Wyrok z 17 marca 2026, sygn. V U 621/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 marca 2026 roku

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim

w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Leżańska

Protokolant: sekretarz sądowy Monika Daras

po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 roku w Piotrkowie Tryb.

na rozprawie

sprawy z odwołania M. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F.H.-U. (...) M. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia (...), nr (...)

o podleganie ubezpieczeniom społecznym

1.  zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż usłała, że M. S., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwa F.H.-U. (...) M. S. podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1.08.2015 r. do 31.03.2016 r., od 1.11.2016 r. do 31.08.2018 r., od 1.10.2018 r. do 31.01.2019 r., od 1.04.2019 r. do 30.04.2019 r., od 1.06.2019 r. do 30.06.2019 r., od 1.08.2019 r. do 31.08.2019 r., od 1.11.2019 r. do 30.06.2020 r., od 1.08.2020 r. do 31.03.2021 r., od 1.05.2021 r. do 31.05.2021 roku, od dnia 1 czerwca 2021 roku do dnia 31 marca 2025 roku oraz od dnia 1 kwietnia 2025 roku do chwili obecnej;

2.  oddala odwołanie w pozostałej części;

3.  zasądza od M. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F.H.-U. (...) na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. kwotę 180,00 ( sto osiemdziesiąt) złotych z tytułu częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt VU 621/25

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia (...), nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T... działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, stwierdził, że M. S., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 1 sierpnia 2015 r. do 31 marca 2016 r., od 1 listopada 2016 r. do 31 sierpnia 2018 r., od 1 października 2018 r. do 31 stycznia 2019 r., od 1 kwietnia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r., od 1 czerwca 2019 r. do 30 czerwca 2019 r., od 1 sierpnia 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r., od 1 listopada 2019 r. do 30 czerwca 2020 r., od 1 sierpnia 2020 r. do 31 marca 2021 r., od 1 maja 2021 r. do 31 maja 2021 r., od 1 kwietnia 2025r.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że M. S. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zgłosił się do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 1 kwietnia 2009 r. Natomiast z raportu rozliczeń należności płatnika wynika, że składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za miesiące od kwietnia do października 2016 r., wrzesień 2018 r., luty, marzec, maj, lipiec, wrzesień i październik 2019 r., lipiec 2020 r., kwiecień 2021 r. oraz od czerwca do listopada 2021 r. zostały opłacone po terminie. ZUS wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r. dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje m.in. od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie. W związku z powyższym w wyniku opłacania po terminie składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe M. S. został wyłączony z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w okresach wskazanych w decyzji.

W złożonym odwołaniu od decyzji M. S. wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji przez przywrócenie mu prawa do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od dnia 1 sierpnia 2015 r., bez wyłączeń z tego okresu ubezpieczenia przez cały okres ubezpieczenia. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku kontroli ZUS okazało się, że jeden z pracowników zatrudnionych przez niego na podstawie umowy zlecenia w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. nie osiągał u pracodawcy zatrudniającego go na umowę o pracę minimalnego wynagrodzenia. Korekty dokumentów wynikających z kontroli zostały sporządzone w grudniu 2024 r. i styczniu 2025 r. Wpłaty zaległych składek łącznie z odsetkami skarżący dokonał 20 lutego 2025 r.

W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego z argumentacją, jak w zaskarżonej decyzji, powielając argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:

skarżący M. S. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu został objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od 1 kwietnia 2009 r.

(okoliczność niesporna)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził u płatnika składek M. S. kontrolę dnia 22 listopada, 25 listopada, 27 listopada i 28 listopada 2024 r.

Zakres kontroli obejmował:

1.  prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

2.  ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu.

3.  prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe.

4.  wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych.

5.  prawidłowość i rzetelność danych przekazanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we wniosku o świadczenie postojowe na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

6.  prawidłowość i rzetelność danych przekazanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek złożonego na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Kontrolą objęto okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., a w stosunku do T. B. rozszerzono okres kontroli od 1 czerwca 2021 r. do 19 listopada 2022r.

W toku kontroli organ rentowy ustalił, że pracownik A. S. nie posiadał w okresie od 19 lipca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. drugiego tytułu do ubezpieczeń, natomiast pracownik T. B. w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. osiągał podstawę wymiaru niższą niż minimalne wynagrodzenie. Płatnik składek nie zgłosił ubezpieczonego A. S. w okresie od 19 lipca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., a ubezpieczonego T. B. w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej.

(dowód: protokół kontroli z 28 listopada 2024 r. k. 75-93, informacja o sprostowaniu protokołu kontroli k. 112 – akt kontroli ZUS)

W dniu 19 grudnia 2024 r. M. S. złożył do ZUS pismo z prośbą o sporządzenie korekty dokumentów z urzędu zgodnie z ustaleniami kontroli za rok 2021.

(dowód: wniosek k.108 – akt kontroli ZUS)

W wyniku przeprowadzonej kontroli oraz wniosku M. S. ZUS sporządził korektę dokumentów z urzędu na koncie płatnika składek dotyczących ubezpieczonego T. B..

(dowód: zlecenie korekty k. 116-118 – akt kontroli ZUS)

Na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli u płatnika składek organ rentowy 13 stycznia 2022 r. sporządził korektę dokumentów z urzędu na koncie płatnika składek dotyczących ubezpieczonego A. S..

(dowód: zlecenie korekty k. 130-132 – akt kontroli ZUS)

Organ rentowy nie wydał decyzji, co do podlegania ubezpieczonych T. B. i A. S. obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowego z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej u płatnika składek M. S..

(okoliczność niesporna)

Płatnik składek M. S. złożył dokumenty korygujące za 2022 r. zgodnie z protokołem kontroli z 28 listopada 2024 r. Dokumenty za 2021 r. ZUS sporządził z urzędu, natomiast za 2022 r. dokumenty sporządził płatnik składek.

(dowód: informacja k. 136, informacja o zaewidencjonowaniu dokumentów k. 138, polecenie sporządzenia korekty k. 140 – akt kontroli ZUS)

Z uwagi na nieterminowe opłacenie składki na dobrowolne ubezpieczenia chorobowe:

- w kwietniu 2016 r. miesięczne opóźnienie, różnica po korekcie deklaracji rozliczeniowej dokonanej przez płatnika składek 13 lutego 2023 r.

- w maju 2016 r. różnica po korekcie deklaracji rozliczeniowej dokonanej przez płatnika składek 13 lutego 2023 r.

- lipiec-październik 2016 r. wpłata składek w zaniżonej wysokości,

- listopad 2018 r. opóźnienie w opłacaniu składki 6 dni po terminie,

- luty 2019 r. opóźnienie w opłacaniu składki 3 dni po terminie, różnica wynikająca ze złożenia deklaracji w późniejszym terminie,

- marzec 2019 r. różnica wynikająca ze złożenia deklaracji w późniejszym terminie,

- maj 2019 r. opóźnienie w opłacaniu składki 2 dni po terminie,

- lipiec 2019 r. opóźnienie w opłacaniu składki 3 dni po terminie,

- wrzesień 2019 r. opóźnienie w opłacaniu składki 1 dzień po terminie,

- październik 2019 r. opóźnienie w opłacaniu składki 3 dni po terminie,

- lipiec 2020 r. opóźnienie w opłacaniu składki 1 dzień po terminie,

- czerwiec 2021 r. opóźnienie w opłacaniu składki 1 dzień po terminie,

- lipiec 2021 r. różnica wynikająca ze złożenia korekty deklaracji rozliczeniowej,

- sierpień 2021 r. opóźnienie w opłacaniu składki 1 dzień po terminie oraz różnica wynikająca ze złożenia korekty deklaracji rozliczeniowej,

- wrzesień 2021 r. opóźnienie w opłacaniu składki 3 dni po terminie oraz różnica wynikająca ze złożenia korekty deklaracji rozliczeniowej,

- październik-listopad 2021 r. różnica wynikająca ze złożenia korekty deklaracji rozliczeniowej

M. S. został wyłączony z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 1 kwietnia 2016 r. do 31 października 2016 r., od 1 września 2018 r. do 30 września 2018 r., od 1 lutego 2019 r. do 31 marca 2019 r., od 1 maja 2019 r. do 31 maja 2019 r., od 1 lipca 2019 r. do 31 lipca 2019 r., od 1 września 2019 r. do 31 października 2019 r., od 1 lipca 2020 r. do 31 lipca 2020 r., od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r.

(dowód: raport rozliczeń należności płatnika k. 9-18 – akt ZUS, informacja ZUS z 12 listopada 2025 r. k. 26-28 – akt sprawy)

Pismem z dnia 24 marca 2025 r. ZUS poinformował M. S., że jako płatnik składek nie może sam skorygować dokumentów rozliczeniowych za okres do grudnia 2021 r. Natomiast z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości organ rentowy poinformował, że w terminie 7 dni skoryguje dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe bez składki chorobowej na podstawie posiadanych informacji. M. S. pismem z dnia 27 marca 2025 r. wystąpił o niekorygowanie dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych.

(dowód: pismo k. 1, pismo płatnika z 27 marca 2025 r. k. 4 – akt ZUS)

W dniu (...) M. S. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o wydanie decyzji w zakresie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. W rozpoznaniu tego wniosku ZUS wydał zaskarżoną decyzję.

(dowód: wniosek k. 3, decyzja k. 19 – akt ZUS)

M. S. w dniu 30 marca 2025 r. przesłał zgłoszenie do ZUS ZUA o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia 1 kwietnia 2025 r.

(okoliczność niesporna)

Sąd Okręgowy dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i zważył, co następuje:

odwołanie jest uzasadnione w przeważającej części.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2024 r. poz. 497), dalej jako ustawa, dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.

W myśl zaś art. 14 ust. 2 ustawy , w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021r., ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust. 1 (tj. dobrowolne) ustają:

1)  od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony;

2)  od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7;

w uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie, z zastrzeżeniem ust. 2a;

3)  od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom.

Przepis powyższy uległ zmianie od 1 stycznia 2022 r.. w ten sposób, że pkt 2 w art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy został uchylony, a art. 14 ust. 2a ustawy stanowi, że w okresie od dnia objęcia dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo chorobowym do dnia ich ustania płatnik składek jest obowiązany do rozliczania i opłacania składek za każdy miesiąc trwania tych ubezpieczeń.

Sąd Okręgowy pragnie wskazać na brak wydania decyzji przez ZUS, w zakresie podlegania ubezpieczonych T. B. i A. S. obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowego z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej u płatnika składek M. S., co pozbawiło ubezpieczonych, jaki i samego płatnika, prawa do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia i przeprowadzenia ewentualnego postępowania przed sądem powszechnym w tym zakresie. Organ rentowy dokonał więc arbitralnego ustalenia wysokości składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych, pozbawiając ich możliwości dokonania weryfikacji prawidłowości poczynionych w tym zakresie ustaleń oraz co ważne płatnika, choć poczynione w tym zakresie ustalenia miały istotny wpływ na sytuacje ubezpieczeniową wnioskodawcy.

Organ rentowy na podstawie protokołu z przeprowadzonej kontroli, jak i wniosku płatnika składek, sporządził bowiem z urzędu dokumenty rozliczeniowe składek za wskazane okresy na koncie skarżącego i dokonał stosownej korekty dokumentów rozliczeniowych, w wyniku której nastąpiła zmiana rozliczenia konta płatnika składek. W konsekwencji ZUS ustalił, że na koncie skarżącego składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z przerwami od kwietnia 2016 r. do listopada 2021 r. zostały opłacone po terminie, co z kolei skutkowało, zdaniem organu rentowego, koniecznością zastosowania przepisu z art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r. i ustaleniem przez organ rentowy, iż M. S. podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Analiza zastosowanej przez organ rentowy procedury prowadzi do konstatacji, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych postawił znak równości pomiędzy decyzją o ustaleniu podlegania ubezpieczeniom społecznym a konsekwencją z niej wynikającą w postaci obowiązku opłacenia składek. Tymczasem analiza regulacji ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz.U. Nr 137. poz. 887) o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, iż są to dwie różne kategorie pojęciowe: "obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym" oraz "obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne", co rodzi określone konsekwencje prawne istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Na konieczność odrębnego potraktowania powyższych kategorii wskazuje przede wszystkim sposób uregulowania tychże pojęć w ustawie ubezpieczeniowej. I tak obowiązek ubezpieczenia (obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym) został szczegółowo uregulowany w rozdziale 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym" (art.6-14). Przepisy te normują, kto i w jakich okolicznościach faktycznych oraz prawnych podlega obowiązkowo (lub dobrowolnie - art. 14) ubezpieczeniom społecznym. Regulacje te nie odnoszą się natomiast w żaden sposób do opłacania składek, czemu poświęcony został trzeci rozdział ustawy systemowej zatytułowany "Zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne" (art. 15-32). Nadto analiza przepisów art. 16, 17 ustawy systemowej, stanowiących podstawę prawną obowiązku zapłaty składek wyraźnie wskazuje na wtórny charakter składek w stosunku do podlegania ubezpieczeniom społecznym. Zgodnie bowiem z treścią art. 16 ust 4 ustawy składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe osób prowadzących pozarolniczą działalność finansują w całości, z własnych środków, sami ubezpieczeni. Przepis art. 17 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, iż:

1.  Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 1-3, 5, 6 i 9-12, obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek.

2.  Płatnicy składek, o których mowa w ust. 1, obliczają części składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finansowane przez ubezpieczonych i po potrąceniu ich ze środków ubezpieczonych przekazują do Zakładu.

2a. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. Ic i 8:

1)  obliczają płatnicy składek;

2)  opłaca Zakład.

3)  składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe ubezpieczeni niewymienieni w ust. 1 sami obliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu. Obowiązek zaś zapłaty składek konkretyzują przepisy art.46 ust.1 i art.47 ust.1ustawy (zamieszczone w rozdziale 4 noszącym tytuł "Zgłoszenia do ubezpieczenia, prowadzenia kont i rejestrów oraz zasady rozliczania składek i zasiłków").

Z powyższej analizy przepisów ewidentnie wynika, że należy odróżnić obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym od obowiązku zapłaty składek na te ubezpieczenia, choć pozostają one ze sobą w określonej relacji. Trzeba przy tym zauważyć, że obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym cechuje nadrzędność względem obowiązku zapłaty składek (obowiązku składkowego), zaś obowiązek składkowy ma charakter pochodny (wtórny) wobec obowiązku podlegania ubezpieczeniom. Innymi słowy, obowiązek składkowy istnieje (może istnieć) tylko wtedy, gdy istnieje obowiązek ubezpieczeń społecznych (obowiązek podlegania tym ubezpieczeniom). Powyższa okoliczność w żadnym razie jednak nie znosi autonomiczności składek w zakresie ustalenia ich wysokości oraz ustalenia obowiązku zapłaty, albowiem jest logicznie uzasadniona i prawnie dopuszczalna możliwość wydania przez organ rentowy decyzji stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczeń społecznych, która nie ma znaczenia dla obowiązku zapłaty składek. Rozstrzygnięcie zawarte w takiej decyzji dotyczy wówczas tylko podlegania (niepodlegania) ubezpieczeniom społecznym. Inaczej rzecz ujmując, ustalenie przez organ rentowy, że istniał obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, nie przesądza, że na płatniku ciąży (ciążył) obowiązek zapłaty składek ubezpieczeniowych, wszak mogą one już być przedawnione. O tym więc, czy w następstwie stwierdzenia w decyzji istnienia obowiązku ubezpieczeń społecznych, płatnik powinien uiścić składki za okresy podlegania ubezpieczeniom, decydują inne regulacje prawa materialnego, w tym przepisy określające zasady przedawnienia należności z tytułu składek (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 9.06.2016 r.. III UZP 8/16. OSNP 2016/12/153, wyrok Sądu Najwyższego z 14.02.2017 r., 11 UK 708/15. M.P.Pr„ 2017, nr 5, s.271 -274).

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego w niniejszej sprawce wskazać należy, iż organ rentowy opierając się na protokole kontroli przeprowadzanej u płatnika składek, która swoim zakresem objęła okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., a w stosunku do T. B. rozszerzono okres kontroli od 1 czerwca 2021 r. do 19 listopada 2022 r., dokonał korekt na koncie płatnika składek dotyczących ubezpieczonych A. S. i T. B., winien kwestii ustalenia wysokości składek i ich rozliczenia na koncie skarżącego oraz obciążenia nimi płatnika składek nadać stosowny bieg, wynikający z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ rentowy zastosował wobec skarżącego przepis art. 14 ust 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021roku, pomijając fakt, iż przepis art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy został uchylony ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1621), która weszła w życie 1 stycznia 2022 roku. Skoro więc, jak wykazano powyżej, składki na ubezpieczenie stanowią byt niezależny od deklaratoryjnej decyzji o podleganiu ubezpieczeniom społecznym, skutkuje to konstatacją, iż wydając zaskarżoną decyzję organ rentowy winien w zakresie ustalenia, rozliczenia i egzekwowania składek zastosować art. 14 ust 2 w nowym brzmieniu, co do okresu przeprowadzonej kontroli, która obejmowała co prawda okres od 1 stycznia 2022 r., ale w stosunku do T. B. okres ten wydłużono od 1 czerwca 2021 r., wyklucza to możliwość automatycznego wykluczenia skarżącego z ubezpieczenia w okresie od 1 czerwca 2021 r., jak to uczynił organ rentowy.

Sąd pragnie podkreślić, iż sposób procedowania wynika z wprowadzonej od dnia 1 stycznia 2022 roku zmiany brzmienia art. 14 ust. 2 Ustawy ubezpieczeniowej, albowiem przepis ten aktualnie stanowi, że ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust. 1, ustają:

1.  od dnia wskazanego w zgłoszeniu wyrejestrowania, o którym mowa w art. 36 ust. 11 albo 14. nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym zgłoszenie zostało złożone w Zakładzie;

2.  od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom.

Uchylony został zatem pkt 2 art. 14 ust 2 ustawy, który dotyczył nieopłacenia składki w terminie i stanowił, że ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust. 1. ustają od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w' terminie składki należnej na to ubezpieczenie - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7; w uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie, z zastrzeżeniem ust. 2a.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż celem wprowadzenia nowej regulacji do ustawy systemowej w postaci derogowania przepisu art. 14 ust. 2 pkt 2 tej ustawy było uproszczenie zasad podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Wynika to wprost z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej, w którym wskazano, że „regulacja ta odchodzi od dorozumianego przystąpienia do ubezpieczenia dokonywanego przez opłacenie składki; jednocześnie wiąże się z podleganiem temu ubezpieczeniu nawet w przypadku opłacenia składki po terminie lub nieopłacenia jej wcale; tak przyjęta konstrukcja ubezpieczeń w konsekwencji doprowadzi do możliwości ubiegania się o świadczenia z ubezpieczenia chorobowego również w przypadku opłacenia składek po terminie” i dalej: „zmiana ta doprowadzi do dużego uproszczenia zasad podlegania ubezpieczeniu chorobowemu,

zmniejszy liczbę spraw' spornych oraz zmniejszy obowiązki administracyjne osób prowadzących pozarolniczą działalność; nie będą one musiały bowiem składać już wniosków

o przywrócenie terminu na opłacenie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w przypadku jej nieterminowego opłacenia lub opłacenia w zaniżonej wysokości”. Przyjąć

zatem należy, że ustawodawcy wprowadzającego opisaną zmianę przepisu art. 14 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych chodziło li tylko o uproszczenie zasad podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu oraz zdjęcia z osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą dotkliwego skutku w postaci wyłączenia ich z ubezpieczenia chorobowego, także w przypadku konieczności następczego korygowania deklaracji rozliczeniowych, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Jednocześnie w uzasadnieniu projektu co do samego przepisu art. 14 ustawy zmieniającej i zakreślenia w nim krótkiego terminu do dnia 30 czerwca 2022 r. (na zgłoszenie ewentualnego żądania przywrócenia terminu do opłacenia składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe) wskazano, że „tak zredagowane przepisy przejściowe zapewniają odpowiednio długi czas na dostosowanie się wszystkich grup do nowego kształtu prawa”.

Dlatego też, mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku.

Mając na uwadze, iż wcześniejsze przerwy w ubezpieczeniu chorobowym skarżącego w okresie od kwietnia 2016 r. do maja 2021 r. wynikały z nieterminowego opłacania składek z tego tytułu oraz dokonywane były w niepełnej wysokości, uznać należało, że organ rentowy prawidłowo ustalił, że skarżący w okrasach przed 1 czerwca 2021 r. podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji. Zastosowanie bowiem do tych okresów miały przepisy wskazane w art. 14 ust. 2. pkt 2 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r. zgodnie z którym ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust. 1, ustają:

od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie. Przy czym Sąd Okręgowy pragnie wskazać, że wykładnia tego przepisu była wielokrotnie przedmiotem orzeczeń Sądu Najwyższego, którego stanowisko zostało ujednolicone w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 10 lutego 2022r. sygn. akt III UZP 10/21, w którym przyjęto, że dobrowolne ubezpieczenie chorobowe osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą ustaje również w przypadku opłacenia składki w terminie, ale w wysokości niższej, niż należna.

Mając na uwadze, iż wnioskodawca w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji dokonywał opłat składek z opóźnieniem, bądź też w niepełnej wysokości, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. orzekł, jak w punkcie drugim wyroku i oddalił odwołanie skarżącego w zakresie, w jakim wnosił o objęcie go dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w całym okresie od 1 sierpnia 2015 r. bez żadnych wyłączeń do dnia dzisiejszego.

Sąd Okręgowy rozstrzygając o kosztach postępowania w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, iż odwołanie skarżącego zostało w części oddalone, zasądził od M. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. (...) na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 180,00 zł. z tytułu częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, mając na uwadze treść z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118). O odsetkach od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu, Sąd orzekła zgodnie z art. 98 § 1 ^{( 1)} k.p.c.