Zarządzenie z 2 kwietnia 2026, sygn. I C 971/24

UZASADNIENIE

(...) Kasa (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w (...) wniosła o zasądzenie od L. D. i G. D. in solidum, ewentualnie solidarnie lub w częściach równych, kwoty 258.954,08 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty i kosztami procesu tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci kapitału kredytu wypłaconego pozwanym na podstawie umowy nr (...) z dnia 28 czerwca 2025r.

Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Domagali się zasądzenia kosztów procesu.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

L. D. i G. D. zawarli w dniu 28 czerwca 2005r. z (...) Kasą (...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w (...) umowę nr (...).

L. D. i G. D. w dniu 13 września 2022r. wytoczyli przeciwko kredytodawcy powództwo o ustalenie nieważności umowy kredytowej i zasądzenie kwoty 306.529,03 zł zapłaconej powodowi w okresie od 6 sierpnia 2005r. do 27 czerwca 2021r., stanowiącej świadczenie nienależnie spełnione z powodu nieważności umowy kredytowej.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 13 listopada 2023r., wydanym w sprawie o sygn. akt I (...) nieważność umowy została ustalona, a na rzecz powodów zasądzono kwotę 303.201,76 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 grudnia 2021r. do dnia zapłaty i oddalono powództwo o zapłatę w pozostałym zakresie. Bank wniósł apelację od tego wyroku, która wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 września 2025r. została oddalona (sygn. akt V ACa 797/24).

Pismami z dnia 28 czerwca 2024r. powód wezwał pozwanych do zwrotu wypłaconej kwoty kapitału w terminie 1 miesiąca od doręczenia wezwania, podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko odnośnie ważności wiążącej strony umowy kredytowej.

Pozwani w odpowiedzi z dnia 31 lipca 2024r. (doręczonej w dniu 6 sierpnia 2024r.) wskazali na przedwczesność żądania zapłaty, fakt pozostawania kolejnych rat płaconych przez pozwanych w dyspozycji powoda oraz wezwali powoda do zapłaty, w terminie 14 dni od otrzymania wezwania, kwoty 98.477,86 zł, którą wpłacili tytułem świadczeń nienależnych, a która nie została objęta pozwem.

W dniu 8 października 2025r. Bank wypłacił pozwanym kwotę 453.321,40 zł tytułem wykonania wyroku sądowego.

W piśmie z dnia 15 grudnia 2025r. (doręczonym Bankowi w dniu 22 grudnia 2025r.) pozwani wezwali Bank do zapłaty w terminie 7 dni dalszej kwoty tytułem zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu nieważnej umowy – do października 2025r. Obliczyli i skapitalizowali ustawowe odsetki za opóźnienie.

Pozwani w piśmie z dnia 12 stycznia 2026r. złożyli Bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności Banku obejmującej wypłacony kapitał kredytu z wierzytelnością o zwrot uiszczonych rat, która w ich ocenie nie została rozliczona wyrokiem sądowym. Dokonali przy tym kapitalizacji odsetek ustawowych za opóźnienie, które przypadać miały od żądanej przez nich kwoty. W piśmie tym pozwani zawyżyli wysokość swojej wierzytelności.

Pozwani bezskutecznie oczekiwali na projekt porozumienia kompensacyjnego, którego sporządzenie zadeklarował powód.

W rzeczywistości pozwani zapłacili Bankowi, ponad kwotę dochodzoną w sprawie z ich powództwa, a więc w okresie od lipca 2021r. do października 2025r., kwotę 115.607,45 zł (uwaga – uwzględniono korektę odsetek o kwotę 2,41 zł - karta 171).

/dowód: umowa kredytowa, k. 19-26, zaświadczenie wypłaty kredytu, k. 27-43, wezwania do zapłaty wraz z potwierdzeniami doręczeń, k. 45-50, pozew o zapłatę wniesiony przez pozwanych, k. 52-57, wyrok Sądu Okręgowego z dnia 13 listopada 2023r., k. 75, odpowiedź na wezwanie powoda, k. 93-94, wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 19 września 2025r., k. 116, dowód zapłaty świadczeń zasądzonych na rzecz kredytobiorców k. 141, historia rachunku k. 154-173, odpowiedź na propozycję banku z wezwaniem do zapłaty, k. 174-175, oświadczenie materialnoprawne o potrąceniu, k. 179—179v, przesłuchanie pozwanych - protokół z rozprawy z dnia 25 lutego 2026r.sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk/

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo (...) Kasy (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w (...) okazało się zasadne jedynie w części.

Stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd ustalił na podstawie znajdujących się w aktach dokumentów, które nie budziły wątpliwości co do ich autentyczności ani ich treść nie była w zasadzie kwestionowana (z wyjątkiem poprawności wyliczenia sumy rat uiszczonych przez pozwanych od lipca 2021r.).

Pełnomocnik powoda wniósł podczas rozprawy w dniu 21 stycznia 2026r. o zakreślenie terminu na ustosunkowanie się do zarzutu pozwanych spełnienia na rzecz Banku dalszych, nierozliczonych świadczeń, a następnie pismem procesowym z dnia 4 lutego 2026r. wniósł o przedłużenie terminu sądowego na zajęcie stanowiska, jednak do dnia kończącego przedłużony termin (zarządzenie z karty 188 – do dnia 18 lutego 2026r.) ani do dnia zamknięcia rozprawy nie zajął stanowiska w tym przedmiocie na piśmie, potwierdzając jedynie podczas rozprawy w dniu 25 lutego 2026r., wierzytelność pozwanych do kwoty 115.607,91 zł.

Twierdzenia pozwanych co do istniejącej wierzytelności o zwrot uiszczonych rat kredytowych zweryfikowano przeprowadzając dowód z wyciągu z rachunku bankowego pozwanych i wynikającego z niego ustalenia, że pozwani zapłacili na rzecz Banku kwotę 115.607,45 zł - ponad kwotę zasądzoną wcześniejszym wyrokiem. Przeprowadzono też dowód z przesłuchania pozwanych na okoliczność spłacania rat kredytowym również w trakcie postępowania z powództwa pozwanych przeciwko Bankowi oraz oczekiwania przez pozwanych na porozumienie kompensacyjne, którego sporządzenie deklarował powód.

Przypomnieć należy, że kredytobiorcy wytoczyli przeciwko (...) Kasie (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej powództwo z żądaniem ustalenia nieważności umowy kredytowej, powództwo to uwzględniono, a orzeczenie w tej sprawie uprawomocniło się w dniu 19 września 2025r., a zatem zachodzi sytuacja opisana w art. 365 § 1 k.p.c. - istnieje prawomocne orzeczenie o ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z zawartej przez strony umowy kredytu, które wiąże strony i Sąd w niniejszej sprawie.

Konsekwencją tego orzeczenia był obowiązek zwrotu przez Bank świadczeń spełnionych w jej wykonaniu, oparty na normie art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 405 k.c. Obowiązany do wydania korzyści jest ten kto przyjął świadczenie spełnione przez tego, który nie był zobowiązany.

Bank zwrócił pozwanym kwoty zasądzone we wskazanym wyżej postępowaniu, ale nie całość kwot wpłaconych przez pozwanych tytułem rat kredytowych. W rozstrzyganej sprawie strony nie prowadziły już sporu co do wystąpienia przesłanek nieważności umowy kredytu. Roszczenie, którego dochodził Bank opierało się na twierdzeniu o spełnieniu na rzecz pozwanych nienależnego świadczenia. Roszczenie to wywodzono więc także z normy art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 405 k.c. Również pozwani stali na gruncie nieważności umowy kredytu. Twierdzili jednak, że kwoty zasądzone w poprzednim postępowaniu sądowym nie obejmowały wszystkich świadczeń wpłaconych przez nich w wykonaniu nieważnej umowy kredytowej.

Sąd ustalił zatem, że w okresie od 5 lipca 2021r. do 31 lipca 2024r. pozwani wpłacili na rzecz Banku kwotę 81.798,93 zł, a w okresie od 1 sierpnia 2024r. do 2 października 2025r. dodatkowo kwotę 33.808,52 zł – łącznie 115.607,45 zł.

Od kwoty 81.798,93 zł, jako wpłaconej do dnia 31 lipca 2024r., tj. dnia wystosowania wezwania do zapłaty (karta 93, doręczone 6 sierpnia 2024r. - karta 176v) należne były odsetki za opóźnienie naliczane od dnia jej wymagalności tj. od dnia 21 sierpnia 2024r. do dnia materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu (12 stycznia 2026r.) – 12.281,61 zł. Żądali odsetek za opóźnienie tylko do dnia 12 stycznia 2026r., co wynika z załączonej do oświadczenia o potrąceniu tabeli zawierającej sposób wyliczenia odsetek. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, a więc to wierzyciel określa granice żądania odsetkowego – tutaj przypadać miały za okres wskazany w oświadczeniu pozwanych z dnia 12 stycznia 2026r.

Pozostała kwota, jako zapłacona po wystosowaniu wezwania z dnia 31 lipca 2024r., została objęta wezwaniem z dnia 15 grudnia 2025r., a zatem odsetki od niej należne są od dnia 30 grudnia 2025r. do dnia 12 stycznia 2026r. (karta 174, doręczone 22 grudnia 2025r. – karta 178) – przy uwzględnieniu argumentacji jednakiej z wyżej przedstawioną. Odsetki za opóźnienie od kwoty 33.808,52 zł wyniosły 123,19 zł.

Pozwani złożyli oświadczenie o skapitalizowaniu odsetek za opóźnienie i ich doliczeniu do wierzytelności o zwrot nienależnie uiszczonych i dotychczas nierozliczonych spłat dokonanych na rzecz Banku. Wolę tą wystarczająco wyraża oświadczenie pozwanych zawarte w piśmie z dnia 12 stycznia 2026r. Pozwani nie złożyli procesowego oświadczenia o potrąceniu. Powołali się na powinność Banku zwrotu spełnionych przez nich świadczeń, wyznaczająca granice jego roszczenia o zwrot kapitału (patrz powołanie na wyrok TSUE 19 czerwca 2025r. w sprawie C-396/24 – karta 149v-150).

Wobec powyższego łącznie wierzytelność pozwanych z tytułu nierozliczonych świadczeń wraz ze skapitalizowanymi odsetkami za opóźnienie wyniosła 128.012,25 zł.

W obu wskazanych wyżej wezwaniach wadliwie określono sumę świadczeń spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu nieważnej umowy. Wartości te zostały jednak zweryfikowane na podstawie zestawienia operacji na rachunku pozwanych, który załączony został na kartach 154 – 173. Nie uwzględniono wpłat z 8 czerwca 2021r., ponieważ były zaliczone na wierzytelność zasądzoną kredytobiorcom w sprawie I C 690/22. Sumę wpłat wynoszącą 115.609,86 zł pomniejszono o kwotę 2,41 zł stanowiącą korektę odsetek dokonaną dnia 9 kwietnia 2025r. (karta 171).

Pełnomocnik powoda podczas rozprawy w dniu 25 lutego 2026r. oświadczył, że wierzytelność pozwanych zamyka się w kwocie 115.607,91 zł, a więc nawet wyższej niż ustalona należność główna przypadająca pozwanym. Nie zaprzeczono również, że pozwani oczekiwali na projekt porozumienia kompensacyjnego, którego sporządzenie zadeklarował Bank. Powód nie cofnął powództwa w zakresie słusznie podnoszonej wierzytelności pozwanych.

W związku z powyższym Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 130.941,83 zł (258.954,08 zł wypłaconego kapitału – 128.012,25 zł) wraz z ustawowymi odsetkami z opóźnienie od dnia 20 września 2025r. do dnia zapłaty, zaś w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Odsetki zostały naliczone od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się wyroku ustalającego nieważność umowy kredytowej.

Orzeczenie o zasądzeniu salda świadczeń stron pozostających jeszcze do rozliczenia i o odsetkach za opóźnienie należnych Bankowi zapadło przy uwzględnieniu wykładni dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich zaprezentowanej w wyrokach TSUE z dnia 22 stycznia 2026r. w sprawie C-902/24 oraz 19 czerwca 2025r. w sprawie C-396/24. W przypadku dochodzenia przez przedsiębiorcę roszczeń względem konsumenta z tytułu nieważności umowy kredytu hipotecznego ma on obowiązek uwzględnić kwotę spłat dokonanych przez konsumenta, a w przypadku gdy dochodzi swojego roszczenia w sposób ewentualny, tj. kwestionując jednocześnie nieważność umowy będącą podstawą dochodzonego roszczenia, jego wierzytelność nie może zostać uznana za wymagalną zanim właściwy sąd nie ustali nieważności umowy. Skoro zatem Bank nadal zatrzymywał część rat spłaconych przez pozwanych, a wyrok ustalający uprawomocnił się w dniu 19 września 2025r., zasądzono powodowi różnicę w kwocie 130.941,83 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 września 2025r.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c.

W niniejszej sprawie powództwo zostało uwzględnione jedynie w części, natomiast w pozostałym zakresie oddalone wskutek skutecznie podniesionego przez pozwanych – konsumentów – zarzutu, że Bank nie zwrócił wszystkich świadczeń spełnionych przez kredytobiorców w wykonaniu nieważnej umowy. Oznacza to, że pozwani w istotnej części obronili się przed dochodzonym roszczeniem, doprowadzając do jego redukcji. Wobec poniesienia przez Bank wyższych kosztów procesu zastosowanie zasady ich stosunkowego rozdziału pomiędzy stronami (art. 100 k.p.c.) prowadziłoby jednak do obciążenia pozwanych częścią tych kosztów. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że pozwani postępowali w toku postepowania lojalnie. Nie kwestionowali powinności wzajemnego rozliczenia wynikającego ze stwierdzenia nieważności umowy kredytu. Oczekiwali bezskutecznie na proponowaną przez Bank ofertę porozumienia kompensacyjnego. Bank zwlekał z dobrowolnym zwrotem (rozliczeniem) świadczeń uiszczonych przez kredytobiorców, które zatrzymał pomimo prawomocnego wyroku ustalającego nieważność umowy. Pozwani wykorzystali zaś narzędzia służące rzetelnemu rozliczeniu roszczeń obu stron. Występują w procesie jako konsumenci. Zaistniały więc wyjątkowe okoliczności uzasadniające nieobciążanie pozwanych kosztami procesu.

Sygn. akt I C 971/24

ZARZĄDZENIE

1.  odnotować;

2.  odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda.