sygn. I C 599/22 12 marca 2026 Sąd Okręgowy w Warszawie

Wyrok z 12 marca 2026, sygn. I C 599/22

Data orzeczenia 12 marca 2026

Sąd Sąd Okręgowy w Warszawie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Agnieszka Onichimowska

Tagi

#Sąd Okręgowy w Warszawie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 5 kc art. 6 kc art. 23 kc art. 24 kc art. 98 kpc art. 448 kc

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 marca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

Protokolant: Bartosz Bielecki

po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 roku w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa Fundacja (...) z siedzibą w C.

przeciwko Fundacji (...) z siedzibą w C.

o ochronę dóbr osobistych

1. oddala powództwo;

2. zasądza od powoda Fundacji (...) w C. na rzecz pozwanego Fundacji (...) z siedzibą w C. kwotę 947,00 (dziewięćset czterdzieści siedem i 00/100) złotych, tytułem kosztów procesu wraz z ustawowym odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 16 listopada 2022 r. (data stempla pocztowego) powód Fundacja (...), wniosła o:

1. nakazanie pozwanej Fundacji (...), aby w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie, opublikowała na okres 14 dni na portalu internetowym O., mieszczącym się pod adresem internetowym (...), oświadczenie o następującej treści:

„PRZEPROSINY,

(...);

przy czym oświadczenie powinno mieć formę tweetu (czarna czcionka na białym tle) i być przypięte, czyli wyświetlać się na górze strony; oświadczenie powinno być opublikowane zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik nr 7 do pozwu;

2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 4.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia niniejszego pozwu do dnia zapłaty - płatnej w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie;

Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu powód wskazał, że Ośrodek (...), której prezesem zarządu jest S. N., zaś fundatorem — T. Ł., jest niezależną pozarządową organizacją zajmującą się przeciwdziałaniem i zwalczaniem przejawów rasizmu, ksenofobii i nietolerancji, a której finansowanie pochodzi wyłącznie z dobrowolnych darowizn od osób fizycznych i prawnych. Powód stwierdził, że (...), które zalicza się do grup interesu artykułujących postulaty Kościoła (...), przygotowało Samorządową Kartę Praw Rodzin z zapisami, które według wielu osób wprost lub pośrednio stygmatyzują i wykluczają osoby (...) oraz ich rodziny. Co więcej działania Fundacji (...) wzbudzają liczne kontrowersje. Jako przykład podano złożenie przez prawników Fundacji zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez studentów (...), którzy w czasie przesłuchania przez (...) policję przy współudziale prawnika z (...), byli źle traktowani, zastraszani, uciszani, przesłuchiwani bez pełnomocników. W tej sprawie pomoc prawną zaoferowali studentom prawnicy związani z Ośrodkiem (...) (...). Zdaniem powoda wpis opublikowany na portalu internetowym O. przez Fundację (...) w dniu 23 kwietnia 2021 r., a dokładniej stwierdzenie, że powodowa Fundacja „od lat dąży do wykluczenia z życia społecznego osób o odmiennych poglądach” - narusza dobra osobiste Ośrodka (...) (...) w postaci dobrego imienia. W opinii powoda stwierdzenie, iż powodowa Fundacja eliminuje ze społeczeństwa osoby o innych poglądach jest wyjątkowo zniesławiające, albowiem powód jest zwolennikiem wolności słowa i swobody wypowiedzi, aczkolwiek z tym zastrzeżeniem, że nie ma ona charakteru absolutnego i kończy się tam, gdzie zaczyna się godność drugiego człowieka. W ocenie strony powodowej opublikowanie przeprosin we wskazanej formie spowoduje, że sposób usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych będzie odpowiedni oraz proporcjonalny, albowiem do naruszenia dobrego imienia powoda doszło na portalu internetowym O. (a zatem miejsce przeprosin będzie tożsame z miejscem opublikowania spornego wpisu) a zniesławiające treści dostępne są od kwietnia 2021 r. (ponad rok). Odnosząc się do zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 4 000 zł tytułem zadośćuczynienia wskazano, że, w przypadku Ośrodka (...) (...) zaufanie społeczne ma szczególne znaczenie, jako, że jest uzależniona w istotnej mierze od pomocy osób trzecich oraz dobrowolnych wpłat osób fizycznych i prawnych, a także innych darowizn. W sytuacji wielości funkcjonujących organizacji pozarządowych - negatywne informacje o działalności jednej z nich, powodują, że potencjalny donator traci zainteresowanie współpracą poszukując podmiotu dającego gwarancję prawidłowego i efektywnego wykorzystania udzielonego wsparcia. Zmniejszone w ten sposób zasoby Fundacji ujemnie wpływają na skuteczność realizacji statutowych, społecznie użytecznych celów tego podmiotu. Podkreślono przy tym, że Powodowa Fundacja otrzymała szereg zapytań dot. opublikowanego przez pozwanego tweetu oraz zapytań dot. działalności powoda i podejmowania bezprawnych działań przez pracowników Ośrodka (...) (...). Osoby trzecie były zaniepokojone, iż Ośrodek (...) działa w sposób ograniczający wolność wyrażania poglądów. W ocenie strony powodowej pozwany ponosi winę za zaprezentowane treści - wszak posiadał świadomość ich znaczenia – co warunkuje zasądzenie od pozwanego odpowiedniej kwoty tytułem zadośćuczynienia. Pozwany doskonale zdawał sobie sprawę z powagi opublikowanych stwierdzeń oraz zdaniem powoda - uczynił to w sposób celowy, albowiem Ośrodek (...) (...) nie jest przychylny działalności prowadzonej przez Fundację (...). ( pozew k. 3-6)

W odpowiedzi na pozew Fundacja (...) wniosła o oddalenie o powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Pozwany podniósł ponadto:

1. zarzut nieudowodnienia przez powoda zgodnie z art. 6 k.c. faktu naruszenia przez pozwanego konkretnych, wskazanych przez powoda dóbr osobistych (dobrego imienia, renomy osoby prawnej) oraz tego, w jaki sposób dobra te miały zostać naruszone.

2. zarzut braku bezprawności naruszenia dóbr osobistych powoda, ponieważ:

a) fragment tweeta pozwanego, którego dotyczy powództwo (według którego powód „dąży do wykluczenia z życia społecznego osób o odmiennych poglądach") jest wyrażeniem opinii na temat działalności publicznej konkretnej fundacji,

b) opinia ta jest wypowiedzią mającą dostateczną podstawę faktyczną,

c) wyrażając tę opinię pozwany działał w ramach konstytucyjnej wolności słowa, co dotyczy zarówno treści i formy wypowiedzi oraz użytego środka komunikacji;

3. zarzut nieudowodnienia, że działanie pozwanego (publikacja tweeata) stanowiło nadużycie prawa (wolności słowa) i zmierzało do zniweczenia innych praw, wolności lub wartości chronionych konwencyjnie, w tym zakazu dyskryminacji,

4. nieudowodnienie, że pozwany naruszył dobra osobiste powoda w sposób zawiniony;

5. nieudowodnienie podstaw do żądania zadośćuczynienia pieniężnego ze względu na nieudowodnienie:

a) że powód poniósł krzywdę będącą następstwem publikacji tweeta, którego dotyczy powództwo,

b) jaki był rozmiar tej krzywdy.

Jednocześnie pozwany przyznał, że w dniu 23 kwietnia 2021 r. na jego profilu w serwisie (...) został opublikowany wpis o treści zacytowanej przez powoda na 2 stronie uzasadnienia pozwu. Zaprzeczył jednak twierdzeniu jakoby:

⚫

naruszył dobra osobiste powoda,

⚫

naruszył je w sposób zawiniony,

⚫

że pozwany zmierzał do zniweczenia przysługujących powodowi (i ew. innym osobom) praw, wolności czy wartości chronionych konwencyjnie (w tym zakazu dyskryminacji),

⚫

„(...)",

⚫

przygotowany przez niego projekt uchwały pt. Samorządowa Karta Praw Rodzin zawiera postanowienia, które „(...)",

⚫

kiedykolwiek „prawnicy (...)" „złożyli zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez studentów (...) [(...)]",

⚫

kiedykolwiek jakiś prawnik z (...) uczestniczył w przesłuchaniu studenta lub studentów (...), podczas którego studenci byliby „(...)" (to ostatnie gdy udział pełnomocnik był prawem wymagany) lub że były to przesłuchania bezpodstawnie „wielogodzinne". ( odpowiedź na pozew k. 77-95)

W dalszym toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Fundacja (...) została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 07 lipca 2017 r. Jedynym członkiem zarządu pełniącym funkcję prezesa zarządu, od czasu powołania fundacji jest S. N.. Celami fundacji są:

⚫

promocja kultury wysokiej,

⚫

pomoc społeczna, w tym pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie szans tych rodzin i osób

⚫

działalności charytatywna

⚫

podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej

⚫

działalność na rzecz mniejszości narodowych ochrona i promocja zdrowia

⚫

działanie na rzecz osób niepełnosprawnych

⚫

promocja zatrudnienia i aktywizacja zawodowa osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy upowszechnianie i ochrona praw kobiet oraz działalność na rzecz praw kobiet i mężczyzn

⚫

działalność wspomagająca rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości

⚫

działalność wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych

⚫

nauka, edukacja, oświata i wychowanie

⚫

krajoznawstwo oraz wypoczynek dzieci i młodzieży

⚫

kultura i sztuka, ochrona dóbr kultury i tradycji

⚫

upowszechnianie kultury fizycznej i sportu

⚫

porządek i bezpieczeństwo publiczne oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym

⚫

działania na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społecznościami

⚫

promocja i organizacja wolontariatu

⚫

ekologia, ochrona zwierząt oraz ochrona dziedzictwa narodowego

⚫

działania związane z ujawnianiem przestępstw oraz organizowanie pomocy ofiarom przestępstw

⚫

prowadzenie teatrów, galerii, domów kultury, klubo-kawiarni, kin, kabaretów, kawiarni oraz restauracji w których o prowadzi się działalność wystawienniczą lub koncertową.

Fundacja opiera swoje finansowanie na dobrowolnych wpłatach osób, które ją popierają.

Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto: wydruk informacji z Krajowego Rejestru Sądowego (...) nr KRS (...),

Fundacja (...) została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 14 sierpnia 2013 r. Celem Fundacji są badania nad kulturą prawną i duchowym dziedzictwem, w którym jest zakorzeniona kultura polska oraz propagowanie ich w życiu publicznym i systemie prawnym, a w szczególności:

1. afirmowanie przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka, oraz działania na rzecz ochrony wynikających z niej praw człowieka i obywatela, zwłaszcza

2. działanie na rzecz prawnej ochrony życia ludzkiego na wszystkich etapach jego rozwoju;

3. działanie na rzecz poszanowania małżeństwa, jako związku kobiety i mężczyzny, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa oraz promowanie rozwiązań prawnych służących ich ochronie;

4. działanie na rzecz ochrony praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie ze swoim sumieniem i przekonaniami;

5. działanie na rzecz prawnej ochrony dzieci przed demoralizacją i deprawacją;

6. działanie na rzecz poszanowania w przestrzeni publicznej duchowego dziedzictwa Narodu, w którym zakorzeniona jest kultura polska oraz;

7. przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, dyskryminacji i marginalizacji osób lub grup społecznych z powodu ich przywiązania do wartości, o których mowa w punkcie 6;

8. pomoc prawna osobom lub organizacjom, których działalność obejmuje cele wymienione w punktach 1 – 7.

Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto: wydruk informacji z Krajowego Rejestru Sądowego (...) nr (...)– 12-14,

W dniu 17 października 2019 r. na oficjalnym f. Fundacji (...) na portalu A. zamieszczono wpis o treści:

,, (...)

(...)

źródło:

(...)

Poniżej zamieszczono prośbę o udzielenie wsparcia finansowego podając sposób w jaki można to zrobić jednocześnie wskazując: ,, (...) ”

W dalszej części wpisu zamieszono zdjęcie przedstawiające wizerunek księdza w sutannie, a tuż pod nim dwa zdjęcia dziecka w wieku niemowlęcym oraz zdjęcie przedstawiające chłopca przyjmującego komunię.

Dowód: wydruk z f. powoda z dnia 17 października 2019 r. zamieszczonego na portalu A. – k. 112-113

W dniu 24 maja 2020 r. na oficjalnymf.Fundacji (...) na portalu A. zamieszczono wpis o treści:

,, (...)

(...)

(...)".

(...)

Poniżej zamieszczono prośbę o udzielenie wsparcia finansowego podając sposób w jaki można to zrobić.

Poniżej umieszczono zdjęcie przedstawiające scenę, w której osoba duchowna wyciąga krzyż w stronę osoby, która jest przygotowywana do spalenia na stosie.

W komentarzach zamieszczonych pod wpisem (...) zamieszczono m. in. treści:

,, M. Ł.

(...)

,, R. O.

(...)

Dowód: wydruk z serwisu (...) z dnia 24 maja 2020 r. – k. 114-115

W dniu 12 sierpnia 2020 r. na oficjalnym f.Fundacji (...) na portalu A. zamieszczono wpis o treści:

,,(...)

(...).

(...)

(...)

Poniżej zamieszczono prośbę o udzielenie wsparcia finansowego podając dane do przelewu oraz link do zbiórki na serwisie (...).pl”, a także zdjęcie trzech mężczyzn z różańcami w dłoniach stojących na schodach kościoła(...) na S. w C..

Dowód: wydruk z f.powoda z dnia 12 sierpnia 2020 r. zamieszczonego na portalu A. – k. 57, zeznania świadka O. C. k. 267-267v

W dniu 18 sierpnia 2020 r. na oficjalnymf. Fundacji (...) na portalu A. zamieszczono wpis o treści:

,,(...)

(...).

(...)

(...).

(...).”

Poniżej zamieszczono prośbę o udzielenie wsparcia finansowego podając dane do przelewu oraz link do zbiórki na serwisie (...).pl”, a także trzy zdjęcia mężczyzn z różańcami w dłoniach stojących na schodach kościoła (...) na S. w C..

Dowód: wydruk z f.powoda z dnia 18 sierpnia 2020 r. zamieszczonego na portalu A. – k. 59, zeznania świadka N. V. k. 254v-255

W dniu 26 sierpnia 2020 r. na oficjalnym f. Fundacji (...) na portalu A. zamieszczono wpis o treści:

(...)

Na ich stronach internetowych i profilach w mediach społecznościowych można przeczytać o tym, jak bardzo ci(...)fanatycy religijni rwą się do walki:

"(...)"

(...).

(...).”

Poniżej zamieszczono prośbę o udzielenie wsparcia finansowego podając dane do przelewu oraz link do zbiórki na serwisie (...).pl”, a także zdjęcie przechadzających się ulicą trzech mężczyzn z różańcami w dłoniach oraz naszywkami na plecach z napisem wielkimi literami (...).

Dowód: wydruk z fanpage'u powoda z dnia 26 sierpnia 2020 r. zamieszczonego na portalu A. – k. 60

W dniu 27 sierpnia 2020 r. na oficjalnymf.Fundacji (...) na portalu A. zamieszczono wpis o treści:

,, (...)

(...)

(...)

Poniżej zamieszczono prośbę o udzielenie wsparcia finansowego podając dane do przelewu oraz link do zbiórki na serwisie (...).pl”, a także zdjęcie postawnego muskularnego mężczyzny na tle krzyża, z zamaskowaną twarzą, ubranego w czarną koszulkę z napisem (...) i trzymającego w ręce różaniec.

Dowód: wydruk z fanpage'u powoda z dnia 27 sierpnia 2020 r. zamieszczonego na portalu A. – k. 61

(...)

Fundacja (...) składała zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz pozwy przeciwko osobom związanym z organizacjami o profilu katolickim, prawicowym i konserwatywnym.

Dowód: zeznania świadka U. X. k. 216-216v, zeznania świadka N. W. k .253v-254, zeznania świadka N. V. k. 254v-255, zeznania świadka U. Ł. k. 265v-266, zeznania świadka U. S. k. 266-267, zeznania świadka O. C. k. 267-267v

Fundacja (...) objął pomocą prawną organizację pod nazwą (...) między innymi poprzez złożenie w sądzie pozwu przeciwko Ośrodkowi (...) (...)oraz zorganizowanie konferencji w obronie pokrzywdzonych przez (...).

Dowód: wydruk zbiórki na profili (...) na portalu (...)– k. 63, zeznania świadka U. X. k. 216-216v, zeznania świadka N. V. k. 254v-255, zeznania świadka U. Ł. k. 265v-266

(...)

Dowód: zeznania Prezesa pozwanej fundacji (...) (k. 270v-271v)

W dniu 23 kwietnia 2021 r. na profilu Fundacji (...) na portalu internetowym O. pod adresem url: (...), został opublikowany wpis o treści:

(...)

Przedmiotowy wpis został 10 krotnie ,,retweet-owany” oraz zyskał 26 ,,polubień” (,,likes”)

Dowód: wydruk z serwisu T.z dnia 23 kwietnia 2021 r. – k. 16

Na profilu Fundacji (...) na portalu internetowym (...) pod adresem url: ,, (...), został opublikowany wpis pod tytułem ,,(...)”. W treści zrzutki wskazano: ,, (...)

Dowód: wydruk z serwisu ,,(...).pl” – k. 17

Ośrodek (...) (...) zainicjował na serwisie ,,(...).pl”, zbiórkę pieniędzy pod tytułem ,,(...)” . W opisie wskazano: ,, (...)

(...)

Dowód: wydruk zbiórki na profilu (...) na portalu (...) – k. 62-65

(...) zainicjował na serwisie ,(...).pl”, zbiórkę pieniędzy pod tytułem ,,(...)” . W opisie wskazano: ,,(...)

(...)

(...)”

Powyższy opis został uzupełniony zdjęciem zaczerpniętym z serialu pt. (...) opowiadającego o życiu w totalitarnym, dystopijnym świecie. Zdjęcie przedstawia grupę kobiet stojących w uporządkowanej formacji, ubranych w szczelnie okrywające ciało stroje przypominające habity sióstr zakonnych.

Dowód: wydruk zbiórki na profilu (...) na portalu (...) – k. 66-67

Fundacja (...) w przekazie medialnym w celu przyciągnięcia uwagi odbiorców posługuje się zdecydowanymi określeniami jak neonazista, faszysta czy fundamentaliści.

Dowód: zeznania Prezesa zarządu powoda S. N. k. 269v-270v

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym głównie w postaci wydruków z portali internetowych. Żadna ze stron nie zakwestionowała prawdziwości ani autentyczności tychże dowodów, a Sąd nie dostrzegł żadnych okoliczności uzasadniających podważenie ich autentyczności.

Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły również zeznania świadków: U. X. k. 216-216v, N. W. k. 253v-254, N. V. k. 254v-255, U. Ł. k. 265v-266, U. S. k. 266-267, O. C. k. 267-267v. Sąd uwzględnił powyższe zeznania w części w jakiej dotyczyły przynależności tych osób do wspólnoty katolickiej pod nazwą (...), w tym działań jakie podejmowali w 2020 r. w zakresie ochrony świątyń(...), co był przedmiotem wpisów zamieszczanych na mediach społecznościowych (...). Zeznania te okazały się również przydatne we fragmentach w jakich osoby te relacjonowały swoje odczucia oraz reakcje społeczne po publikacjach (...). Pozostałe okoliczności jakie stanowiły treść zeznań świadków, w tym szczegóły działania wspólnoty oraz akcji obrony kościołów, nie miały istotnego znaczenia w sprawie.

Co zaś się tyczy zeznań zeznania Prezesa pozwanej fundacji (...) (k. 270v-271v), Sąd uznał je za wartościowy materiał dowodowy w części w jakiej wskazywały na motywy zamieszczenia spornego wpisu tj. chęć udzielenia wsparcia organizacji o zbliżonym, a więc konserwatywnym ((...)) światopoglądzie. Osoba ta wyjaśniła również, że opisywanie danego podmiotu, jako zagrażającego stanowi zdaniem (...) przejaw dążenia do marginalizacji takiej organizacji. Natomiast użycie sformułowania ,,dąży do wykluczenia" stanowi opinię (którą można podzielać lub nie).

W ocenie Sądu zeznania osób powiązanych z powodową fundacją tj, świadka T. Ł. (k. 215v-216) oraz prezesa zarządu (...) S. N. (k. 269v-270v) miały marginalne znaczenie. Sąd nie dał wiary zeznaniom tych osób w części w jakiej wskazywały one na dotkliwe skutki wpisu zamieszczonego przez (...). Stwierdzenia w rodzaju: ,(...) czy też, ,, (...), nie znajdują żadnego oparcia w pozostałym wiarygodnym materiale dowodowym. Należy podkreślić, że relacja świadka T. Ł., co do działań (...), które zdaniem świadka były krzywdzące dla (...) (np. zwołanie konferencji) były irrelewantne w przedmiotowej sprawie, jako, że powództwo o naruszenie dóbr osobistych zostało oparte stricte na fakcie zamieszczenia w dniu 23 kwietnia 2021 r. wpisu na profilu A. (...). Inne działania, nawet jeśli noszą znamiona naruszenia dóbr osobistych, nie stanowią przedmiotu rozpoznania w niniejszej sprawie.

Należy ponadto podkreślić, iż zeznania Prezesa powodowej Fundacji (...), który wskazywał, że ,,(...) ”, są niewiarygodne. Stwierdzenie to zupełnie kłuci się nie tylko z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, ale również z treścią wpisów zamieszczonych na A. Fundacji. Sposób sformułowania przedmiotowych wpisów wskazuje bowiem, że ich autorem są osoby bezpośrednio zaangażowane w działania Fundacji, nie zaś jej fani. Wniosek ten jest tym bardziej zasadny, że pod każdym wpisem Fundacji umieszczona była prośba o wsparcie finansowe na rzecz Fundacji ze wskazaniem jak można to uczynić.

Sąd nie uwzględnił dowodów wskazanych w treści pisma powoda z 30 kwietnia 2023 r., uznając je za irrelewantne w przedmiotowej sprawie. Świadczy o tym już sposób sformułowania tez dowodowych. Podkreślić należy, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest jedynie ocena wpisu dokonanego na profili F. (...) w dniu 23 kwietnia 2020 r., pod kątem naruszenia dóbr osobistych powodowej Fundacji. Tym samym to czy strona pozwana w jakichkolwiek innych materiałach zamieszczanych w masmediach (w tym w postulowanym przez powoda materiale zamieszczonym na serwisie (...) pod adresem url(...)) podejmowała działania, które szkodziły wizerunkowi (...), nie ma żadnego znaczenia dla rozpoznania sprawy. Za podobnie nieprzydatne należy ocenić pozostałe dowody zgłoszone w piśmie procesowym z dnia 30 kwietnia 2023 r. w postaci wydruków artykułów z mediów elektronicznych. Wyjaśnić należy, że fakt opisania w określny sposób działań danego środowiska w żadnym razie nie stanowi dowodu na prawdziwość treści zamieszczonych w artykułach prasowych, tym bardziej, że cytowane przez powoda media plasują się na drugim końcu spektrum światopoglądowego względem opisanych w nich środowisk. Co więcej nie sposób nie zauważyć, że przedmiotowe materiały w sposób co najmniej zdystansowany a niekiedy wręcz jawnie nieprzychylny opisywały działania grup prawicowych, głównie Wspólnoty (...). Przede wszystkim jednak, zaznaczyć należy, że nawet jeżeli negatywne opinie na temat (...) wyrażone w cytowanych materiałach byłyby zgodne z prawdą, to fakt ten, sam w sobie, w żaden sposób nie stanowiłby zaprzeczenia dla zakwestionowanej we wniesionym pozwie, tezy sformułowanej w spornym wpisie (...) o dążeniu przez (...) do wykluczenia z życia społecznego osób o odmiennych poglądach. Nawet bowiem gdyby okazało się, że działania grup o skrajnie przeciwnym światopoglądzie mają charakter naganny moralnie, a nawet stanowią o złamaniu prawa, to w dalszym ciągu okoliczność ta nie stanowiłaby zaprzeczenia dla powyższe j tezy (...).

Pozostałe, a wyżej nie wymienione dowody nie miały znaczenia w sprawie.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu w całości.

Powodowa Fundacja (...) domagała się w niniejszym postępowaniu przyznania niemajątkowej oraz majątkowej ochrony dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, które miały zostać naruszone na skutek zamieszczenia w dniu 23 kwietnia 2021 r. wpisu na profilu A. Fundacji (...).

Podstawę prawną żądania strony powodowej stanowiły przepisy kodeksu cywilnego regulujące problematykę ochrony dóbr osobistych. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Zgodnie z treścią art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.

Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych w pierwszej kolejności sąd powinien ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne.

Bezprawność należy rozumieć, jako zachowanie (działanie bądź zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym lub zasadami współżycia społecznego. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. Wynika to z ogólnej reguły rozkładu ciężaru dowodu wyrażonej w art. 6 k.c. Zgodnie z tym przepisem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że jeżeli sprawca naruszenia udowodni jedną z okoliczności wyłączających bezprawność, żądanie nie zostanie uznane za podlegające ochronie. Bezprawność działania pozwanego wyłącza w szczególności: działanie w ramach porządku prawnego, tj. postępowanie dozwolone przez obowiązujące przepisy oraz wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda uprawnionego na takie działanie, sprzeczność żądania ochrony z zasadami współżycia społecznego, działanie w ramach porządku prawnego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego, obrona konieczna, czy też stan wyższej konieczności. Bezprawność wyłącza prawdziwość postawionego zarzutu, o ile dotyczył faktów. ( vide: wyrok SN z 19.10.1989 r., II CR 419/89, LEX nr 8996)

Wobec powyższego, w pierwszej kolejności należało ustalić, czy w niniejszej sprawie faktycznie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda.

W myśl art. 23 k.c. nie ulega wątpliwości, że ustawodawca uznaje cześć za dobro osobiste, gdyż jest ona wymieniona w niniejszym przepisie. W piśmiennictwie i orzecznictwie wyróżnia się dwa aspekty czci: wewnętrzny – nazywany godnością osobistą (co nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie) oraz zewnętrzny – w postaci dobrego imienia. Naruszenie czci zewnętrznej ma miejsce w przypadku przypisania innej osobie postępowania lub właściwości, które mogą wpłynąć negatywnie na ocenę tej osoby przez innych. Z naruszeniem czci zewnętrznej mamy do czynienia w przypadku, gdy wypowiedź naruszająca cześć dotrze do innych osób (przynajmniej jednej), a nie tylko do osoby zniesławianej.

Podkreślenia wymaga, że nazwa osoby prawnej jest odpowiednikiem nazwiska osoby fizycznej, które jest wymienione w art. 23 k.c. i chronione art. 24 k.c., przy czym ochrona dóbr osobistych osób prawnych obejmuje zasadniczo dobra związane z jej funkcjonowaniem w obszarze prowadzonej działalności i ma charakter obiektywny, z uwagi na prawną konstrukcję osoby prawnej. Również zaznaczyć należy, że katalog dóbr osobistych prawnie chronionych, wskazanych w art. 23 k.c. nie jest katalogiem zamkniętym i odnieść to należy również do dóbr osobistych osób prawnych, wśród których wskazywane są takie dobra, jak dobre imię osoby prawnej, w tym reputacja, wiarygodność, nietykalność pomieszczeń osób prawnych, tajemnica korespondencji.

Dobra osobiste osób prawnych to wartości niemajątkowe, dzięki którym osoba prawna może funkcjonować zgodnie ze swym zakresem działań (art. 43 w zw. z art. 23 k.c.). [...] Ocena, czy dobro osobiste w postaci dobrego imienia zostało zagrożone lub naruszone wymaga zastosowania kryteriów o charakterze obiektywnym. Nie ma tu bowiem znaczenia subiektywna reakcja i odczucia pokrzywdzonego (w przypadku osób prawnych - osób piastujących funkcje w ramach organów wewnętrznych), lecz istotny jest odbiór danej wypowiedzi przez osoby trzecie i reakcja opinii publicznej (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 kwietnia 2015 r. I ACa 1443/14, LEX nr 1679972). W przypadku osób fizycznych miarą obiektywizacji oceny, czy rzeczywiście doszło do naruszenia dóbr osobistych, będzie rzeczywiście zwykle odwołanie się do odczuć, przeżyć i reakcji przeciętnego człowieka. Kryterium takie, co oczywiste, zawodzi w przypadku osób prawnych, jako podmiotów o charakterze konwencjonalnym, nie dysponujących sferą przeżyć psychicznych. Nie można byłoby natomiast z tą sferą identyfikować odczuć pracowników, członków organów, właścicieli ekonomicznych itp. osoby prawnej ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 lipca 2014 r., I ACa 444/14, LEX nr 1496033)

Dobra osobiste w postaci renomy i dobrej sławy powszechnie uznaje się za przynależne osobom prawnym. Nie są natomiast nimi godność i cześć, jako przynależne jedynie ludziom. Nie może być również miernikiem naruszenia renomy osoby prawnej odczucie osób stanowiących jej substrat osobowy. W judykaturze ugruntował się pogląd, zgodnie z którym do ich naruszenia dochodzi wtedy, gdy zostają wyrażone negatywne opinie o tym podmiocie, zarzucające mu nierzetelność i przypisujące mu zachowania, które skutkują utratą zaufania do niego. (vide: P. A., Renoma i dobra sława osoby prawnej jako jej dobra osobiste, e-Lex 2014).

Zdaniem Sądu Okręgowego w realiach niniejszej sprawy nie sposób uznać, aby doszło do naruszenia w sposób obiektywny dóbr osobistych.

Oceniając czy doszło do naruszenia dóbr osobistych, określone wypowiedzi należy bowiem badać tak z punktu widzenia kontekstu sytuacyjnego (biorąc pod uwagę miejsce, formę, czas i cel wypowiedzi), w którym zostały one użyte, jak również mając na uwadze pewien obiektywny miernik pozwalający na ustalenie, czy granice wypowiedzi nie zostały przekroczone tak, że konkretna wypowiedź spowodowała naruszenie dóbr osobistych strony powodowej ( vide: P. Księżak: Komentarz do art. 24 k.c. (w:) M. Pyziak-Szafnicka (red.): Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz. LEX). Stosując obiektywny miernik w postaci opinii przeciętnej, rozsądnie i uczciwie myślącej osoby, sąd nie bada rzeczywistej reakcji społeczeństwa, lecz ocenia czy wypowiedź mogła stać się podstawą negatywnych ocen i odczuć u przeciętnego, rozsądnie postępującego człowieka (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2019r. II CSK 158/18 LEX nr 2657479).

Pochylając się nad powyższą kwestią, w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy zakwestionowana przez powoda wypowiedź (wpis) powinna być zakwalifikowana, jako wypowiedzi o faktach czy też wypowiedź ocenna (o charakterze opinii). Należy przy tym przypomnieć, iż choć wypowiedź ocena nie podlega testowi prawdy, to do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych może prowadzić także niepochlebna opinia, która nie jest sformułowana w sposób rzetelny. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których oceny zawierają w sobie sugestię co do zniesławiających, a nadających się do ustalenia, faktów (por. wyrok SN z dnia 03 października 2023 r., sygn. akt II CSKP 1083/22)

Należy podkreślić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide: wyrok z dnia 28 marca 2003 r. sygn. akt IV CKN 1901/00) akcentuje się, że wolność wypowiedzi jest fundamentem ustroju demokratycznego, a styl wypowiedzi - jako forma wyrazu - jest chroniony wraz z jej treścią. Krytyka jednak ma pewne granice, którymi są inne, równie ważne i chronione dobra. Może być dobitna, "ostra" - ale tylko wtedy, gdy jest rzeczowa i podjęta w celu ochrony społecznie uzasadnionego interesu. Prawo do krytyki nie może być wykonywane w taki sposób, aby naruszało dobre imię lub cześć krytykowanego.

Trzeba przy tym zaznaczyć, że wypowiedzi ocenne nie są zdaniami w kontekście logicznym i uchylają się spod wartościowania w kategoriach prawdy i fałszu. Kryterium ich zgodności z prawem stanowi zatem istnienie dostatecznego związku między publicznie wyrażanymi opiniami a uzasadniającymi je okolicznościami faktycznymi. Sądy wartościujące (opinie) same w sobie nie dają się wprawdzie weryfikować w kategoriach prawdy i fałszu, jednak weryfikacji takiej mogą podlegać okoliczności faktyczne stanowiące podstawę ich formułowania. Przy braku dostatecznej podstawy faktycznej wypowiedzi ocennej dochodzi do nadużycia wolności słowa (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2017 r., VI ACa 168/16).

Zdaniem Sądu wpis pozwanego w części zakwestionowanej przez powoda ( ,,… od lat dąży do wykluczenia z życia społecznego osób o odmiennych poglądach…”) miał w całości charakter wypowiedzi ocennej. Sformułowanie to jest bowiem w oczywisty sposób nieostre i może być rozmaicie interpretowane. Dążenie do wykluczenia może bowiem przybierać różne formy. Zdaniem Sądu stanowisko strony pozwanej, która działania powodowej Fundacji, przybierające formy wszczynania postępowań sądowych i prokuratorskich oraz zamieszczania w przestrzeni publicznej licznych wpisów, w których osoby reprezentujące odmiennych od (...) światopogląd, określane są mianem, ,,faszystów”, ,,ksenofobów”, czy też są posądzane (nawet jeśli pośrednio – w sposób dorozumiany) o dopuszczanie się przemocy, przy uwzględnieniu miernika w postaci opinii przeciętnej rozsądnie myślącej osoby, daje podstawy do formułowania tego rodzaju oceny. Nie trzeba bowiem nikogo przekonywać, że osoby, które w opinii publicznej uważane są za ,,faszystów”, ,,ksenofobów”, a tym bardziej za przestępców, dopuszczających się przemocy względem innych, nie są i nie mogą stanowić istotnego komponentu w debacie publicznej. Tego rodzaju postawy postrzegane są w społeczeństwie w sposób jednoznacznie pejoratywny. Naturalnym jest więc, że osoby którym przypisuje się powyższe przymioty, spychane są na margines życia społecznego. Nie mogą one liczyć nie tylko na możliwość forsowania głoszonych przez siebie postulatów (niezależnie od ich treści), ale nawet na możliwość zabrania w jakikolwiek sposób głosu w debacie publicznej. Zdaniem Sądu zamieszczanie w mediach wpisów, w których osobom znajdującym się na przeciwnym biegunie światopoglądowym przypisuje się wyżej wskazane właściwości i postawy, może doprowadzić do utrwalenia w opinii publicznej właśnie takiego obrazu, a tym samym skutkować marginalizacją takich osób w życiu społecznym.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd miał także na względzie gwarancje wolności słowa, o jakich mowa w Konstytucji RP oraz prawie międzynarodowym. Zgodnie z art. art. 54 ust. 1 Konstytucji RP każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. W tym względzie warto również odwołać się do regulacji art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 04 listopada 1950 r. zgodnie z którym każdy ma prawo do wolności wyrażania opinii.

Trzeba również podkreślić, że wolność wypowiedzi w demokratycznych społeczeństwach odgrywa kluczową rolę i jako taka stanowi prawo podstawowe, zagwarantowane w szczególności w art. 11 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 10 EKPC i art. 19 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, przyjętego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 16 grudnia 1966 r. (zob. podobnie wyrok z dnia 6 września 2011 r., P.,C‑163/10,EU:C:2011:543, pkt 31). Wolność wyrażania opinii stanowi jedną z fundamentalnych zasad społeczeństwa demokratycznego oraz warunek rozwoju i samorealizacji każdego człowieka. Z zastrzeżeniem art. 10 ust. 2 Konwencji, zasada ta ma zastosowanie nie tylko do „informacji” lub „idei”, które są przyjmowane przychylnie lub uważane za nieszkodliwe bądź obojętne, lecz również do tych, które obrażają, szokują i niepokoją. Tego bowiem wymaga pluralizm, tolerancja i otwartość myślenia, bez których społeczeństwo demokratyczne nie istnieje. Jak określono w art. 10 Konwencji, wolność słowa podlega pewnym ograniczeniom, które muszą być określone w sposób ścisły, a potrzeba ograniczeń musi zostać ustalona w sposób przekonywujący. Zgodnie z art. 10 ust. 2 Konwencji istnieje niewielka możliwość nakładania ograniczeń na wypowiedzi polityczne lub debaty dotyczące kwestii będących przedmiotem interesu publicznego (tak: Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie K. przeciwko Polsce z dnia 04 lipca 2017 r. sygn. 10947/11; por. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. I ACa 1023/12 Sip Legalis; wyrok ETPC z dnia 7 grudnia 1976 r. w sprawie H. przeciwko (...), CE:ECHR:1976:1207JUD000549372, § 49).

Wolność wyrażania opinii służy więc debacie publicznej, która jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa demokratycznego. W jej trakcie następuje wymiana poglądów oraz informacji dotyczących spraw budzących zainteresowanie opinii publicznej. Z tego względu ochrona wolności wypowiedzi ma na celu ważny interes społeczny.

Sąd nie podziela tu również zapatrywania strony powodowej (czemu dano wyraz w treści pozwu), jakoby przedmiotowy wpis nie korzystał z ochrony prawnej przyznawanej w art. 10 Konwencji, a to ze względu na regulacje art. 17 przedmiotowej konwencji. Warto zaznaczyć, że w przywołanej przez powoda decyzji Trybunału z dnia 27 czerwca 2017 r. (skarga nr (...), G. przeciwko Belgii) stwierdzono:,, art. 17 [to jest odmowa ochrony] znajduje zastosowanie jedynie wyjątkowo i w sytuacjach krańcowych. Jego celem jest uniemożliwienie wykonywania prawa konwencyjnego, którego skarżący chce dochodzić w skardze do Trybunału. W sprawach dotyczących art. 10 Konwencji, artykuł ten powinien być stosowany jedynie wówczas, gdy jasnym jest, że przedmiotowe wypowiedzi miały na celu odejście od jego faktycznego celu poprzez wykorzystanie prawa do wolności wypowiedzi w sposób jednoznacznie sprzeczny z wartościami Konwencji. Kwestią rozstrzygającą w świetle art. 17 jest to, czy celem wypowiedzi skarżącego było podżeganie do nienawiści lub przemocy, lub czy poprzez takie wypowiedzi skarżący dążył do powołania się na Konwencję w sposób pozwalający mu na prowadzenie działalności lub popełnianie czynów w zamiarze zniweczenia praw i wolności w Konwencji chronionych.” Odnosząc powyższe rozważania Trybunału do realiów przedmiotowej sprawy nie sposób uznać, aby wpis pozwanej Fundacji ((...)) w jakikolwiek sposób miał na celu podżeganie do nienawiści lub przemocy, jak też aby ta wypowiedź miała stanowić wyraz dążenia do powołania się na Konwencję w sposób pozwalający na prowadzenie działalności lub popełnianie czynów w zamiarze zniweczenia praw i wolności w Konwencji chronionych.

W uzupełnieniu powyższych rozważań Sąd pragnie także zauważyć, że powód nie wykazał, że przedmiotowy wpis spowodował jakiekolwiek wymierne negatywne skutki dla powoda, a nawet, aby powodowa Fundacja otrzymała ,, szereg zapytań dot. Opublikowanego przez pozwanego tweetu oraz zapytań dot. działalności powoda i podejmowania bezprawnych działań przez pracowników Ośrodka (...) .”

W ocenie Sądu oczywistym jest, że wpisy zamieszczane przez (...) skierowane są w głównej mierze do osób reprezentujących zbliżony tj. konserwatywny/prawicowy światopogląd. Jej subskrybentami i obserwatorami są osoby o zbliżonych, do głoszonych przez (...), poglądach. Osoby te nie z pewnością nie należą do sympatyków, a tym bardziej darczyńców powodowej fundacji (...). Zapoznanie się przez te osoby z przedmiotowym wpisem nie może więc w jakikolwiek wymierny sposób wpłynąć na zmniejszenie poparcia społecznego dla (...).

Trudno zgodzić się również ze stanowiskiem powoda, jakoby przedmiotowy wpis mógł naruszać dobre imię powodowej Fundacji (jej markę, ugruntowaną pozycję), w sytuacji, gdy Fundacja od wielu lat prowadzi zarówno z pozwaną Fundacją, jak i innymi osobami reprezentującymi konserwatywny/prawicowy światopogląd rozliczne spory, zarówno w mediach społecznościowych jak i w postępowaniach sądowych. W tych warunkach nie sposób uznać, że przedmiotowy wpis, mógłby w jakikolwiek realny sposób nadszarpnąć dobre imię powoda. Biorąc zaś pod uwagę, że dotychczasowa działalność powodowej fundacji sprowadza się do prowadzenia rozlicznych sporów z szeroko pojętymi środowiskami prawicowymi i katolickimi, których jednym z reprezentantów jest (...), wpis poczyniony właśnie przez tą Fundację, nie może z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, skutkować nadszarpnięciem renomy/dobrego imienia (...).

W świetle powyższych rozważań należało przyjąć, że strona powodowa nie wykazała aby w przedmiotowej sprawie poczyniony przez pozwanego wpis, z punktu widzenia przeciętnej, rozsądnie myślącej osoby, mógł prowadzić do naruszenia dóbr osobistych powodowej Fundacji. Okoliczność ta stanowiła więc (niezależnie od innych kwestii) podstawę oddalenia powództwa.

Uzupełniając jednak poczynione już rozważania, warto także zauważyć, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strona powodowa działa w przestrzeni publicznej przy zastosowaniu częstokroć ostrych sformułowań względem innych uczestników życia publicznego. W tej sytuacji nie może ona jednocześnie oczekiwać przyznania stopnia ochrony dóbr osobistych na poziomie osób anonimowych i niezaangażowanych w takim stopniu w (chwilami zaognioną) debatę światopoglądową prowadzoną na forum publicznym. Udzielenie takiej zwiększonej, zdaniem Sądu, ochrony rodziłoby nieuzasadnioną nierównowagę w dla jednej ze stron debaty, prowadząc do nieakceptowalnego ograniczenia naczelnej zasady wolności słowa. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że również art. 5 k.c przemawia za oddaleniem powództwa.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił powództwo w całości, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 947,00 złotych, tytułem kosztów procesu wraz z ustawowym odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku. Na zasądzoną kwotę składały się: koszty zastępstwa procesowego w łącznej wysokości 900 złotych (720+180 – z tytułu postępowania zażaleniowego), opłata sądowa od zażalenia w wysokości 30,00 złotych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska