Wyrok z 12 marca 2026, sygn. I C 642/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 marca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Tadeusz Trojanowski
Protokolant:	protokolant sądowy Monika Atałap

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2026 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa D. Ł., N. Ł.

przeciwko (...)

o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego

1.  oddala powództwo;

2.  odstępuje od obciążenia powódek kosztami procesu.

SSO Tadeusz Trojanowski

Sygn. akt I C 642/25

UZASADNIENIE

Wyroku z dnia 12 marca 2026 roku

Powódki D. Ł. i N. Ł. pozwem z dnia 14 maja 2025 roku wniosły o pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego wydanego przez poprzednika prawnego pozwanego, na podstawie którego prowadzone jest wobec nich postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach Marcina Zdunka w sprawie o sygn. KM 6055/15. Nadto domagały się zasądzenia od pozwanego na ich rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając żądanie podniosły, że zawarta przez nie z poprzednikiem prawnym pozwanego w dniu 7 grudnia 2007 r. umowa kredytu indeksowanego do CHF nr (...) jest nieważna. Wskazały, iż zastosowany w umowie mechanizm waloryzacji prowadzi do nieokreślenia wysokości świadczeń stron, postanowienia umowne w tym zakresie nie były z nimi indywidualnie uzgadniane, zostały przejęte z wzorca umownego i kształtują ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych, w szczególności nie przedstawił im rzetelnych informacji o ryzyku kursowym oraz sposobie ustalania kursów walut, co miało istotny wpływ na podjęcie przez nie decyzji o zawarciu umowy.

Zarządzeniem z dnia 23 maja 2025 roku pozew został zwrócony na podstawie art. 130 ² k.p.c. jako nienależycie nieopłacony, zarządzenie to stało się prawomocne z dniem 25 czerwca 2025 roku. Z uwagi na uiszczenie brakującej części opłaty od pozwu w dniu 10 czerwca 2025 roku, sprawę wpisano pod nową sygnaturę i zarządzeniem z 27 czerwca 2025 roku zarządzono doręczenie odpisu pozwu. Odpis pozwu został doręczony pozwanemu w dniu 16 lipca 2025 roku.

Pozwany (...)wniósł o oddalenie powództwa w całości na podstawie art. 192 § 3 k.p.c., oraz zasądzenie od powódek na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w dniu 16 maja 2024 r. zawarł z (...) (...) umowę przelewu wierzytelności, obejmującą także wierzytelność wobec powódek wynikającą z umowy kredytu. Wskazał, że w związku z dokonaniem cesji doszło do skutecznego przeniesienia wierzytelności na fundusz, co zostało ujawnione w księdze wieczystej poprzez zmianę wierzyciela hipotecznego, a powódki zostały o tym zawiadomione. Nadto wskazał, że wniosek o zabezpieczenie poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowy, gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. KM 6055/15 zostało umorzone przez komornika w dniu 3 grudnia 2018 r.

Sąd ustalił.

W dniu 7 grudnia 2007 r. powódki zawarły z (...) – poprzednikiem prawnym pozwanego umowę o kredyt hipoteczny nr (...). Na podstawie tej umowy bank zobowiązał się oddać do dyspozycji kredytobiorców kwotę 400.000 zł, kredyt był indeksowany do CHF. Okres kredytowania ustalono na 240 miesięcy, a kredytobiorcy zobowiązali się do zapłaty prowizji w wysokości 6.000 zł.

Oprocentowanie kredytu było zmienne i stanowiło sumę stopy referencyjnej LIBOR 3M oraz stałej marży banku. Kredyt miał być spłacany w miesięcznych ratach równych.

Zabezpieczeniem spłaty kredytu była hipoteka kaucyjna do kwoty 800.000 zł ustanowiona na nieruchomości położonej w J. przy (...), a także cesja praw z polisy ubezpieczeniowej.

Integralną część umowy stanowił „Regulamin kredytu hipotecznego udzielanego przez (...)”, który określał szczegółowe zasady udzielania i wykonywania umowy kredytu.

Regulamin w § 7 ust. 4 przewidywał, że w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wypłata kredytu następuje w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków z kredytu. W przypadku wypłaty kredytu w transzach, stosuje się kurs nie niższy niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty poszczególnych transz. Saldo zadłużenia z tytułu kredytu wyrażone jest w walucie obcej i obliczane jest według kursów stosowanych przy uruchomieniu kredytu. W przypadku wypłaty kredytu w transzach, saldo zadłużenia z tytułu kredytu obliczane jest według kursów stosowanych przy wypłacie poszczególnych transz.

Regulamin w § 9 ust. 2 przewidywał, że w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej raty kredytu podlegające spłacie wyrażone są w walucie obcej i w dniu wymagalności raty kredytu pobierane są z rachunku bankowego, o którym mowa w ust. 1, według kursu sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu; jeśli dzień wymagalności raty kredytu przypada na dzień wolny od pracy, stosuje się kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku na koniec ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu. Natomiast § 13 ust. 7 Regulaminu zakładał, że w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wcześniejsza spłata dokonywana jest w oparciu o kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku w momencie realizacji dyspozycji.

W dniu 16 maja 2024 r. (...) zawarł z (...)umowę przelewu wierzytelności, na podstawie której dokonał przeniesienia na fundusz wierzytelności przysługujących mu m.in. wobec powódek, wynikających z wyżej wskazanej umowy kredytu.

Pismami z dnia 10 czerwca 2025 roku powódki zostały wezwane do zapłaty kwoty 877.868,40 zł przez nowego wierzyciela.

Sąd ustalił opisany stan faktyczny na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów z dokumentów, które zostały zaliczone do materiału dowodowego zgodnie z art. 243 ² k.p.c. Autentyczność oraz prawdziwość tych dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania.

Sąd oddalił wnioski dowodowe dotyczące akt postępowania egzekucyjnego jako zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczność istnienia oraz przebiegu postępowania egzekucyjnego nie była między stronami sporna, w sprawie nie budziło wątpliwości o jaki tytuł chodzi. Sąd pominął również dowód z przesłuchania stron, albowiem sprawa została rozstrzygnięta na podstawie okoliczności bezspornych oraz dokumentów, a jej istota sprowadzała się do oceny prawnej, która wyprzedzała potrzebę przeprowadzania dowodu z zeznań stron. Przeprowadzenie tego dowodu nie mogłoby mieć wpływu na wynik sprawy.

Sąd zważył.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Podstawę prawną żądania powódek stanowił art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., zgodnie z którym dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, jeżeli zaprzecza zdarzeniom, na których oparto jego wydanie, w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym. Z istoty powództwa przeciwegzekucyjnego wynika, że powinno być ono skierowane przeciwko wierzycielowi, który jest uprawniony do prowadzenia egzekucji na podstawie danego tytułu wykonawczego. Legitymacja bierna w sprawie z art. 840 k.p.c. przysługuje zatem wyłącznie podmiotowi będącemu aktualnym wierzycielem.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną było, że pozwany w toku postępowania utracił status wierzyciela. Z ustalonego stanu faktycznego wynika bowiem, że w dniu 16 maja 2024 r. zawarł on z (...) (...)umowę przelewu wierzytelności obejmującą również wierzytelność wobec powódek.

Zgodnie z art. 509 § 1 i 2 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, a wraz z wierzytelnością na nabywcę przechodzą wszelkie prawa z nią związane. Skutkiem przelewu jest zatem wyjście dotychczasowego wierzyciela ze stosunku zobowiązaniowego oraz wstąpienie w jego miejsce nabywcy wierzytelności.

W konsekwencji od chwili dokonania cesji pozwany przestał być wierzycielem względem powódek i utracił uprawnienie do dochodzenia roszczenia wynikającego z umowy kredytu. Aktualnym wierzycielem stał się fundusz sekurytyzacyjny.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia miała chronologia zdarzeń procesowych. Pozew pierwotnie wniesiony przez powódki w dniu 14 maja 2025 r. został następnie prawomocnie zwrócony, wobec czego nie wywołał skutków procesowych przewidzianych w art. 192 k.p.c. Dopiero ponowne wniesienie pozwu i jego wpisanie pod nową sygnaturą nastąpiło 26 czerwca 2025 r., co oznacza, że skutki procesowe w niniejszej sprawie należy wiązać wyłącznie z tym momentem.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika natomiast, że jeszcze przed powstaniem tych skutków doszło do przelewu wierzytelności objętej spornym tytułem egzekucyjnym, a powódki uzyskały wiedzę o tej okoliczności. W konsekwencji, w dacie istotnej dla oceny legitymacji procesowej, pozwany nie był już wierzycielem uprawnionym do dochodzenia roszczenia. Brak legitymacji biernej po stronie pozwanego istniał już w chwili powstania skutków procesowych w niniejszej sprawie, co czyni powództwo niezasadnym.

W tej sytuacji art. 192 pkt 3 k.p.c. nie znajduje zastosowania. Przepis ten dotyczy bowiem wyłącznie przypadków, w których zbycie prawa następuje w toku sprawy, a więc po jej skutecznym wszczęciu w sensie procesowym. Nie może on prowadzić do „utrwalenia” po stronie pozwanej podmiotu, który w chwili doręczenia pozwu nie był już wierzycielem. Nie ma przy tym znaczenia, że bankowy tytuł egzekucyjny został wystawiony na rzecz poprzednika prawnego pozwanego. Decydujące znaczenie ma aktualny stan stosunku prawnego na moment orzekania. Skoro pozwany nie jest wierzycielem, nie może być uznany za podmiot legitymowany biernie w sprawie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Okoliczność, że nabywca wierzytelności nie może posługiwać się bankowym tytułem egzekucyjnym, nie prowadzi do odmiennych wniosków. Ograniczenie to wynika ze szczególnego charakteru tego tytułu i nie oznacza, że legitymację bierną zachowuje zbywca wierzytelności. Przeciwnie – cesja powoduje całkowite wyjście banku ze stosunku prawnego.

Podkreślić należy , że zbycie prawa przed doręczeniem pozwu, które nastąpiło w dniu 16 lipca 2025 roku, skutkuje brakiem legitymacji procesowej, co jednoznacznie wynika z art. 192 pkt 3 kpc a contrario.

W konsekwencji powództwo zostało skierowane przeciwko podmiotowi, który nie był wierzycielem i nie posiadał interesu prawnego w utrzymaniu wykonalności tytułu wykonawczego, a zatem nie był legitymowany biernie.

Z tych względów powództwo podlegało oddaleniu bez potrzeby badania podnoszonych przez powódki zarzutów dotyczących ważności umowy kredytu oraz abuzywności jej postanowień.

Na marginesie wskazać należy, że brak legitymacji biernej po stronie pozwanego nie jest jedyną okolicznością przemawiającą przeciwko zasadności powództwa. Bankowy tytuł egzekucyjny, którego pozbawienia wykonalności domagały się powódki, utracił w praktyce swoje znaczenie. W następstwie dokonanej cesji wierzytelności aktualny wierzyciel nie jest uprawniony do posługiwania się tym tytułem, albowiem ma on charakter szczególny i był ściśle związany z podmiotem będącym bankiem. Tym samym dokument ten nie może stanowić podstawy prowadzenia egzekucji przez nabywcę wierzytelności. Owszem, w pewnych sytuacjach możliwe byłoby wszczęcie egzekucji przez pierwotnego wierzyciela mimo zbycia wierzytelności, jednakże w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje, a pozwany – wobec dokonanej cesji – nie jest już uprawniony do dochodzenia roszczenia. W konsekwencji bankowy tytuł egzekucyjny, którego dotyczy niniejsze powództwo, nie będzie już wykorzystywany w obrocie prawnym, a zatem powódki nie mają interesu prawnego w żądaniu jego pozbawienia wykonalności.

Okoliczność ta nie stanowiła jednak samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia, albowiem decydujące znaczenie miał brak legitymacji biernej po stronie pozwanego.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c.

Sąd miał na uwadze, że powódki wniosły pozew w maju 2025 r., a więc w okresie, w którym – jak wynika z materiału sprawy – kwestia zmiany wierzyciela nie była jeszcze dla nich w pełni klarowna. Dopiero w dalszym toku zdarzeń doszło do nałożenia się czynności związanych ze złożeniem pozwu, jego zwrotem, ponownym wniesieniem pod nową sygnaturą oraz doręczeniem stronie pozwanej, a równolegle powódki uzyskały informację o dokonanej cesji wierzytelności. W ocenie sądu nie można tracić z pola widzenia, że czynności te następowały w krótkich odstępach czasu, a w praktyce obrotu nie zawsze jest możliwe skuteczne cofnięcie pozwu – zwłaszcza gdy został on już nadany, znajduje się w toku doręczenia albo został doręczony stronie przeciwnej. Powódki działały zatem w warunkach dynamicznie zmieniającej się sytuacji procesowej. Sąd uwzględnił również, że z treści ksiąg wieczystych wynika, iż powódki posiadają szereg zobowiązań wobec różnych wierzycieli, co rzutuje na ich sytuację majątkową. Okoliczność ta, w powiązaniu z charakterem sprawy, przemawia za przyjęciem, że obciążenie ich kosztami procesu byłoby nadmiernie dolegliwe. W ocenie Sądu powyższe okoliczności – w szczególności zbieg w czasie czynności procesowych oraz moment uzyskania przez powódki wiedzy o zmianie wierzyciela – stanowią szczególny przypadek w rozumieniu art. 102 k.p.c., uzasadniający odstąpienie od obciążania powódek kosztami procesu.

SSO Tadeusz Trojanowski

.