Wyrok z 18 grudnia 2023, sygn. I C 3019/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2023 r.

Sąd Okręgowy w Toruniu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodnicząca Sędzia SO Joanna Grzempka

Protokolant sekr. sąd. Paulina Domanowska

po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2023 r. w Toruniu na rozprawie

sprawy z powództwa (...) spółki akcyjnej w W.

przeciwko P. S. i A. S.

o zapłatę

1.  umarza postepowanie w zakresie kwot 85.001 zł i 37.685,50 zł;

2.  oddala powództwo;

3.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych solidarnie 5434 zł (pięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery złote) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 3019/22

UZASADNIENIE

Powód (...) spółka akcyjna w W. w pozwie przeciw P. S. i A. S. wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz 122.685,51 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty, która to kwota obejmowała:

-

85.000,01 zł jako równowartość kapitału wypłaconego na mocy umowy kredytu

- 37.685,50 zł jako bezpodstawne wzbogacenie pozwanego w postaci równowartości kosztu korzystania z kwoty kredytu

ewentualnie na wypadek oddalenia drugiego z powyższych żądań, powód wniósł o zmianę wysokości świadczenia, którego zwrot przysługuje powodowi od pozwanego, przez dokonanie sądowej waloryzacji świadczenia w ten sposób, że powodowi oprócz roszczenia o zwrot kapitału, przysługuje dodatkowe świadczenie w wysokości 58.978,25 zł wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.

W odpowiedzi na pozew pozwany o oddalenie powództwa w całości, wskazując, że

- co do kwoty 85.000 zł powództwo jest bezzasadne, gdyż powodowie w listopadzie 2022 r. zwrócili powodowi tę kwotę

- w pozostałym zakresie roszczenie jest bezzasadne i nie ma oparcia w przepisach prawa

Pismem z dnia 27 września 2022 r. (k. 153-157) powód cofnął roszczenie o zapłatę 85.001 zł i 37.685,50 zł, a dotychczasowe powództwo ewentualne tj. żądanie waloryzacji oznaczył jako główne.

Pozwani podtrzymali swoje stanowisko w sprawie.

Sąd ustalił i zważył, co następuje.

Powoda i pozwanych wiązała umowa nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) z dnia (...) r., która prawomocnym wyrokiem sądu została uznana za nieważną. Pozwani zwrócili powodowi równowartość wypłaconego im kapitału kredytu.

Powyższe okoliczności są bezsporne i wynikają z dokumentów dołączonych do akt sprawy.

Na podstawie art. 355 k.p.c. Sąd umorzył postępowanie w zakresie w jakim powód cofnął powództwo przed rozprawą.

Odnośnie do żądania sądowej waloryzacji świadczenia w postaci kapitału udzielonego przez bank kredytobiorcom, Sąd odwołuje się do argumentacji zawartej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-520/21. W sprawie tej TSUE rozważał, czy w warunkach istniejących po uznaniu umowy zawartej z konsumentem za nieważną w całości, przepisy art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty. Rozstrzygając to zagadnienie TSUE wyszedł z założenia, że zgodność z prawem Unii przepisów krajowych regulujących praktyczne skutki nieważności umowy kredytu hipotecznego z powodu istnienia nieuczciwych warunków zależy od tego, czy przepisy te, po pierwsze, pozwalają na przywrócenie pod względem prawnym i faktycznym sytuacji konsumenta, w której znajdowałby się on w braku tej umowy, a po drugie, nie zagrażają realizacji odstraszającego skutku zamierzonego w dyrektywie 93/13.

W konkluzji swych rozważań TSUE przyjął, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty. Przytoczone stanowisko TSUE odnosiło się do szeroko pojętych roszczeń, jakie mogą kierować instytucje kredytowe (banki) wobec kredytobiorców po unieważnieniu umowy ( w tym wynagrodzenia, odszkodowania, zwrotu kosztów lub waloryzacji świadczenia) – co wynika expressis verbis z treści postanowienia Sądu Rejonowego dla (...) w (...) z dnia 12 sierpnia 2021 r. w sprawie I C 1297/21, kierującego do TSUE pytanie prejudycjalne, na kanwie którego zapadł omawiany wyrok. Z treści powyższego wyroku TSUE w żadnym aspekcie nie wynika aby nastąpiło lub aby zachodziły podstawy do różnicowania roszczeń banku, możliwych do skonstruowania po unieważnieniu umowy, w kontekście dopuszczalności określonego rodzaju (podstawy prawnej) roszczenia na gruncie przepisów dyrektywy 93/13.

Uzupełniająco należy wskazać, że powództwo jest bezzasadne także na gruncie prawa polskiego. Podstawy roszczenia o waloryzację świadczenia powód upatruje w treści art. 358 ¹ § 3 k.c. przewidującego, że w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie. Zakres zastosowania tego przepisu jest jednak ograniczony, albowiem stosownie do § 4 z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. Bez wątpienia w odniesieniu do powodowego banku spełniona jest przesłanka wyłączająca go z możliwości żądania waloryzacji. Powód bowiem prowadzi przedsiębiorstwo, a świadczenie, które ma zostać zwaloryzowane, pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. Związku tego nie eliminuje tzw. unieważnienie umowy (ustalenie nieważności, ustalenie nieistnienia stosunku kredytu), ponieważ świadczenie, które konsument ma obowiązek zwrócić a którego zwrotu może żądać bank, powstało w bezpośrednim i wyłącznym związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Nie sposób twierdzić, że między stronami doszło do przypadkowego przesunięcia majątkowego, którego zwrot – z punktu widzenia banku – mógłby być oceniany inaczej niż jako związany bezpośrednio z działalnością gospodarczą. Bank nie podejmował wobec pozwanych innych czynności niż wynikające z zakresu działalności swego przedsiębiorstwa.

Nie można też tracić z pola widzenia tego, że za wydłużenie czasu trwania stanu bezpodstawnego wzbogacenia i związany z tym spadek wartości świadczenia odpowiadają w znacznym stopniu same banki, które od wielu lat konsekwentnie i wbrew orzecznictwu sądów odmawiają przyznania, że postanowienia umowę wprowadzające mechanizm waloryzacji kursem waluty obcej były abuzywne. Zmuszanie kredytobiorców do dochodzenia roszczeń w procesach cywilnych powoduje wydłużenie czas potrzebnego do rozliczenia roszczeń restytucyjnych obu stron, przyczyniając się do utraty realnej wartości roszczeń obu stron na skutek inflacji.

Uznanie roszczenia banku za bezpodstawne co do istoty uzasadniało pominięcie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego jako zbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy.

W konsekwencji, w oparciu o wskazane przepisy prawa i powyższe rozważania, roszczenie o waloryzację zostało oddalone w całości.

O kosztach procesu Sąd orzekł po myśli art. 98 k.p.c. uznając powoda za przegrywającego sprawę w całości. Koszty poniesione przez pozwanych obejmowały: stawkę zastępstwa radcowskiego – 5400 zł, opłaty skarbowe od pełnomocnictwa procesowego – 34 zł.