Wyrok z 16 kwietnia 2026, sygn. V U 309/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 kwietnia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Beata Łapińska

Protokolant: st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz

po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2026 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie

sprawy z wniosku J. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

o wysokość świadczenia

na skutek odwołania J. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

z dnia (...) sygn.: (...)

1.  zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. do ustalenia wysokości emerytury górniczej wnioskodawcy J. S. z zastosowaniem przelicznika 1,2 dla okresu od dnia 1 czerwca 1995 roku do nadal,

2.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz wnioskodawcy J. S. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

Sygnatura akt V U 309/25

​  UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., wykonując wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim przyznał wnioskodawcy J. S. prawo do emerytury górniczej od (...), tj. od daty określonej w wyroku Sądu. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 lat kalendarzowych, tj. od 2010 roku do 2019 roku oraz wskaźnik wysokości podstawy wymiaru w wysokości 206,76%. Do ustalenia wysokości emerytury Zakład uwzględnił okres pracy górniczej wynoszący 27 lat, 5 miesięcy i 15 dni, to jest 329 miesięcy. Przy ustaleniu wysokości emerytury wnioskodawcy organ rentowy zastosował przelicznik 1,0 do okresów pracy górniczej w wymiarze 27 lat, 2 miesięcy i 15 dni oraz przelicznik 1,2 do okresów pracy górniczej w wymiarze 2 miesięcy, tj. łącznie 2,4 miesięcy. Wysokość świadczenia została ustalona na kwotę 6108,23 zł, po waloryzacji od 1 marca 2024 roku na kwotę-6848,55 zł. Wypłata emerytury została zawieszona z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia.

W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej zmianę i przyznanie prawa do zastosowania przelicznika 1,2 do wysokości emerytury. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że w okresie od 21 lutego 1993 roku zatrudniony był w (...) S.A., Oddział (...) na stanowisku kierowcy, kierowcy-mechanika, kierowcy samochodu ciężarowego, w tym od 17 listopada 2006 roku na stanowisku kierowcy-operatora samochodowego sprzętu technicznego na odkrywce. Ubezpieczony podkreślił jednocześnie, że we wskazanych okresach zatrudnienia, stale i w pełnym okresie czasu wykonywał pracę polegającą na przewożeniu nakładu i złoża po odkrywce węgla brunatnego samochodami marki T., R., M. z wywrotką.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy wskazał, że w uzasadnieniu wyroku w sprawie VU 450/23 Sąd Okręgowy stwierdził, że praca górnicza ubezpieczonego była wykonywana w wymiarze ponad 4 godzin na dniówkę, co stało się podstawą uznania, że ubezpieczonemu nie należy się emerytura górnicza z przelicznikiem 1,2 gdyż organ rentowy nie miał podstaw przyjąć, że odwołujący pracę swą wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny :

Wnioskodawca J. S.urodzony w (...), w dniu
(...) wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury górniczej.

(dowód: wniosek o emeryturę, k. 2-4 akt emerytalnych)

Decyzją z dnia(...) ZUS odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury górniczej. Odwołanie od tej decyzji wniósł J. S. w dniu (...).

Prawomocnym wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy J. S.prawo do emerytury górniczej od (...).

Wykonując powyższy wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, ZUS wydał zaskarżoną decyzję w sprawie. Organ rentowy, wykonując powyższy wyrok, przy ustaleniu wysokości emerytury wnioskodawcy zastosował przelicznik 1,0 do okresów pracy górniczej w wymiarze 27 lat, 2 miesięcy i 15 dni oraz przelicznik 1,2 do okresów pracy górniczej w wymiarze 2 miesięcy, tj. łącznie 2,4 miesięcy.

(dowód: decyzja ZUS k.26, odwołanie k.27-28, wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23 stycznia 2024roku, sygn. akt VU 450/23, k.50, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 29 października 2024 roku sygn. akt III AUA 228/24, k.68, decyzja ZUS z (...) k.88-akt ZUS)

J. S. od dnia (...) jest zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...). Po powrocie z wojska w okresie od 21 lutego 1993 roku do 31 maja 1995 roku wnioskodawca pracował na stanowisku kierowcy sprzętu pomocniczego i technologicznego na odkrywce.

Od dnia 1 czerwca 1995 roku wnioskodawca zatrudniony jest na stanowisku kierowcy-operatora sprzętu technologicznego na odkrywce na oddziale (...). (...) był oddziałem (...)

Ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu zajmował się transportem nakładu, głazów, kruszywa oraz piasku z wyrobiska. Ubezpieczony, po otrzymaniu dyspozycji od sztygara, jechał do wyrobiska kopalnianego, skąd wywoził urobek na składowiska wewnętrzne. W drodze powrotnej ubezpieczony transportował piasek na podsypkę pod przenośniki i pod stację.

Transport ten ubezpieczony wykonywał wywrotkami, tj. samochodami o masie powyżej 15 i 20 ton, przystosowanymi do przewozu urobku i nadkładu tj. T., S., M., R. oraz wozidłami K.. Pojazdy te nie był przystosowane do przewozu osób. Przed przystąpieniem do prac transportowych, ubezpieczony musiał sprawdzić stan techniczny auta. Obowiązek ten spoczywał na każdym kierowcy. Sprawdzenie stanu technicznego auta zajmowało kilkanaście minut dziennie.

J. S. od 1 czerwca 1995 roku wykonywał prace transportowe na odkrywce przewożąc nadkład spod maszyny podstawowej, tłuczeń i skałkę wapienną. Czynności te wykonywał przez całą dniówkę, 8 godzin dziennie.

(dowód: świadectwo wykonywania pracy górniczej k.6, umowa o pracę k.12, angaże k. 23,24-akt ZUS, zeznania świadka G. J. od min. 00:03:48 do min00:14:56, zeznania świadka K. K. od min. 00:15:47 do min. 00:26:1-protkołu z dnia 2 kwietnia 2026 roku k.34-37, zeznania wnioskodawcy J. S. od min. 00:26:52 do min. 00:28:18 protokołu z dnia 2 kwietnia 2026 roku k.34-37-akt sprawy w związku z nagraniem z dnia 28 sierpnia 2025 r., min. 00:00:45 do min.00:05:39)

Zgodnie z charakterystyką stanowiska pracy J. S. od 21 lutego 1993 roku do 31 maja 1995 roku na oddziale (...) na stanowisku kierowcy ciągnika oraz na oddziale (...) od 1 czerwca 1995 roku na stanowisku kierowcy-operatora samochodowego sprzętu technicznego na odkrywce w oddziałach górniczych odkrywki i zwałowania (...) (...).

W okresach:

- od 1 czerwca 1995 roku do 30 listopada 1997 roku- ubezpieczony obsługuje pojazdy ciężarowe (T., S., S., R.) -przewozi kopaliny górnicze;

-od 1 grudnia 1997 roku– wnioskodawca obsługuje pojazdy ciężarowe (T., S., R., (...), M.) -przewozi kopaliny górnicze.

Do szczegółowych zadań ubezpieczonego jako kierowcy - operatora samochodowego sprzętu technicznego na odkrywce należy:

-

obsługiwanie pojazdu zgodnie z przeznaczeniem i przydzielonymi zadaniami w oddziałach górniczych (...);

-

wykonywanie codziennych obsług technicznych obsługiwanego sprzętu - prowadzenie dokumentacji eksploatacyjnej pojazdu;

-

załadunek, transport i rozładunek wyznaczonego urobku po terenie (...);

-

wykonywanie innych poleceń przełożonych związanych z pracą;

-

dopilnowywanie wykonywania obsług technicznych okresowych pojazdu;

-

rozliczanie zużycia materiałów eksploatacyjnych przez pojazd;

-transport skał trudno urabialnych ze ścian nadkładowych pod zwałowarki.

(dowód: charakterystyka stanowiska pracy k.18-akt ZUS)

Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje :

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2024 r.poz.1631) przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur, o których mowa w art. 50a lub 50e, stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 2, następujące przeliczniki:

1) 1,5 za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy;

2) 1,8 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50d;

3) 1,4 za każdy rok pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 1-3 i 5-9, wykonywanej częściowo na powierzchni i częściowo pod ziemią;

4) 1,2 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego, w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego.

Zatem jedynym warunkiem zastosowania przelicznika 1,2 jest wykazanie, że praca górnicza była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce.

Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 roku w sprawie VU 450/23 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim przyznał wnioskodawcy J. S. prawo do emerytury górniczej od (...). Sąd Okręgowy zaliczył ubezpieczonemu do stażu górniczego okres od 1 czerwca 1995 roku do 21 czerwca 2023 roku, wskazując, że w okresie tym ubezpieczony wykonywał prace wymienione w art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy.

Organ rentowy, wykonując powyższy wyrok, przy ustaleniu wysokości emerytury wnioskodawcy zastosował przelicznik 1,0 do okresów pracy górniczej w wymiarze 27 lat, 2 miesięcy i 15 dni.

Wnioskodawca domagał się natomiast zastosowania do ww. okresów przelicznika 1,2. Zatem spornym w niniejszej sprawie było to, czy okres pracy górniczej na stanowisku kierowcy sprzętu pomocniczego i technologicznego na odkrywce podlega przeliczeniu z zastosowaniem przelicznika 1,2.

Celem stwierdzenia, czy wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do zastosowania przelicznika 1,2 należało zatem ustalić, czy skarżący świadczył pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce.

Ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych w spornym okresie przez wnioskodawcę Sąd dokonał na podstawie dokumentacji pracowniczej w postaci świadectwa wykonywania pracy górniczej, charakterystyki stanowiska pracy i protokołu kontroli Komisji Weryfikacyjnej oraz zeznań świadków G. J. i K. K., którzy w spornym okresie pracowali z wnioskodawcą, a także zeznań samego wnioskodawcy. Zeznania świadków Sąd ocenił jako wiarygodne i wzajemnie spójnie. Świadkowie Ci byli bliskimi współpracownikami ubezpieczonego, dlatego też mieli bezpośrednie informacje nie tylko co do zakresu obowiązków skarżącego, ale także miejsca ich wykonywania.

Świadkowie potwierdzili zeznania skarżącego, że od 1 czerwca 1995 roku, będąc zatrudnionym na stanowisku kierowcy-operatora sprzętu technologicznego na odkrywce na oddziale (...), wykonywał swoje obowiązki stale i w pełnym wymiarze czasu na odkrywce.

Do zakresu obowiązków J. S. należał transport nakładu, głazów, kruszywa oraz piasku z wyrobiska. Ubezpieczony wywoził urobek z wyrobiska kopalnianego na składowiska wewnętrzne, natomiast w drodze powrotnej transportował piasek na podsypkę pod przenośniki i pod stację. Przez cały okres zatrudnienia ubezpieczony jeździł wywrotkami, tj. samochodami o masie powyżej 15 i 20 ton, przystosowanymi do przewozu urobku i nadkładu tj. T., S., M., R. oraz wozidłami K.. Do zadań kierowcy należało również sprawdzenie stanu technicznego samochodu przed przystąpienie do prac transportowych, co zajmowało kilkanaście minut dziennie. Czynności te były niezbędne do prawidłowego wykonania prac transportowych na odkrywce. Bez wykonania tych czynności wnioskodawca nie mógłby wykonać swoich zwykłych obowiązków na odkrywce. Pozwala to uznać, że ubezpieczony pomimo sporadycznego wykonywania tych prac, pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce na stanowisku kierowcy -operatora samochodowego sprzętu technicznego na odkrywce, tak jak to potwierdził pracodawca w świadectwie pracy górniczej. W tym miejscu wskazać należy, iż na przeszkodzie uznaniu prac transportowych wykonywanych przez ubezpieczonego za prace wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy nie stoi okoliczność, iż marginalna część jego obowiązków wchodzi w zakres kontroli stanu technicznego pojazdu.

Wbrew stanowisku organu rentowego, zebrany w sprawie materiał dowodowy niewątpliwie świadczy, że ubezpieczony realizował swoje obowiązki co najmniej 8 godzin dziennie. Prace transportowe ubezpieczony wykonywał bezpośrednio na odkrywce, jako że dotyczyły one prawidłowego funkcjonowania transportu nakładu, kruszywa, głazów, wymagając jego stałej obecności na odkrywce.

Błędnie ZUS podnosi, że brak jest podstaw do uznania, że ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, mając jedynie na uwadze, że Sąd Okręgowy w sprawie V U 450/23 stwierdził, że praca górnicza ubezpieczonego była wykonywana w wymiarze ponad 4 godzin na dniówkę. Określenie „ponad 4 godziny” dziennie nie wyklucza uznania wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nadto sprawa VU 450/23 dotyczyła ustalenia prawa do emerytury górniczej, której nabycie uzależnione jest od spełnienia przesłanki z art. 50b ustawy, tj. pracy górniczej wykonywanej co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy uznał, że skarżący w okresie od 1 czerwca 1995 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonuje prace górnicze na odkrywce, co uprawnia go do zastosowania do tego okresu przelicznika 1,2. Z tych względów Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że w punkcie pierwszym wyroku przyznał J. S. prawo do ustalenia wysokości emerytury górniczej z zastosowaniem przelicznika 1,2 do okresów pracy górniczej od dnia 1 czerwca 1995 roku do nadal. W punkcie 2 wyroku, Sąd, kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 98§1 k.p.c. w zw. z §9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za radców prawnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 118). O odsetkach od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu Sąd orzekła zgodnie z art. 98 § 1 ^{( 1)} k.p.c.