnego zgodnie z § 12 ust.11 CSU należy rozumieć podwyższenie wartości tego wskaźnika o wartość odpowiednio obliczonej średniej arytmetycznej (jeżeli wartość tej średniej jest dodatnia) albo obniżenie wartości zastępczego wskaźnika referencyjnego o wartość bezwzględną średniej arytmetycznej(jeżeli wartość tej średniej jest ujemna).

W przypadku braku możliwości wyboru wskaźnika zgodnie z ust. 10, począwszy od dnia zaprzestania opracowywania dotychczasowego wskaźnika referencyjnego, wartość oprocentowania kredytu obowiązująca w ostatnim dniu opracowywania dotychczasowego wskaźnika referencyjnego, będzie zmieniać się zgodnie z terminami zmiany oprocentowania ustalonymi w umowie o sumę wartości zmian wysokości stopy referencyjnej NBP (dla kredytów w PLN) lub banku centralnego kraju, w którym obowiązuje waluta, do której kredyt jest indeksowany, które nastąpiły od poprzedniej zmiany wysokości oprocentowania. (§ 12 ust. 12 CSU).

Bank poinformuje kredytobiorcę o zaistniałej sytuacji lub zaprzestaniu opracowywania — dotychczasowego wskaźnika referencyjnego oraz konstrukcji oprocentowania obowiązującej po tym zdarzeniu. W przypadku zastosowania zastępczego wskaźnika referencyjnego względem wskaźnika którego opracowywania zaprzestano, bank poinformuje kredytobiorcę o szczegółach dokonanej analizy adekwatności zastępczego wskaźnika referencyjnego, na podstawie którego została podjęta decyzja, że zastępczy wskaźnik referencyjny jest odpowiednią alternatywą dla dotychczas stosowanego wskaźnika referencyjnego. (§ 12 ust. 13 CSU).

Pod tekstem umowy powód złożył pisemne oświadczenie, że przed zawarciem umowy uzyskał od pracownika banku wszelkie wyjaśnienia do zgłaszanych wątpliwości i otrzymał od banku: regulamin „Mieszkaniowy kredyt budowlano – hipoteczny dla osób fizycznych”, wyciąg z „Taryfy prowizji i opłat bankowych dla klientów detalicznych”, wszelkie informacje niezbędne do podjęcia decyzji w zakresie zaciąganego zobowiązania kredytowego i informacje Administratora Danych o przewarzaniu danych osobowych. Oświadczył także, że umowę podpisał przy pełnej znajomości zawartych w jej treści warunków, po zapewnieniu prze bank czasu niezbędnego do zapoznania się z treścią umowy, przeanalizowaniu zawartych w niej warunków i po udzieleniu mu przez bank wszystkich dodatkowych wyjaśnień i informacji, o które poprosił oraz posiada pełną świadomość ryzyka związanego z zaciąganym zobowiązaniem kredytowym (k.42).

W Informacji o ryzykach dla kredytobiorców hipotecznych, k.168 i nast., (według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego) podano definicję wskaźnika WIBOR i jest to stawka dla terminów 1M, 3M, 6M, 12M z rynku międzybankowego czyli średnia stopa procentowa, po jakiej największe banki w Polsce są skłonne innym banków udzielić pożyczki w złotych na ustalony okres, podawana na stronie serwisu Reuters.

Kredyt został wypłacony w transzach:

- w dniu 16 stycznia 2020 roku w wysokości 4.000 zł - prowizja z tytułu udzielonego kredytu;

- w dniu 16 stycznia 2020 roku w wysokości 6.368,54 zł – koszty dobrowolnego ubezpieczenia CPI;

- w dniu 31 stycznia 2020 roku w wysokości 270.000 zł – tytułem zakupu nieruchomości;

- w dniu 31 stycznia 2020 roku w wysokości 50.000 zł - na rachunek osobisty kredytobiorcy.

Do dnia 15 czerwca 2024 roku spłacony kapitał wynosił 96.260,04 zł, zaś odsetki 54.531,09 zł (zaświadczenie z 15 lipca 2024 roku k.59 i nast.).

Praktyką pracowników banku było szczegółowe i zgodne z procedurą bankową udzielenie konsumentom informacji i wyjaśnień dotyczących warunków kredytu. Z klientami omawiane były w szczególności cel kredytowania, wysokość wkładu własnego, okres kredytowania, rodzaj rat (równe i malejące, z wyjaśnieniem istoty obu rozwiązań i czynników wpływających na wysokość rat i wysokość części kapitałowej i odsetkowej w każdej racie), sposób oprocentowania kredytu, elementy oprocentowania tj. stała marża banku i część zmienna oprocentowania oparta o aktualną wysokość wskaźnika referencyjnego. Pracownicy banku zwracali uwagę na ryzyko zmian stóp procentowych, wyjaśniali że jest to mechanizm powiązany ze zmiennością stawki referencyjnej WIBOR oraz wyjaśniali klientom wpływ zmian oprocentowania na raty równe i malejące. Przed podpisaniem umowy przekazywali klientom broszurę informacyjną, zawierającą pouczenie o ryzyku zmiennej stopy procentowej i mechanizmie działania rat równych i malejących, a także projekt umowy. Przed podpisaniem umowy szczegółowo omawiali z klientami jej treść (zeznania świadków na rozprawie w dniu 12 marca 2026 roku: W. N. k.474-476, U. C. k.476-478 i G. J. k.478-479).

Pismem z dnia 24 stycznia 2025 roku powód złoży reklamacje i wezwał pozwany bank do zapłaty na jego rzecz kwoty 150.791,62 zł (k.26 i nast.). Pozwany bank nie uznał reklamacji powoda (pismo z 14 lutego 2025 roku k.31 i nast.)

Opisywane okoliczności Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów i zeznań świadków. Jeżeli chodzi o przesłuchanie stron, to w znacznej części dowód ten wiarygodny nie jest. Powód wyraźnie umniejsza działania banku zmierzające do realizacji obowiązku informacyjnego, a jego zaznania pozostają w sprzeczności z oświadczeniami jaki złożył na piśmie przy okazji składania wniosku kredytowego i w dniu zawierania umowy. Powód stanowczo zaprzecza, aby wraz z podpisaniem wniosku otrzymywał jakiekolwiek symulacje, czy inne dokumenty, jednocześnie przyznaje, że nie przykładał większej wagi do faktu złożenia wniosku, nie jest to bowiem czynność nakładająca na niego jakiekolwiek zobowiązania. Zaprzeczał aby udostępnił bankowi swój adres email, co stoi w oczywistej sprzeczności z faktami. Zaprzecza otrzymaniu informacji i dokumentów, których otrzymanie potwierdził składając w tym przedmiocie pisemne oświadczenie. Dalej zaprzecza, aby bank udzielił mu informacji zawartych w formularzu informacyjnym, którego otrzymanie potwierdził własnoręcznie z datą poprzedzającą dzień zawarcia umowy. Jednocześnie powód przyznaje, że z racji wykonywanego zawodu miał wiedzę czym jest wskaźnik referencyjny WIBOR i miał wiedzę o jego zmienności, a zatem prawdopodobnie nie był zainteresowany wysłuchaniem pouczenia na ten temat i nie formułował w tym przedmiocie pytań do pracownika banku. W tej sytuacji Sąd uznał, że zeznania powoda w części w jakiej odnoszą się do realizacji przez pozwanego obowiązku informacyjnego, są wyrazem przyjętej przez powoda taktyki procesowej albo wynikają z zacierania się w pamięci powoda faktów, do których nie przywiązywał podczas zawierania umowy większej wagi, a co za tym idzie nie są wiarygodne.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Argumentacja powoda sprowadzała się do zarzutu naruszenia przez pozwanego obowiązku informacyjnego poprzez zaniechanie udzielania szczegółowych informacji dotyczących wyliczania wysokości wskaźnika referencyjnego WIBOR, braku wskazania administratora WIBOR, ani miejsca jego publikacji. Wywodził, ze wskaźnik ten nie nosi cech rzetelności, a pozwany jest jednym z podmiotów dostarczających dane będące podstaw jego tworzenia, co rodzi konflikt interesów. Powódka powoływała się na abuzywność postanowień umownych, odnoszących się do zmiennej stopy procentowej ustalanej w oparciu o wskaźnik WIBOR, które jako naruszające art. 385 ¹ i 385 ³ k.c. (nieuzgodnione indywidualnie, niejednoznaczne, nieprecyzyjne i nieprzejrzyste, kształtujące prawa konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interes kredytobiorcy) winny zostać wyeliminowane z umowy. Formułowane przez powoda zarzuty w ocenie Sądu nie są trafne, a przeprowadzone postępowanie dowodowe nie potwierdza aby pozwany naruszył obowiązki informacyjne i wykorzystał dominująca pozycję profesjonalisty, narzucając powodowi w treści umowy niedozwolone postanowienia.

Zgodnie z art.69 ust. 1 Prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę środków pieniężnych a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

W myśl art. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich warunki umowy, które nie były indywidualnie uzgadniane mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikająca z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, Warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeżeli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Zgodnie z art. 4 ust 2 dyrektywy ocenia nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.

Z kolei zgodnie z art. 385 ¹ k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3).

Poza sporem jest, że zastosowanie stawki WIBOR do zmiennej części oprocentowania kredytu nie było na gruncie spornej umowy uzgodnione indywidualnie, co otwiera drogę do badania dalszych ewentualnych przesłanek abuzywności postanowień umownych opierających zmienne oprocentowanie kredytu o ten wskaźnik.

Umowa zawiera podstawową definicję wskaźnika WIBOR (§ 12 ust. 2 CSU) i informację o publikacji jego wysokości na stronie Reuters. Informacje te zawiera również doręczony powodowi przed zawarciem umowy formularz informacyjny. Wbrew twierdzeniom strony powodowej stawka referencyjna WIBOR to wskaźnik obiektywny i weryfikowalny.

Wskaźnik WIBOR podlega obecnie restrykcyjnym regulacjom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z 8.06.2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 (Dz.Urz. UE L 171, s. 1, ze zm.) – dalej rozporządzenie BMR, które w przeważającej części weszło w życie 1 stycznia 2018r. Od tej daty udzielenie zezwolenia na administrowanie określonymi wskaźnikami referencyjnymi, które będą następnie stosowane w instrumentach i umowach finansowych, wymaga uzyskania decyzji administracyjnej wydanej przez właściwy do tego organ w odpowiedniej procedurze (art. 34 i n. rozporządzenia BMR).

WIBOR od wielu lat jest powszechnie dostępnym, uznanym i stosowanym wskaźnikiem referencyjnym stanowiącym podstawę wyznaczania oprocentowania dla większości kredytów o zmiennym oprocentowaniu udzielanych przez polskie banki, a także stawką bazową dla obligacji i instrumentów pochodnych. Wyznaczany jest jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu WIBOR, po odrzuceniu wielkości skrajnych. WIBOR nie jest oparty na rzeczywistych transakcjach pomiędzy bankami, ale na przybliżeniach które wynikają z modeli matematycznych, które jednak nie mają charakteru abstrakcyjnego. Proces wyznaczania WIBOR-u jest szczegółowo regulowany przez Regulamin Fixingu i w praktyce jest ściśle powiązany ze stopami procentowymi NBP. Do 29 czerwca 2017r. Administratorem stawki było Stowarzyszenie Rynków Finansowych ACI Polska, obecnie - GPW Benchmark S.A. Ten ostatni podmiot działa na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego wydanego w oparciu o art. 34 Rozporządzenia o Wskaźnikach Referencyjnych i jest wpisany do rejestru ESMA. Działalność GPW Benchmark S.A. jest działalnością reglamentowaną, tj. wykonywaną na podstawie zezwolenia udzielonego przez KNF wydanego w oparciu o art. 34 rozporządzenia BMR, art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ist. 1 i 5 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. GPW Benchmark S.A. jest wpisany do rejestru administratorów i wskaźników referencyjnych Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (Dziennik Urzędowy Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 17 grudnia 2020r. poz. 32 – decyzja KNF). Jak zostało wyjaśnione w stanowisku UKNF, w toku postępowania w przedmiocie udzielenia GWP Benchmark S.A. zezwolenia na prowadzenie działalności jako administrator wskaźników referencyjnych KNF dokonała weryfikacji i oceny metody opracowania wskaźnika referencyjnego WIBOR i uznała, że jest ona zgodna z przepisami BMR, co było przesłanką udzielenia zezwolenia.

Ustalanie tego wskaźnika ma zatem charakter rynkowy i zobiektywizowany, odpowiadający rzeczywistemu kosztowi pieniądza i nie sposób przyjąć, że ten wskaźnik daje bankowi prawo do jednostronnego czy dowolnego kształtowania wysokości zobowiązania konsumentów. Nie ma zatem podstaw do twierdzeń, że wprowadzenie tego wskaźnika do umowy jako podstawy zmiennej części oprocentowania kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy czy też zakłóca równowagę kontraktową stron. Dywagacje strony powodowej co do możliwości manipulacji przez banki wysokością wskaźnika są całkowicie gołosłowne. Niezalenie od tego czy wskaźnik ustalony w danym momencie opiera się o transakcje rzeczywiste, czy też w ich braku o przewidywane kwotowania przekazywane administratorowi w toku procedury fixingu, to nie ma podstaw do formułowania twierdzeń o oderwaniu jego wysokości od warunków rynkowych, ani - jak sugeruje to strona powodowa - o możliwościach manipulacji wysokością wskaźnika przez poszczególne banki. Wykorzystywanie przez administratorów wskaźnika referencyjnego do ustalania wysokości tego wskaźnika innych danych niż dane wyjściowe dotyczące rzeczywistych transakcji, w sytuacjach kiedy dane dotyczące transakcji nie są wystarczające do zapewnienia rzetelności i dokładności wskaźnika, lub są do tego celu nieodpowiednie, jest zgodne z rozporządzeniem 2016/1011 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 8 czerwca 2016 roku (motyw 26 rozporządzenia) i nie stanowi nadużycia ze strony kredytodawców. Również TSUE w wyroku z dnia 12 lutego 2026 roku (C-471/24) podkreślił, że art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy warunek umowy o kredyt hipoteczny określa zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym w rozumieniu rozporządzenia 2016/1011, po pierwsze, brak poinformowania konsumenta o pewnych szczególnych cechach umownego wskaźnika referencyjnego, w szczególności o tym, że metodologia tego wskaźnika przewiduje wykorzystanie danych wejściowych niekoniecznie odpowiadających rzeczywistym transakcjom, oraz że kredytodawca jest jednym z banków przekazujących dane służące do ustalenia tego wskaźnika, a po drugie, same te szczególne cechy nie mogą nadawać temu warunkowi nieuczciwego charakteru, o ile wspomniany wskaźnik można było uznać za zgodny z tym rozporządzeniem w chwili zawarcia tej umowy. (teza 133 wyroku).

Stawki WIBOR publikowane są i były w serwisach internetowych takich jak Bloomberg, Reuters, rp.pl, czy samej GPW Benchmark, a więc są ogólnodostępne. Ogólnodostępną jest i była również informacja o tym, jak jest wyliczany. Ogólnodostępność tych informacji oznacza, że każdy kredytobiorca ma możliwość z łatwością zapoznania się z nimi przed zawarciem umowy kredytu, w tym o jego historycznych poziomach, które mogą dać konsumentowi wyobrażenie o możliwym wzroście raty na skutek wzrostu tego wskaźnika (por. tezę 58 i 60 wyroku TSUE C-265/22).

Brak poinformowania konsumenta o wszystkich technicznych aspektach ustalania WIBOR-u – w tym o tym, że dane nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste transakcje – nie przesądza sam w sobie o nieuczciwości klauzuli. Bank nie musi również informować, że jest jednym z podmiotów przekazujących dane do ustalania wskaźnika.

Postępowanie dowodowe wykazało jednoznacznie, że pozwany nie dopuścił się zaniedbań w zakresie realizacji obowiązku informacyjnego. TSUE w wyroku z dnia 12 lutego 2026 r. w sprawie WIBOR (C-471/24) jednoznacznie wskazał, że wymóg przejrzystości wynikający z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie oznacza obowiązku szczegółowego objaśniania przez bank metodologii ustalania wskaźnika referencyjnego. Rozporządzenie BMR nakłada bowiem obowiązki informacyjne na administratora wskaźnika, który publikuje lub udostępnia główne elementy metodologii.

Powodowi zwrócono uwagę na istnienie ryzyka zmiennej stopy procentowej, a powód sam przyznał, że z ryzyka tego zdawał sobie sprawę i traktował je jako naturalną konsekwencje mechanizmu zmiennego oprocentowania. Jednocześnie przystępując do umowy powód miał świadomość, że oprocentowanie zmienne oparte jest o stawkę referencyjna WIBOR, wiedział czym jest stawka WIBOR i zdawał sobie sprawę z jej zmienności i związanych z tym konsekwencji. Umowa wprost odwołuje się do stawki referencyjnej WIBOR, podając jej podstawową definicję i wskazując na podmiot publikacyjny (Reuters). Informacja udzielona powodowi w niniejszej sprawie obrazuje możliwość i przyczyny zmiany wysokości stawki referencyjnej w sposób zrozumiały dla przeciętnego konsumenta i odpowiedni aby uświadomić konsumentowi istotę ryzyka tej zmiany.

Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 12 lutego 2026r. w sprawie C-471/24 podkreślił, że obowiązek przekazania informacji o potencjalnych konsekwencjach dla konsumenta jest realizowany poprzez wydanie formularza informacyjnego (ESIS) zgodnie z dyrektywą o kredycie hipotecznym. W tezie 96 wyroku Trybunał stwierdził, że wymóg “informacji o potencjalnych konsekwencjach dla konsumenta” nie może się odnosić do bardziej szczegółowych informacji niż te, które są przewidziane we wspomnianym formularzu informacyjnym, w szczególności do metodologii wskaźnika referencyjnego stosowanego przez kredytodawcę ani do czynników mogących mieć wpływ na ich zmiany.

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się po stronie pozwanego naruszenia obowiązku informacyjnego, nie znalazł też podstaw aby przyjąć, że oparcie zmiennego oprocentowania kredytu o wskaźnik referencyjny WIBOR spełnia przesłanki abuzywności klauzuli umownej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby powód został nakłoniony do zaciągnięcia zobowiązania przez jakiekolwiek nierzetelne praktyki banku, ani aby przyjęte w umowie rozwiązania były sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bądź naruszały równowagę kontraktową stron albo rażąco naruszały interesy konsumenta. Skutkiem tego ustalenia było oddalenie powództwa głównego oraz obu powództw ewentualnych. Wszystkie żądania tj. zarówno powództwo główne, jak i powództwa ewentualne oparte były o ten sam zarzut abuzywności zamieszczonych w umowie klauzul dotyczących zmiennego oprocentowania kredytu opartego o stawkę WIBOR, przyjmowały jedynie odmienne skutki abuzywności tej klauzuli. Jako, że kwestionowane klauzule umowne nie noszą cech abuzywności i pozostają skuteczne, zarówno powództwo główne, jak i powództwa ewentualne okazały się niezasadne.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o przepis art. 98 k.p.c. w związku z § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2025r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SSO Łucja Oleksy-Miszczyk