Wyrok z 2 kwietnia 2026, sygn. V U 866/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 kwietnia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Leżańska

Protokolant: sekretarz sądowy Monika Daras

po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie

sprawy z wniosku Z. O.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

o prawo do rekompensaty

na skutek odwołania Z. O.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

z dnia (...) sygn.: (...)

oddala odwołanie.

Sygn. akt V U 866/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił Z. O. prawa do rekompensaty, z uwagi na przyznanie wnioskodawcy prawa do wcześniejszej emerytury.

W odwołaniu z dnia (...) Z. O. wniósł o zmianę skarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do rekompensaty do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Wnioskodawca podniósł, że nie skorzystał z prawa do wcześniejszej emerytury, gdyż nie rozwiązał stosunku pracy i kontynuował zatrudnienie. Ponadto wskazał, że przez cały czas pracował w warunkach szczególnych i została mu przyznana emerytura górnicza. Podniósł, że decyzja ZUS jest niesprawiedliwa i niezgodna z ustawą.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania, powielając argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu ZUS wskazał, że wnioskodawca uzyskał prawo do emerytury górniczej decyzją z dnia (...) Tym samym brak jest podstaw do naliczenia emerytury z rekompensatą zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:

Wnioskodawca Z. O., urodzony (...), złożył w dniu (...) wniosek o przyznanie emerytury. Decyzją z dnia (...)ZUS przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od (...) tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wypłata świadczenia została zawieszona, z uwagi na kontynuowanie przez wnioskodawcę zatrudnienia (dowód: wniosek o emeryturę k. 7-11, decyzja ZUS k. 49 - akt emerytalnych ZUS).

W dniu (...) Z. O. wystąpił z wnioskami o podjęcie zawieszonej emerytury oraz o przyznanie rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach (dowód: wniosek o emeryturą k. 290-291v, wniosek o rekompensatę k. 293-295v – akt emerytalnych ZUS).

Organ rentowy decyzją z dnia (...) przeliczył i podjął wypłatę emerytury górniczej od (...) tj. od miesiąca, w którym ustała przyczyna powodująca wstrzymanie wypłaty świadczenia (dowód: decyzja z dnia (...) k. 298-300 – akt emerytalnych ZUS).

Decyzją z dnia (...) organ rentowy ustalił emeryturę z powszechnego wieku emerytalnego i przyznał ją wnioskodawcy od (...) tj., od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Z dniem nabycia prawa do emerytury wstrzymano wypłatę emerytury górniczej, ponieważ jest świadczeniem mniej korzystnym (dowód: decyzja z dnia (...) k. 303-305 – akt emerytalnych ZUS)

Kolejną decyzją z dnia (...) ZUS wydał skarżoną decyzję odmawiającą prawa do rekompensaty do emerytury (dowód: decyzja z dnia (...) k. 306 – akt emerytalnych ZUS).

Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył, co następuje:

odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1696) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Natomiast ust. 2 tego przepisu wskazuje, że rekompensata nie przysługuje osobie, która ma ustalone decyzją prawomocną prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS lub przepisów odrębnych. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 5 tej ustawy rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia kwestii prawnej, a mianowicie ustalenia, czy wnioskodawca uprawniony jest do rekompensaty jako dodatku do kapitału początkowego.

Okolicznością bezsporną w sprawie jest, iż organ rentowy przyznał Z. O., na jego wniosek, od dnia (...) prawo do emerytury górniczej w obniżonym wieku na podstawie art. 50a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227). Świadczenie to było przyznane ubezpieczonemu z tytułu wykonywania pracy górniczej, zaś jego wypłata została zawieszona, z uwagi na kontynuowanie przez wnioskodawcę zatrudnienia. Zauważyć należy, iż ubezpieczony występując z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury, z uwagi na wykonywanie pracy górniczej, skorzystał z przysługującego mu uprawnienia, mimo, iż świadczenia tego nie pobierał, z uwagi na pozostawanie w zatrudnieniu. Przepis art. 21 ust. 2 cyt. ustawy stanowi zaś, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dla skutecznego ubiegania się o prawo do omawianej rekompensaty konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony do dnia (...). osiągnął 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, przy jednoczesnym braku możliwości uzyskania prawa do emerytury pomostowej lub prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na skutek zmiany stanu prawnego wprowadzonego ustawą o emeryturach pomostowych. Celem rekompensaty jest bowiem zapewnienie pracownikom uzyskania swoistego odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do emerytury w wieku wcześniejszym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jak również emerytury pomostowej. W taki sposób istotę rekompensaty określa zresztą sam ustawodawca, definiując ją w art. 2 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych, jako odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

W przedmiotowej sprawie uznać należy, że rekompensata, o której mowa w art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, nie przysługuje wnioskodawcy, albowiem nabył on prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19 lutego 2021 r., I USKP 13/21, LEX nr 3122751; z dnia 25 maja 2022 r., II USKP 212/21, OSNP 2023 Nr 3, poz. 35; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2021 r., I USK 112/21, LEX nr 3252210; z dnia 29 listopada 2023 r., I USK 234/23, LEX nr 3632830, z dnia 19 czerwca 2024 r., I USKP 61/23). Podkreślić przy tym należy, iż fakt zawieszenia przyznanego wnioskodawcy świadczenia (wcześniejszej emerytury) pozostaje bez wpływu na żądane przez skarżącego prawo. Wszak w judykaturze ukształtowało się jednolite stanowisko, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła ex lege prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu szczególnego zatrudnienia na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach, choćby nie zrealizowała tego prawa wskutek niezłożenia wniosku o tę emeryturę, co oznacza wprost, iż fakt nie pobierania faktycznego emerytury przez ubezpieczonego nie może skutkować przyznaniem mu prawa do rekompensaty, jak wnosi skarżący (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 maja 2018 r., III UK 88/17, OSNP 2018 nr 2, poz. 23 oraz z dnia 9 maja 2019 r., III UK 119/18, LEX nr 2678295, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2021 r., I USKP 13/21, Legalis nr 2533698). W

Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 47714 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku i oddalił odwołanie, jako bezzasadne