Wyrok z 13 kwietnia 2026, sygn. VII U 2040/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

13 kwietnia 2026 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie

VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie: Przewodnicząca: sędzia (del.) Ł. L.

po rozpoznaniu 13 kwietnia 2026 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym

sprawy Stowarzyszenia (...) z siedzibą w X.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.

o wysokość zadłużenia z tytułu składek

na skutek odwołania Stowarzyszenia (...)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) (...) w D. z 20 stycznia 2025 r. nr (...)

1)  oddala odwołanie,

2)  zasądza od Stowarzyszenia (...) z siedzibą w X. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

VII U 2040/25

UZASADNIENIE

Decyzją z 20 stycznia 2025 r., nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. stwierdził, że Stowarzyszenie (...) jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 51 068,87 zł, w tym:

1.  z tytułu: składek na ubezpieczenia społeczne w ramach zakresów numerów deklaracji 01 - 39 za okres od 2021 - 09 do 2021 - 10 w kwocie: odsetek za zwłokę:

2.  z tytułu: składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01 - 39 za okres od 2023 - 12 do 2024 - 09 w kwocie: odsetek za zwłokę:

3.  z tytułu: składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w ramach zakresów numerów deklaracji 01 - 39 za okres 2021 - 09 w kwocie: odsetek za zwłokę (akta rentowe k. 65 - 66).

Stowarzyszenie (...) pismem z 19 lutego 2025 r. odwołało się od powyższej decyzji, wskazując że organ rentowy naliczył składki, które nie mają uzasadnienia.

W uzasadnieniu płatnik wskazał, że w swojej działalności wykorzystuje pracę wolontariuszy, a także w zawiera umowy cywilnoprawne w postaci umów zleceń. Przychodami Stowarzyszenia są składki członkowskie, otrzymane dotacje oraz wpłaty uczestników zadań organizowanych przez Stowarzyszenie. Stowarzyszenie wskazało, że nie jest firmą nastawioną na zysk, a wszystkie przychody, które otrzymuje wydatkowane są niezwłocznie a zadania i rozliczone są z fundatorami. Ponadto nie posiadają nadwyżek finansowych. W ocenie Stowarzyszenia (...) organ rentowy potraktował Stowarzyszenie jako przedsiębiorcę zatrudniającego pracowników, następnie naliczył składki za rok 2024 rok. Wskazano, że stowarzyszenie podlegało ubezpieczeniom jedynie w okresach od 21 do 27 stycznia 2024 r. oraz od 22 czerwca do 9 sierpnia 2024 r., a obecnie jest wyrejestrowane jako płatnik składek, gdyż nie ma zawartych umów stanowiących podstawę do rejestracji płatnika ZUS. Nadto w systemie ZUS PUE nie widnieje żadne zobowiązanie (k. 3).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. w odpowiedzi na odwołanie z 6 marca 2025 r. wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając swoje stanowisko, organ rentowy wskazał, że w dniu wydania decyzji na koncie płatnika figurowało zadłużenie w wysokości 51 068,87 zł, ale wobec złożenia w styczniu i lutym 2025 r. brakujących dokumentów rozliczeniowych i dokonaniu wpłaty, w marcu 2025 r. na koncie płatnika składek figuruje nadpłata na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 0,41 zł (k. 23).

W czasie dalszego postępowania odwołujący nie zajmował stanowiska, w szczególności nie kwestionował twierdzeń organu rentowego i nie oponował przeciwko obciążeniu go kosztami postępowania.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Stowarzyszenie (...), NIP: (...), REGON: (...), wpisane do Rejestru Stowarzyszeń 20 maja 2009 r. Celem działania organizacji jest m. in. rozwój sportu i kultury fizycznej oraz rozwój społeczności lokalnych. Prezesem Stowarzyszenia jest M. J. (k. 42 - informacja z KRS).

17 października 2024 r. organ rentowy skierował do płatnika wezwanie do zapłaty. W wezwaniu określono łączne zadłużenie na dzień 17 października 2024 r. na kwotę 52.724,38 zł. Do wezwania załączono szczegółowe zestawienie należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (akta rentowe k. 55).

Pismem z 31 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. zawiadomił Stowarzyszenie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zawiadomienie zostało odebrane przez Stowarzyszenie (...) 8 listopada 2024 r. (akta rentowe k. 56 - 58).

Następnie pismem z 10 grudnia 2024 r. organ zawiadomił Stowarzyszenie o zakończeniu postępowania oraz pouczył o uprawnieniu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Zawiadomienie zostało odebrane 18 grudnia 2024 r. (akta rentowe k. 59 - 60).

Stowarzyszenie (...) złożyło deklaracje rozliczeniowe: 31 grudnia 2023 r. za 9/2021, 9 grudnia 2024 r. za 1/2022, 2/2022 i 3/2022; 9 stycznia 2025 r. za 4/2022, 5/2022 i 6/2022, 10 stycznia 2025 r. za 7/2022, 8/2022 i 9/2022, 13 stycznia 2025 r. za 10/2022, 11/2022 i 12/2022, 14 stycznia 2025 r. za 1/2023, 2/2023 i 3/2023, 15 stycznia 2025 r. za 4/2023. Odwołujące się Stowarzyszenie złożyło kolejne deklaracje rozliczeniowe: 20 stycznia 2025 r. za 6/2023, 7/2023, 31 stycznia 2025 r. za 8/2023, 6 lutego 2025 r. za 1/2024, 7 lutego 2025 r. za 2/2024 i 12 lutego 2025 r. za 6/2024, 7/2024, 8/2024 (akta rentowe k. 1 - 52).

7 lutego 2025 r. Stowarzyszenie wyrejestrowało się jako płatnik składek z kodem 350 (wyrejestrowanie ostatniego pracownika) od 10 sierpnia 2024 r. (k. 7).

Po uwzględnieniu dokumentów rozliczeniowych i zgłoszeniowych złożonych przez odwołujące się Stowarzyszenie stan jego konta uległ zmianie, a pod dokonaniu wpłaty na koncie płatnika składek figuruje nadpłata na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 0,41 zł.

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów zgromadzonych w postępowaniu przed organem rentowym oraz przed Sądem, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony i które Sąd uznał za wiarygodne.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Rozpoznanie sprawy w analizowanych przypadku nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 148 ¹ § 1 KPC, który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne, a zatem nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodów. Spór dotyczył jedynie prawa. Ponadto strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy.

Przechodząc do rozważań dotyczących zasadności odwołania, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą systemową, płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Nadto, stosownie do treści art. 47 ust. 1 systemowy płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, nie później niż:

1)  do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych;

2)  do 15 dnia następnego miesiąca - dla płatników składek posiadających osobowość prawną;

3)  do 20 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników składek.

Od nieopłaconych w terminie składek, w myśl art. 23 ust. 1 ustawy systemowej należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem art. 56a. Z kolei zgodnie z art. 32 ustawy systemowej do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Z kolei zgodnie z art. 32 ustawy systemowej do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Nie ma przy tym również wątpliwości, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest władny egzekwować wspomniany wyżej obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia oraz stwierdzać zarówno istnienie i wysokość zobowiązania z tego tytułu. O kompetencjach organu rentowego w tym zakresie wprost stanowi art. 83 ust. 1 ustawy systemowej.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w obecnym stanie rzeczy, mając na uwadze, że Sąd analizuje prawidłowość i zgodność z prawem decyzji na dzień jej wydania, a brak złożenia dokumentów rozliczeniowych na dzień wydania decyzji nie kwestionowany jest przez odwołujące się Stowarzyszenie, wobec czego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, zarówno sam tytuł podlegania ubezpieczeniom, obowiązek opłacania składek, a także wysokość składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jak również kwoty odsetek z tych tytułów, zostały ustalone przez organ rentowy prawidłowo. Decyzja o określeniu wysokości zadłużenia została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa i na dzień jej wydania była prawidłowa. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy systemowej, jeżeli po wymierzeniu składek z urzędu płatnik składek złoży deklarację rozliczeniową, Zakład koryguje wymiar składek do wysokości wynikającej ze złożonej deklaracji rozliczeniowej, z uwzględnieniem wykazanych w deklaracji zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych. Złożenie przez Stowarzyszenie (...) prawidłowych dokumentów rozliczeniowych pozwoliło na skorygowanie zapisów na koncie, jednak miało to miejsce już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Uznając że decyzja nr (...) - (...)/(...)/(...) w dniu wydania była prawidłowa, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 KPC, oddalił odwołanie.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 99 KPC w zw. art. 98 § 1 i 3 KPC, zasądzając je od odwołującego się Stowarzyszenia - jako strony przegrywającej - na rzecz organu rentowego. Wysokość tychże kosztów została ustalona przy uwzględnieniu okoliczności, że postępowanie w przedmiotowej sprawie dotyczyło wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, a w takim przypadku koszty zastępstwa procesowego powinny zostać ustalone według stawek liczonych od wartości przedmiotu sporu (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 3 października 2019 r., III UZP 9/19). Wartość przedmiotu sporu obejmująca należności z tytułu składek wraz z odsetkami, wyniosła w przedmiotowej sprawie łącznie 45.926,87 zł (art. 126 1 § 3 KPC), co uzasadniało zasądzenie od strony odwołującej się na rzecz organu rentowego kwoty 3.600 zł, zgodnie z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

SSR (del. Magdalena Pytel).