Wyrok z 17 kwietnia 2026, sygn. V U 690/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 kwietnia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Beata Łapińska

Protokolant: sekr. sądowy Monika Daras

po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie

sprawy z wniosku T. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

o świadczenie uzupełniające

na skutek odwołania T. R.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

z dnia (...) sygn.: (...)

oddala odwołanie.

Sygn. akt VU 690/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił T. R. prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Organ rentowy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że Komisja lekarska w orzeczeniu z dnia (...) orzekła, że wnioskodawca nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Od powyższej decyzji odwołał się wnioskodawca podnosząc, że przy wydawaniu decyzji nie uwzględniono rzeczywistego i przewlekłego charakteru jego schorzeń psychicznych oraz ich wpływu na codzienne funkcjonowanie. Wskazał, że zdiagnozowana u niego schizofrenia istotnie ogranicza jego zdolność do samodzielnego funkcjonowania.

Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, powielając argumentację wskazaną w decyzji.

Sąd Okręgowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca T. R. urodzony w (...), był uprawniony do pobierania świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji do dnia (...) W dniu (...) złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

(dowód: wniosek k. 11 – w aktach ZUS)

Orzeczeniem z dnia (...). lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że wnioskodawca nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. W opinii lekarskiej wskazał, że wnioskodawca cierpi na schizofrenię paranoidalną i otyłość. W ocenie lekarza orzecznika ZUS stwierdzane w badaniu i udostępnionej dokumentacji objawy chorobowe powodują naruszenie sprawności w stopniu niepowodującym konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

( dowód: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS k. 13 – w aktach ZUS; opinia lekarska k. 42 dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej ZUS)

Od powyższego orzeczenia skarżący złożył sprzeciw.

( dowód: sprzeciw k. 43 - dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej ZUS)

W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia (...) nie stwierdziła niezdolności wnioskodawcy do samodzielnej egzystencji. Komisja w swojej opinii wskazała, że rozpoznała u wnioskodawcy schizofrenię paranoidalną i otyłość oraz ustaliła, że ubezpieczony w formularzu oceny funkcjonowania osób z zaburzeniami psychicznymi uzyskał 90 punktów i N. nie stwierdziła niezdolności do samodzielnej egzystencji.

( dowód: orzeczenie komisji lekarskiej ZUS k.15 – w aktach ZUS; formularz k. 41,opinia lekarska k. 44 – akt dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej)

Aktualnie występująca u wnioskodawcy schizofrenia paranoidalna nie powoduje u T. R. niezdolności do samodzielnej egzystencji. Choroba przebiega u skarżącego w sposób stabilny, występujące dysfunkcje związane z chorobą powoduj ograniczenia w jakości życia codiznnego, ale nie powodują niezdolności do samodzielnej egzystencji, bowiem wnioskodawca nie jest osobą całkowicie zależną od otoczenia, nie wymaga pielęgnacji w zakresie higieny osobistej, karmienia lub wykonywania podstawowych czynności samoobsługowych.

(dowód: opinia biegłego z zakresu psychologii S. M. oraz z zakresu psychiatrii K. C. k. 11 – akt sprawy)

Sąd Okręgowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zważył co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (t.j. Dz.U. z 2024r. poz. 1649), dalej ustawa, celem świadczenia uzupełniającego jest dodatkowe wsparcie dochodowe osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Świadczenie uzupełniające przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli są:

1)  obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub

2)  posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub

3)  cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl art. 2 ust. 1 i 2 ustawy świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była okoliczność, czy istniejące u wnioskodawcy naruszenie sprawności organizmu powoduje konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, tj. czy wnioskodawczyni jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji - art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2024r. poz. 1631) stosowany na podstawie art. 7 ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

W przedmiotowej sprawie w celu ustalenia, czy pełnoletni wnioskodawca jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, a jeśli tak to na jaki okres stwierdza się naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy ze strony innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, Sąd dopuścił dowód z pisemnej opinii biegłych psychologa i psychiatry, biegłych w zakresie, których specjalności mieszczą się rozpoznane u wnioskodawcy schorzenia.

Biegli z zakresu psychologii S. M. oraz z zakresu psychiatrii K. C. po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną oraz po osobistym zbadaniu skarżącego wskazali, że z historii choroby wynika, że skarżący był jednokrotnie hospitalizowany psychiatrycznie w 2012 r., Leczony jest ambulatoryjnie do dnia dzisiejszego. Z przeprowadzonego badania psychiatryczno-psychologicznego wynika, że posiada deficyt intelektualny, jednak nie jest osobą upośledzoną umysłowo w stopniu umiarkowanym bądź znacznym.. Posiada zdolności umożliwiające mu zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych takich jako samoobsługa, zaspokajanie potrzeb fizjologicznych, utrzymywanie higieny, komunikacja, poruszanie się, składanie wizyt u lekarza. Wymaga jedynie stałego zewnętrznego nadzoru w załatwianiu spraw wykraczających poza rutynę dnia. Na tej podstawie biegła z zakresu psychiatrii wskazała, że T. R. jest niezdolny do pracy i nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji.

Opinię sporządzone przez biegłych psychologa i psychiatrę Sąd ocenia jako rzetelną, rzeczową, jasną, pełną i należycie uzasadnioną. Biegli sporządzili opinię po zapoznaniu się z całą dokumentacją lekarską wnioskodawcy znajdującą się w aktach sprawy i aktach organu rentowego oraz po dokonaniu osobistego zbadania.

Sąd podzielił zatem wnioski opinii biegłych, jako nie budzące zastrzeżeń.

Przeprowadzone dowody z opinii biegłych nie zostały przy tym w sposób skuteczny zakwestionowane w toku postępowania przez skarżącego. Nie zgłosił on bowiem żadnych zastrzeżeń do wydanych opinii.

Dlatego też Sąd dokonując ustaleń w niniejszej sprawie oparł się na ustaleniach poczynionych przez biegłych sądowych, którzy w sposób dokładny, jasny i wyczerpujący opisali występujące u ubezpieczonego schorzenia i brak podstaw do stwierdzenia niezdolności do samodzielnej egzystencji.

W niniejszej sprawie Sąd oceniał prawidłowość decyzji ZUS z (...). Powyższe wiązało się z koniecznością ustalenia, czy stan zdrowia skarżącego czyni go osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji oraz ewentualnie od kiedy i na jaki okres.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd doszedł do przekonania, że u wnioskodawcy nie występuje niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.