Wyrok z 17 marca 2026, sygn. IV Ka 94/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 marca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

przy udziale Inspektora Pracy F. S. z Państwowej Inspekcji Pracy Oddział w I.

po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r.

sprawy L. P.

syna Ł. i O. z domu E.

urodzonego (...) w S.

obwinionego z art. 10 ust 1 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni

na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę obwinionego

od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku

z dnia 1 grudnia 2025 r., sygnatura akt II W 860/25

I.  utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok

II.  zasądza od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa 50 złotych tytułem zryczałtowanych wydatków postępowania apelacyjnego i wymierza mu opłatę w wysokości 300 zł za to postępowanie.

Sygnatura akt IV Ka 94/26

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 1 grudnia 2025 r. sygn. akt II W 860/25:

I.  obwinionego L. P.: uznano za winnego tego że będąc Prezesem Zarządu w podmiocie (...) sp. z o.o. z siedzibą w O. przy ul. (...) i osoba odpowiedzialną m. in. za organizację czasu pracy osób zatrudnionych w spółce , w dniu 20.07. 2025 roku w placówce handlowej prowadzonej przez spółkę tj supermarkecie (...) w O. przy ul. (...) - wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności zawiązanych z handlem w niedzielę i święta – powierzył wykonywanie pracy w handlu 5 pracownikom zatrudnionym w (...) sp. z o.o. – tej G. N., R. I., N. X. , I. U. oraz T. E., to jest popełnienia wykroczenia z art. 10 ust 1 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 roku o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 roku o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni i za to na podstawie art. 10 ust 1 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 roku o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni ustawy wymierzono obwinionemu karę grzywny 3 000 (trzy tysiące) złotych;

II. zasądzono od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa 100 złotych tytułem zryczałtowanych wydatków postępowania i wymierzono mu opłatę w wysokości 200 zł.

Z wyrokiem tym w całości nie pogodził się obrońca obwinionego.

Apelujący wyrokowi temu zarzucił:

1) pozbawienie możliwości obrony poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego złożonego na rozprawie w zakresie przesłuchania świadków osób pracujących w dniach wskazanych w zarzucie na okoliczność zmierzające do ustalenie ewentualnej szkodliwości czynu, a w szczególności braku takiej szkodliwości.

W ocenie obrony Sąd I instancji dopuścił się rażącego uchybienia art. 170§ 1 pkt 2 i 5 k.p.k. w zw. z art. 39 2 k.p.s.w., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa strony do obrony w niniejszym postępowaniu.

2) pominięcia przez Sąd nakazu z art. 5 2 k.p.k., stosowanego w sprawach o wykroczenia via art. 8 k.p.w., rozstrzygania wszelkich nie dających się usunąć wątpliwości,

3) naruszenie przepisu art. 7 par. 1 kw, bowiem w ustalonych okolicznościach, w dacie czynu, należałoby ewentualnie przyjąć, że obwiniony pozostawał w usprawiedliwionym błędzie co do karalności jego czynu, co wyłącza jego odpowiedzialność za wykroczenie oraz naruszenie przepisu art. 1 par. 1 kw, bowiem w ustalonych okolicznościach należałoby ewentualnie przyjąć, że popełniony przez obwinionego czyn nie jest społecznie szkodliwy,

4) obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedzielę i święta oraz niektóre inne dni (dalej: Ustawa lub „uhniś”) poprzez uznanie, że prowadzenie działalności handlowej w zakładzie prowadzącym działalność w zakresie kultury nie jest objęte "wyjątkiem od zakazu powierzania pracy w handlu w niedzielę i dni ustawowo wolne (. . . )

powyższy zarzut jest powiązany z zarzutem pominięcia przez Sąd części materiału dowodowego a w szczególności, iż oprócz prowadzenia przez Spółkę obwinionego Klubu Czytelnika faktu, że Spółka obwinionego ma na stanie 700 książek i Spółka obwinionego dokonała 1400 wypożyczeń. Szczególnego podkreślenia jest również fakt, pominięty przez Sąd, iż Spółka obwinionego jest również współwydawcą książek.

Mając powyższe na uwadze apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji ewentualnie wnoszę o zmianę zaskarżonego orzeczenia i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez uniewinnienie obwinionego od zarzucanego mu wykroczenia.

Sąd Okręgowy zważył co następuje;

Apelacja okazała się bezzasadna.

Wbrew oczekiwaniom apelującego kontrola odwoławcza zaskarżonego wyroku wykazała, że Sąd Rejonowy poczynił w sprawie obiektywne ustalenia faktyczne, opierając je o prawidłowo przeprowadzone i ocenione dowody. Wnioski końcowe o sprawstwie oraz zawinieniu obwinionego co do przypisanego mu czynu, wypełniającego ustawowe znamiona wykroczenia stypizowanego w art. 10 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 301), mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów, nie sposób skutecznie zarzucić im dowolności, zaś uzasadnienie pisemne wyroku odpowiada wymogom art. 424 k.p.k. Ocena dowodów pozostaje nienaganną, w pełni czyni zadość kryteriom art. 8 k.p.w. w zw. z art. 7 k.p.k. , tj. pozostaje wszechstronną i odpowiada zasadom prawidłowego rozumowania oraz wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego.

Kwestia oddalenia wniosku dowodowego obwinionego o dopuszczenie dowodu z zeznań pokrzywdzonych pracowników została prawidłowo rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 1 grudnia 2025r. - k. 54-55 akt, tak w zakresie przydatności procesowej ( zgody pokrzywdzonych na pracę w niedzielę) jak i stopnia społecznej szkodliwości czynu. W szczególności trafnie zauważył sąd I instancji, iż ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu jest oceną prawną, dokonywaną przez sąd na podstawie kryteriów określonych w art. 47 § 6 k.w., a nie okolicznością faktyczną, którą można udowodnić zeznaniami świadków. Świadkowie nie mogą zatem dostarczyć informacji pozwalających rozstrzygnąć, czy społeczna szkodliwość czynu była znikoma, ponieważ przesłanka ta ma charakter normatywny, a jej wartościowanie należy wyłącznie do sądu… potencjalne relacje świadków dotyczące sposobu organizacji pracy w sklepie, relacji pomiędzy pracodawcą a pracownikami czy motywów działania obwinionego i pracowników nie pozostają w związku z ustawowo określonymi znamionami wykroczenia, ani nie mają wpływu na stwierdzenie, czy doszło do naruszenia zakazu handlu w niedzielę.”

Najwyraźniej z niezrozumienia treści przepisu art. 5 § 2 k.p.k. apelujący sformułował zarzut w pkt. 2) obrazy tego przepisu w zw. z art. 8 k.p.w. i następnie w pkt. 3) zarzut obrazy art. 7 § 1 k.w.

Wypada tu przypomnieć autorowi apelacji ( będącemu wszak podmiotem fachowym), że wedle utrwalonej i powszechnie akceptowanej wykładni sądowej, zwłaszcza Sądu Najwyższego, chociażby w jednym z ostatnich judykatów – postanowieniu z dnia 21 sierpnia 2025 r. sygn. akt IV KK 269/25 LEX nr 3936955 cyt. „O naruszeniu reguły in dubio pro reo można mówić dopiero wówczas, gdy zastrzeżeń nie budzi przeprowadzona w sprawie ocena poszczególnych dowodów, która odpowiada wymogom art. 7 k.p.k., a mimo tego nadal istnieją w sprawie dwie równie prawdopodobne wersje zdarzenia i żadnej z nich nie da się jednoznacznie wykluczyć. Wówczas to sąd, a nie strona, stwierdza istnienie niedających się usunąć wątpliwości, które należy tłumaczyć przy użyciu reguły z art. 5 § 2 k.p.k. na rzecz oskarżonego.” Przepis art. 5 § 2 k.p.k. jest zatem adresowany do sądu orzekającego, zaś zawarta w nim zasada tłumaczenia wątpliwości na korzyść oskarżonego nie polega na obowiązku automatycznego wyboru najkorzystniejszej wersji wynikającej z wyjaśnień i zeznań świadków o niejednakowej treści. Nawet jeżeli z materiału dowodowego wynikają różne wersje wydarzenia, to nie jest to jeszcze równoznaczne z zaistnieniem "nie dających się usunąć wątpliwości" w rozumieniu przywoływanego przepisu. W takiej sytuacji dowodowej sąd jest zobowiązany do dokonania ustaleń stosując zasadę swobodnej oceny dowodów. Dopiero wtedy, gdy - po wykorzystaniu wszelkich istniejących możliwości - wątpliwości nie zostaną usunięte, należy je wytłumaczyć w sposób korzystny dla oskarżonego ( obwinionego). Jeżeli jednak sąd dokona stanowczych ustaleń, to w ogóle nie może zachodzić obraza art. 5 § 2 k.p.k. a tylko pozostaje ocenić, czy ustalenia te są prawidłowo dokonane (bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów).

Rzecz także i w tym, że w sprawie nie występują dowody przeciwne treściowo, co tworzyłoby pole do wnioskowania o przeciwstawnych wersjach faktycznych, a tym samym brak w ogóle podstawy do rozważań w trybie art. 5 § 2 k.p.k.

Równie nieskuteczny okazał się zarzut kolejny w pkt 3) naruszenia przepisu art. 7 § 1 k.w., jakoby w ustalonych okolicznościach, w dacie czynu, należałoby ewentualnie przyjąć, że obwiniony pozostawał w usprawiedliwionym błędzie co do karalności jego czynu, co wyłącza jego odpowiedzialność za wykroczenie oraz naruszenie przepisu art. 1 par. 1 k.w., ewentualnie w ustalonych okolicznościach należałoby przyjąć, że popełniony przez obwinionego czyn nie jest społecznie szkodliwy. Taka argumentacja apelacji pozostaje gołosłowną, bo przecież z wyjaśnień obwinionego nie wynika, by powoływał się na jakiekolwiek okoliczności swego rozumowania o pozostawaniu w błędzie co do prawa. Nie powoływał się także na znajomość orzeczeń sądowych wymienianych w apelacji, tj. a)wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 18 lutego 2025 r. sygn. akt: V Ka 24/25, b) wyrok Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 8 stycznia 2025 r. sygn. akt: V Ka 795/24 czy c) wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 20 grudnia 2024 r. sygn. akt Il Ka 319/24.

Skoro ustawodawca ustanowił bezwzględny zakaz ( poza wyjątkami oznaczonymi w przedmiotowej ustawie) powierzania pracownikom lub osobom zatrudnionym jakiejkolwiek pracy w handlu lub czynności związanych z handlem w dni objęte ustawowym zakazem, czyli w niedziele i święta, to przekonanie własne obwinionego o satysfakcji pracowników z pracy w niedziele i święta nie ma znaczenia dla oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego. Wypada także zauważyć, iż wedle protokołu kontroli Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 24.09.2025r., pokrzywdzone pracownice w dacie kontroli miały ustalone wynagrodzenie w kwotach po 4666 złotych brutto miesięcznie tj. kwotach najniższych ustawowo gwarantowanego wynagrodzenia, co ostatecznie dyskredytuje argumentację o braku społecznej szkodliwości czynu przypisanego.

Przechodząc do zarzutu 4) apelacji obrazy prawa materialnego to na wstępie należy wskazać iż zarzut obrazy prawa materialnego może być zasadny tylko wtedy, gdy dotyczy zastosowania lub nie zastosowania przepisu zobowiązującego sąd do jego bezwzględnego respektowania. W przedmiotowej sprawie nieskutecznie apelujący kwestionuje poczynioną przez sąd I instancji wykładnię przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. z 2023r, poz. 158).

Zarządzana przez obwinionego placówka handlowa – supermarket (...) w O. o powierzchni około 1159 m ² – nie może być uznana za obiekt działający w zakresie kultury ani obiekt o charakterze towarzyszącym działalności kulturalnej. Fakt, że na terenie sklepu znajdował się tzw. punkt czytelniczy o powierzchni około 14 m ², nie zmienia ogólnego, handlowego charakteru całego obiektu. Punkt ten stanowił co najwyżej niewielką część przestrzeni sklepu i nie nadawał placówce statusu zakładu prowadzącego działalność w zakresie kultury w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy. Ów punkt czytelniczy nie funkcjonował przecież jako samodzielna placówka kultury, faktycznie nie organizował działalności edukacyjnej, kulturalnej ani artystycznej, a jedynie pełnił rolę dodatkowej przestrzeni handlowej. Tym samym nie może stanowić podstawy do zastosowania wyjątku, którego celem jest możliwość funkcjonowania instytucji kultury i jednostek organizujących aktywność kulturalną, a nie handlowych sieci detalicznych. Nie zmienia tego także argumentowanie, że spółka zawarła umowę z nie znanym ( mało znanym) na rynku księgarskim wydawnictwem (...) na zakup i promocję 2-ch pozycji aktorstwa U. I..

Z całą mocą należy wyartykułować, iż wbrew interpretacji apelującego prowizoryczne utworzenie „Klubu czytelnika” w prowadzonym przez obwinionego sklepie, który wszak był placówką handlową, a więc miejscem, w którym oferowana jest do sprzedaży szeroka gama artykułów spożywczych, wyroby tytoniowe i alkohol i inne, w tym przemysłowe, nie powoduje, że stał się on zakładem prowadzącym działalność w zakresie kultury czy oświaty, w ramach którego działa placówka handlowa.

Chybioną pozostaje wykładnia apelującego, zmierzająca do ekskulpowania przypisanego obwinionemu zachowania poprzez uznanie, że zakaz handlu nie obowiązuje w placówkach handlowych w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku, i przyjęcie wniosku, że dla uznania za placówkę o takim charakterze wystarczające jest uruchomienie na jej terenie, jak w niniejszej sprawie, „Klubu czytelnika”. Nota bene, wykładnię taką forsował w swej opinii z dnia 17 marca 2022r. obrońca obwinionego M. O. ( k. 6 v.)

Wykładnia sądowa omawianego przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 10 stycznia 2018r.o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni została już wielokrotnie i jednoznaczne dokonana w obszernym orzecznictwie Sądu Najwyższego, aktualna linia orzecznicza została zaprezentowana również w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Pierwsza istotna wykładnia została zawarta już w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2023 r. sygn. III KK 155/23, już po wydanej opinii prawnej M. O. z dnia 17.03.2022r. W cytowanym orzeczeniu Sąd Najwyższy podniósł: O zakładzie prowadzącym działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku (art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz. U. z 2021 r. poz. 936) można twierdzić wówczas, gdy zespół wyodrębnionych obiektów materialnych przedsiębiorstwa wiąże się z działalnością kulturalną, sportową, oświatową, turystyczną lub wypoczynkową. Umieszczenie określonych sprzętów w placówce handlowej nie czyni z niej "zakładu prowadzącego działalność sportową" w rozumieniu ww. przepisu. …Zakład, o jakim mowa wyżej ma być jednostką główną, a placówka handlowa korzystająca ze zwolnienia z zakazu prowadzenia handlu w niedziele i święta powinna się mieścić w ramach tego zakładu - nie odwrotnie. Kolejne judykaty Sądu Najwyższego nader czytelnie i konsekwentnie podtrzymują wskazaną linię wykładni, i tak w orzeczeniach z dnia 18.10.2023r sygn. akt III KK 57/23, z dnia 16.11.2023r. sygn. akt I KK 346/23, z dnia 19.12.2023r. sygn. akt III KK 440/23 czy z dnia 28.05.2024r sygn. akt V KK 9/24 ( baza danych LEX).

Także w najnowszym orzeczeniu (vide wyrok z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt III KK 34/25) Sąd Najwyższy ponownie podkreślił, że treść przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni, jednoznacznie wskazuje, że zakaz handlu w niedziele i święta nie obowiązuje placówek handlowych w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Unormowanie to nie dotyczy natomiast odwrotnej relacji przestrzennej tj. sytuacji, gdzie to w placówce handlowej prowadzona jest działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Z tego względu zwolnione od zakazu handlu w niedziele są placówki handlowe niejako podporządkowane zakładom świadczącym działalność w zakresie m.in. kultury, albowiem placówki takie muszą znajdować się w tych zakładach, a nie na odwrót.

Analiza powyższej linii orzeczniczej wyklucza uznanie, że przepis ów pozwala na odwrócenie wskazanej w nim sytuacji, a więc na wyłączenie zakazu w stosunku do placówek handlowych, na terenie których znajdują się zakłady prowadzące działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Spod działania zakazu nie są zatem wyłączone sklepy, centra handlowe, hale, które prowadzą działalność handlową i na terenie których znajdują się czytelnie, punkty biblioteczne, biura turystyczne, warsztaty naprawy sprzętu sportowego itp.

W obliczu przytaczanej wyżej, jednoznacznej i konsekwentnej wykładni sądowej Sądu Najwyższego, przywołane w uzasadnieniu apelacji orzeczenia sądowe ( wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 18 lutego 2025 r. sygn. akt: V Ka 24/25, wyrok Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 8 stycznia 2025 r. sygn. akt: V Ka 795/24 czy wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 20 grudnia 2024 r. sygn. akt Il Ka 319/24), prezentujące odmienną wykładnię omawianego przepisu, nie przekonują o ich słuszności.

Skoro w sprawie nie występują uzasadnione podstawy faktyczne ani procesowe do uchylenia zaskarżonego wyroku i skierowania sprawy do jej ponownego rozpoznania przez sąd I instancji w rozumieniu art. 109 § 2 k.p.w w zw. z art. 437 § 2 k.p.k., zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy.

Żadnych zastrzeżeń co do surowości kary nie wzbudza także orzeczona kara 3000 złotych grzywny, tak ukształtowana kara spełnia określone w art. 33 k.w. dyrektywy, uwzględnia zarówno wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu obwinionego, jak również cele, jakie kara ta winna osiągnąć zarówno wobec ukaranego oraz w zakresie społecznego oddziaływania. Grzywna w wymiarze jedynie 3000 zł ( zatem w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, wobec górnej granicy 100 000 złotych ) nie jest karą niewspółmierną, lecz raczej symboliczną, to orzeczenie odpowiednio wychowawcze, które powinno wdrożyć obwinionego do poszanowania porządku prawnego.

O kosztach sądowych postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k., art.118 §1 k.p.w. w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wysokości opłaty sądowej od wniosku o wznowienie postępowania w sprawach o wykroczenia Dz. U. 2017.2467 a także art. 21 pkt. 2 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych Dz. U. Nr 49, poz.223 z późn. zm., obciążając nimi obwinionego wobec przegrania apelacji.

SSO Ewa Rusin