Wyrok z 16 kwietnia 2026, sygn. VI U 1494/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 kwietnia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Karolina Chudzinska

Protokolant : st.sekr.sąd. Małgorzata Pyszka – Cichońska

po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 roku w K.

na rozprawie

sprawy I. I.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w N.

o ustalenie kapitału początkowego i wysokość emerytury

na skutek odwołania ubezpieczonego

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w N.

z dnia 14 kwietnia 2025r., znak: (...)

z dnia 15 kwietnia 2025r., znak (...)

zmienia zaskarżone decyzje, w ten sposób, że uwzględnia ubezpieczonemu I. I. podstawy wymiaru składek z okresu zatrudnienia w (...) K. w następujących wysokościach:

- 1986r. – 100 718 zł.,

- 1987r. – 356 750 zł.,

- 1988r. – 546 532 zł.,

- 1989r. – 1 682 445 zł. + 172 300 zł.,

- 1990r. – 3 781 878 zł. + 705 000 zł.

pozostawiając organowi rentowemu matematyczne obliczenie kapitału początkowego i emerytury w sposób najkorzystniejszy dla ubezpieczonego.

Sędzia Karolina Chudzinska

Sygn. akt VI U 1494/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 kwietnia 2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w N. ustalił ubezpieczonemu I. I. kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999r. Jako podstawę wymiaru kapitału początkowego przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat od 1982 roku do 1991 roku i wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 29,64%. Przy ustalaniu wskaźnika podstawy wymiaru kapitału początkowego organ rentowy za okresy: od 1 lutego 1982 roku do 30 maja 1982 roku, od 17 stycznia 1986 roku do 26 czerwca 1986 roku, od 1 września 1986 roku do 22 lipca 1990r. przyjął wynagrodzenie minimalne. Organ rentowy nie uwzględnił przy obliczaniu wskaźnika podstawy wymiaru kartotek za lata 1986- 1990 wskazując, iż kartoteki powinien potwierdzić następca prawny zakładu pracy lub przechowawca dokumentacji np. archiwum. Ponadto ZUS wskazał, że okres od 1 czerwca 1995 rok do 28 lutego 1997r. zostanie uwzględniony po potwierdzeniu go przez Wydział Ubezpieczeń i Składek.

Decyzją z dnia 15 kwietnia 2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał ubezpieczonemu I. I. emeryturę począwszy od dnia 1 marca 2025 roku- w kwocie zaliczkowej. ZUS wskazał, że w związku z okresami zatrudnienia w W. B. skompletował wniosek o zagraniczne świadczenie i przekazał do (...)instytucji ubezpieczeniowej. Ponadto wskazał, że decyzja ma charakter zaliczkowy, a ostateczna decyzja zostanie wydana po zamknięciu subkonta

Ubezpieczony I. I. złożył odwołanie od obu decyzji i wniósł o ich zmianę poprzez uwzględnienie za okres: od 1 września 1986 roku do 22 lipca 1990 roku faktycznie otrzymywanego wynagrodzenia - na podstawie załączonych do wniosku o emeryturę dokumentów źródłowych w postaci kartotek wynagrodzeń.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od ubezpieczonego na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazał, że przedłożone przez ubezpieczonego kartoteki zarobkowe za lata 1986-1990 nie zostały uznane przez ZUS, ponieważ zostały poświadczone za zgodność, nie wiadomo dlaczego, przez Komisariat Policji K.- W..

Sąd ustalił, co następuje:

Ubezpieczony I. I. ma (...)lat. Począwszy do dnia 1 marca 2025 ubezpieczony jest uprawniony do emerytury na mocy decyzji z dnia 15 kwietnia 2025 roku.

Bezsporne, nadto decyzja z dnia 15.04.2025r.- w nieponumerowanych aktach emerytalnych.

Ubezpieczony w okresie 1 września 1986 roku do 31 grudnia 1990r. zatrudniony był na podstawie umowy o pracę w Biurze (...) w K. na pełen etat na stanowisku asystenta projektanta. Uzyskiwał stałe wynagrodzenie z premiami kwartalnymi. W czasie tego zatrudnienia uzyskał następujące wynagrodzenie:

⚫

za okres od 1.09.1986r. do 31 12.1986r.- 100.718 zł;

⚫

za rok 1987 – 356.750 zł;

⚫

za rok 1988 - 546.532 zł

⚫

za rok 1989r.- 1.854.745 zł

⚫

za okres od 1.01.1990r. do 22.07.1990r.- 4 486 878 zł.

Dokumenty płacowe za ten okres zatrudnienia nie zostały przekazane przez pracodawcę do archiwum, pracodawca pozbył się ich pozostawiając je w budynku w K. przy ul. (...). Policja zabezpieczyła te dokumenty - w postaci akt osobowych i kartotek płacowych pracowników Biura (...) „(...)– K.” - w ramach postępowania prowadzonego o czyn z art. 276 k.k. oraz art. 51 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych i oryginały tych dokumentów znajdują się w Komisariacie Policji K.- W..

Dowód: świadectwo pracy – k. 11 akt emerytalnych, oryginały kartotek płacowych- w aktach płacowych, pismo Komisariatu Policji K. z dnia 1.08.20255r.- k. 15 akt, zeznania ubezpieczonego - zapis AV a płycie CD- k. 30 akt.

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o powołane wyżej dokumenty oraz zeznania ubezpieczonego. Sąd uznał, że kartoteki nadesłane przez Komisariat Policji K. są dokumentami potwierdzającymi faktyczne zarobki ubezpieczonego w spornym okresie. W kontekście okoliczności powołanych przez ubezpieczonego a potwierdzonym przez Policję, że były pracodawca ubezpieczonego nie zabezpieczył odpowiednio akt osobowych swoich pracowników i pozostawił te dokumenty w miejscu, gdzie mogły mieć do nich dostęp osoby nieuprawnione, nie jest zaskakującym fakt, że oryginały dokumentów zamiast w archiwum przechowywane są przez Policję, która zabezpieczyła je w związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie ukrywania dokumentów - jako dowody. Dlatego kserokopie kartotek wynagrodzeń, złożone przez ubezpieczonego do ZUS wraz z wnioskiem o emeryturę potwierdzane zostały za zgodność z oryginałem przez Komisariat Policji K.- W.. Sąd Okręgowy doszedł zatem do przekonania, że kartoteki te są wiarygodne, mogą i powinny stanowić dowód potwierdzający wysokość zarobków, jakie ubezpieczany faktycznie otrzymał w spornym okresie.

Sąd zważył, co następuje:

Biorąc pod uwagę tak ustalony stan faktyczny, Sąd Okręgowy uznał odwołanie ubezpieczonego za uzasadnione, co skutkowało koniecznością zmiany obu zaskarżonych decyzji.

Sąd Okręgowy wskazuje, że jedyną sporną okolicznością w niniejszej sprawie była kwestia wysokości rzeczywistych zarobków ubezpieczonego w okresie od 1 września 1986 roku do 31 grudnia 1990r. z tytułu zatrudnienia w Biurze (...) w K.. Organ rentowy przyjął, że w spornym okresie ubezpieczony otrzymywał wynagrodzenie w minimalnej wysokości, kwestionując moc dowodową dokumentu w postaci kserokopii kartotek płacowych, potwierdzonych za zgodność przez Komisariat Policji K.- (...). Argumenty organu rentowego przemawiające za tym, że dokumenty te nie mogły być uwzględnione przez ten organ przy ustalaniu kapitału początkowego ubezpieczonego sprowadzały się wyłącznie do zakwestionowania formalnych wymogów kopii tych dokumentów, tj. do twierdzenia, że jedynie następca prawny pracodawcy albo przechowawca dokumentacji płacowej ma prawo dokonywania poświadczeń za zgodność odpisów z dokumentacji osobowej, nie Policja.

Wskazać w tym miejscu należy, że w postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie mogą być dowodzone wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi, bez ograniczeń obowiązujących w postępowaniu administracyjnym przed organem rentowym. Do sądu orzekającego należy zaś ocena wiarygodności i mocy dowodowej wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów. Ustalenie wysokości otrzymywanego w ramach zatrudnienia wynagrodzenia, jest faktem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, który w postępowaniu przed sądem może być udowadniany wszelkimi środkami dowodowymi. Podkreślenia wymaga jednak okoliczność, że w postępowaniu z odwołania ubezpieczonego od zaskarżonych decyzji sąd uzyskał dostęp do kartotek oryginalnych i to na podstawie danych z tych kartotek sąd ustalił wysokość wynagrodzenia ubezpieczanego w spornym okresie, a ZUS, zobowiązany w tym zakresie przez sąd, hipotetyczne wyliczenie kapitału początkowego z uwzględnieniem zarobków ubezpieczonego na tych kartotekach wskazanych.

W niniejszej sprawie ubezpieczony wykazał zatem wysokość faktycznych zarobków z okresu zatrudnienia w Biurze (...), co z kolei dało podstawę do stwierdzenia, że roszczenie ubezpieczonego jest uzasadnione.

W myśl art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dalej ustawa emerytalna), dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy. Ponadto, wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3 omawianej ustawy).

W myśl art. 174 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej– kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych z art. 53, z uwzględnieniem ust. 2 – 12, przy czym przy ustalaniu tego kapitału przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy :

1) okresy składkowe, o których mowa w art.6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1 – 3 i 6 – 12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.

Z kolei zgodnie z art. 174 ust 3 ustawy emerytalnej podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Zgodnie z brzmieniem art. 175 ust. 1 wspomnianej ustawy, ubezpieczeni oraz płatnicy składek zobowiązani są do przekazywania Zakładowi, w terminie i trybie ustalonym przez organ rentowy, dokumentacji umożliwiającej ustalenie kapitału początkowego nie później niż do dnia 31 grudnia 2006 r. Przepisy art. 115 ust. 1-3, art. 116 ust. 5, art. 117, 121, 122 ust. 1, art. 123 , 124 i 125 stosuje się odpowiednio. Ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego następuje w okolicznościach określonych w art. 114 (art. 175 ust. 4 rzeczonej ustawy).

Wedle treści art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli:

1) po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość;

2) decyzja została wydana w wyniku przestępstwa;

3) dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

4) decyzja została wydana na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego przez osobę pobierającą świadczenie;

5) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone, zmienione albo stwierdzono jego nieważność;

6) przyznanie świadczeń lub nieprawidłowe obliczenie ich wysokości nastąpiło na skutek błędu organu rentowego.

Nie ulega wątpliwości, iż uwzględnienie przy obliczeniu wysokości wskaźnika podstawy wymiaru kapitału początkowego ubezpieczonego wysokości wynagrodzeń faktycznie przez niego otrzymanych w latach 1986-1990, wpłynie na wysokość jego kapitału początkowego. Konieczne jest zatem ponowne ustalanie kapitału początkowego ubezpieczonego przez organ rentowy przy uwzględnieniu wysokości wynagrodzeń wynikających z kartotek płacowych Biura (...).

Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób, że zobowiązał (...) w K. do uwzględnienia przy ponownym ustaleniu podstawy wymiaru kapitału początkowego wynagrodzeń ubezpieczonego I. I. uzyskanych przez niego z tytułu zatrudnienia w Biurze (...) w latach 1986-1990 - pozostawiając organowi rentowemu matematyczne obliczenie kapitału początkowego i emerytury w sposób najkorzystniejszy dla ubezpieczonego, o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku.

Sędzia Karolina Chudzinska