Wyrok z 4 lipca 2024, sygn. III C 1286/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 lipca 2024 rok

Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia SO Mariusz Solka
Protokolant:	Adam Padewski

po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2024 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa M. M.

przeciwko pozwanym Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w K., Skarbowi Państwa - Ministrowi Sprawiedliwości

o zapłatę

orzeka:

1.  powództwo oddala;

2.  zasądza od powódki M. M. na rzecz pozwanej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K., kwotę 10.800,00 (dziesięć tysięcy, osiemset) złotych kosztów procesu – wynagrodzenia pełnomocnika, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

3.  zasądza od powódki M. M. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa – Ministra Sprawiedliwości, kwotę 10.800,00 (dziesięć tysięcy, osiemset) złotych kosztów procesu – wynagrodzenia pełnomocnika, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.---

/-/ Sędzia SO Mariusz Solka

Sygn. akt: III C 1286/23

UZASADNIENIE WYROKU

z dnia 04 lipca 2024 rok

W pozwie z dnia 31.12.2021 roku Powódka M. M. domagała się zasądzenia in solidum od pozwanych: Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K., Skarbu Państwa – Ministra Sprawiedliwości oraz Sądu Najwyższego, kwoty 329.722,57 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od poniżej wskazanych kwot i terminów:

a)  od kwoty 10.945,62 złotych od dnia 11.11.2018 roku do dnia zapłaty;

b)  od kwoty 15.679,86 złotych od dnia 11.12.2018 roku do dnia zapłaty;

c)  od kwoty 15.679,86 złotych od dnia 11.01.2019 roku do dnia zapłaty;

d)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.02.2019 roku do dnia zapłaty;

e)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.03.2019 roku do dnia zapłaty;

f)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.04.2019 roku do dnia zapłaty;

g)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.05.2019 roku do dnia zapłaty;

h)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.06.2019 roku do dnia zapłaty;

i)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.07.2019 roku do dnia zapłaty;

j)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.08.2019 roku do dnia zapłaty;

k)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.09.2019 roku do dnia zapłaty;

l)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.10.2019 roku do dnia zapłaty;

m)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.11.2019 roku do dnia zapłaty;

n)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.12.2019 roku do dnia zapłaty;

o)  od kwoty 16.795,81 złotych od dnia 11.01.2020 roku do dnia zapłaty;

p)  od kwoty 17.977,78 złotych od dnia 11.02.2020 roku do dnia zapłaty;

q)  od kwoty 17.977,78 złotych od dnia 11.03.2020 roku do dnia zapłaty;

r)  od kwoty 17.977,78 złotych od dnia 11.04.2020 roku do dnia zapłaty;

s)  od kwoty 17.977,78 złotych od dnia 11.05.2020 roku do dnia zapłaty;

t)  od kwoty 13.956,37 złotych od dnia 11.06.2020 roku do dnia zapłaty;

Powódka wskazała, iż będąc ówcześnie sędzią Sądu Apelacyjnego w Warszawie została powołana 21.01.2016 roku przez Ministra Sprawiedliwości, do pełnienia funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (dalej także: Krajowej Szkoły albo Szkoły) na okres 5 letniej kadencji. W dniu 10.10.2018 roku Powódka została powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego, w związku z czym została ponownie delegowana do Krajowej Szkoły na dalszy czas trwania kadencji. Zgodnie z decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.11.2018 roku, przyznano jednocześnie Powódce z tytułu sprawowania funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły: dodatek funkcyjny w wysokości 1,1 mnożnika podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego oraz dodatek specjalny w wysokości 50% sumy wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego.

W dniu 15.10.2018 roku, Prezes Sądu Najwyższego kierujący Izbą Cywilną skierował do Ministra Sprawiedliwości pismo, w którym poinformował, że według niego Minister Sprawiedliwości nie posiada kompetencji do delegowania sędziego Sądu Najwyższego (Powódki) do pełnienia czynności w zakresie innego stosunku służbowego, a także że delegacja Powódki (do pełnienia funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły) nie wywołuje jakichkolwiek skutków służbowych.

W dniu 22.10.2018 roku Powódka skierowała pismo do Ministra Sprawiedliwości w zakresie zakwestionowania możliwości jej delegowania jako sędziego Sądu Najwyższego na stanowisko Dyrektora Krajowej Szkoły.

Pismem z dnia 29.10.2018 roku, Pierwsza Prezes SN zwróciła się do Biura Studiów i Analiz SN o opinię w zakresie możliwości zatrudnienia Powódki jako Dyrektora Szkoły od momentu jej nominacji do SN. Zgodnie z przedstawioną opinią – Ministrowi Sprawiedliwości nie przysługuje kompetencja do delegowania sędziego Sądu Najwyższego do pełnienia czynności Dyrektora Krajowej Szkoły.

Pismem z dnia 09.11.2018 roku, Minister Sprawiedliwości (pismo podpisał podsekretarz Ł. P.), zakwestionował wykładnię prezentowaną przez Sąd Najwyższy.

Pismem z dnia 11.12.2018 roku, Pierwsza Prezes SN wskazała, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości oraz skierowała do Powódki pismo w którym wezwała do zajęcia stanowiska co do dalszego zajmowania przez nią stanowiska sędziego SN oraz Dyrektora Krajowej Szkoły. Pismem z tego samego dnia Pierwsza Prezes SN wskazała, iż nie widzi podstaw do wypłacania Powódce dodatków, o których mowa w decyzji Ministra Sprawiedliwości.

Powódka stoi na stanowisku, iż Dyrektorem Krajowej Szkoły może być zarówno sędzia sądu powszechnego jak i sędzia Sądu Najwyższego, zaś do delegowania sędziego Sądu Najwyższego w takiej sytuacji znajdują zastosowanie przepisy prawa o ustroju sądów powszechnych.

W odniesieniu do pozwanego Krajowej Szkoły, Powódka sama wskazała, iż odpowiedzialność nie może opierać się na zasadzie odpowiedzialności pracodawcy z tytułu wynagrodzenia należnego pracownikowi, ponieważ takowy stosunek pracy ją z pozwaną Krajową Szkołą nie łączył. Odpowiedzialności pozwanego upatrywała w przepisach bezpodstawnego wzbogacenia a mianowicie, iż Krajowa Szkoła korzystała z rzetelnego wykonywania przez Powódkę czynności jako Dyrektora, nie ponosząc z tego tytułu żadnych wydatków.

W pozwie Powódka wskazywała także, iż w stosunku do Skarbu Państwa odpowiedzialność Ministra Sprawiedliwości wynika z wydania przez niego kolejnych decyzji przyznających Powódce dodatki w określonej wysokości. Powódka jednocześnie wskazywała, iż Minister Sprawiedliwości nie zagwarantował jednocześnie ich wypłaty, co skutkowało wzbogaceniem się Krajowej Szkoły kosztem Powódki. Powódka podnosiła, iż pomiędzy nią a Ministrem Sprawiedliwości doszło do powstania stosunku o podwójnym charakterze – publicznoprawnym, ale także stosunku o charakterze obligacyjnym. Z jednej strony Powódka była zobowiązana wykonywać funkcję Dyrektora Krajowej Szkoły, a z drugiej Minister Sprawiedliwości miał obowiązek zapewnić jej możliwości prawnej i skutecznej wypłaty przyznanych dodatków, czego nie uczynił.

Z kolei odpowiedzialność pozwanego Sądu Najwyższego wynikała zdaniem Powódki z faktu, iż pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wypłacał Powódce należnego dodatku funkcyjnego i specjalnego, pomimo iż Powódka była do nich uprawniona. Jako podstawę żądania wskazywała przepisy prawa o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym i kodeksu pracy.

We wniesionej odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – Minister Sprawiedliwości (k. 270-272), wniósł o oddalenie w całości powództwa wobec Skarbu Państwa z powodu braku legitymacji biernej, bowiem w ocenie pozwanego roszczenie o wypłatę dodatków funkcyjnego i specjalnego jako związane ze stosunkiem służbowym sędziego, który został zmodyfikowany na skutek delegacji Powódki, winno być skierowane do pracodawcy tj. sądu miejsca służbowego sędziego w tym przypadku Sądu Najwyższego. Pozwany jednocześnie wniósł o przekazanie sprawy do rozpoznania Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

W odpowiedzi na pozew pozwany – Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od Powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych (odpowiedź k. 275-279).

Pozwana Szkoła wskazała, iż nie nawiązała z Powódką stosunku pracy, a jej powołanie na stanowisko Dyrektora wynikało z dekretu Ministra Sprawiedliwości oraz aktu delegowania do pełnienia funkcji w Krajowej Szkole. Pozwana wskazała, iż skoro wynagrodzenie z tytułu pełnienia przez Powódkę, jako sędziego delegowanego, funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły, miało postać dodatku funkcyjnego, a w wyniku delegowania nie doszło do modyfikacji podmiotu, który zobowiązany był wypłacać Powódce sędziowskie wynagrodzenie zasadnicze wraz z tym dodatkiem, to nie sposób przyjmować, że należności z tego tytułu nie miały swojej podstawy prawnej. Krajowa Szkoła zaprzeczyła aby była zobowiązana do wypłaty Powódce wynagrodzenia na wspomnianej podstawie, a wobec powyższego nie może odpowiadać także za wypłatę dodatków przyznanych Powódce. Fakt oparcia roszczenia Powódki na podstawie prawnej, determinowanej aktem powołania Powódki na stanowisko Dyrektora Krajowej Szkoły przez Ministra Sprawiedliwości, wyklucza twierdzenie, że Krajowa Szkoła wzbogaciła się kosztem Powódki bez podstawy prawnej.

Odpowiedź na pozew pozwanego Sądu Najwyższego wniesiona przez zastępującą Powódkę sędzię J. L. (k. 261-264), została przez Przewodniczącego zwrócona zgodnie z zarządzeniem z dnia 08.02.2024 roku (k. 316) z uwagi na nieprawidłowe usunięcie braków formalnych, to jest wniesienie odpowiedzi na pozew przez osobę nieprawidłowo umocowaną do reprezentowania Sądu Najwyższego.

Pozew Powódki wpłynął do Sądu w dniu 31.12.2021 roku (data prezentaty). Od daty wpływu:

⚫

pozew pierwotnie został wylosowany do referatu sędziego R. M. (11.01.2022 roku); zgodnie z decyzją Kolegium SO w Warszawie z dnia 16.02.2022 roku, sędzia został zwolniony z obowiązku rozpoznania spraw przydzielonych w IV Wydziale w związku z przeniesieniem do XXVIII Wydziału Cywilnego; zarządzono skierowanie sprawy do ponownego losowania;

⚫

w dniu 03.03.2022 roku przekazano sprawę do sędziego K. S. w związku z tworzeniem jej referatu; sędzia K. S. złożyła wniosek o jej wyłącznie (z uwagi na pozostawanie od 2019 roku wykładowcą w Krajowej Szkole); sędzia była również sędzią delegowanym do Ministerstwa Sprawiedliwości na stanowisko funkcyjne; postanowieniem z dnia 13.04.2022 roku, sędzia K. S. została wyłączona od rozpoznania sprawy;

⚫

w dniu 19.05.2022 roku sprawę wylosowano do referatu sędziego J. B. (poprzedni Prezes SO w Warszawie), która wniosła o wyłącznie jej od rozpoznania sprawy; postanowieniem z dnia 06.07.2022 roku, sędzia J. B. została wyłączona od rozpoznania sprawy;

⚫

w dniu 12.07.2022 roku sprawę wylosowano do referatu sędziego S. Z.; w związku z zarządzeniem o podziale referatu sędziego S. Z., zarządzeniem z dnia 17.04.2023 roku sprawę skierowano do ponownego losowania;

⚫

w dniu 21.04.2023 roku sprawę wylosowano do referatu sędziego A. L.; która wniosła o jej wyłącznie (sędzia była delegowana do Ministerstwa Sprawiedliwości i według jej twierdzeń była asystentem Powódki w Ministerstwie w czasie kiedy Powódka sprawowała funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości); postanowieniem z dnia 12.09.2023 roku, sędzia A. L. została wyłączona od rozpoznania sprawy;

⚫

w dniu 21.09.2023 roku sprawa został wylosowana do referatu sędziego M. S. (jako szósty referent sprawy); przy czym od dnia 31.12.2021 roku do dnia 21.09.2023 roku w sprawie nie podjęto faktycznie żadnych czynności.

⚫

zgodnie z zarządzeniem z dnia 28.09.2023r roku, sprawę przekazano do Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jako sprawę pracowniczą; zarządzeniem z dnia 16.10.2023 roku (k. 138) Wydział Pracy odmówił rozpoznania sprawy; zgodnie z decyzją Prezesa z dnia 26.10.2023 roku wyznaczono Wydział Cywilny do rozpoznania sprawy Powódki (k. 140).

Zarządzeniem z dnia 03.11.2023 roku, Przewodniczący zarządził zwrot pozwu wniesionego przez Powódkę jako wniesionego z brakami formalnymi (k. 143). W dniu 21.11.2023 roku (k. 146) pełnomocnik reprezentujący Powódkę uzupełnił braki formalne pozwu oraz wniósł ponownie poprawiony pozew.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 21.01.2016 roku, Minister Sprawiedliwości w trybie art.12 ust.1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury powołał Powódkę M. M., ówcześnie sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie, do pełnienia funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury na okres 5-letniej kadencji. W dniu 10.10.2018 roku, Powódka została powołana przez Prezydenta RP na urząd sędziego Sądu Najwyższego (dalej też: SN) (okoliczności bezsporne).

Zgodnie z decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 10.10.2018 roku, M. M. została delegowana do pełnienia obowiązków w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury od dnia 10.10.2018 roku na czas trwania kadencji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury ( delegacja k. 29).

Zgodnie z decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.11.2018 roku przyznano Powódce dodatek funkcyjny w wysokości 1,1 mnożnika podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego oraz dodatek specjalny w wysokości 50% sumy wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego miesięcznie brutto. Dodatek funkcyjny został przyznany w wysokości maksymalnej 1,1 podstawy mnożnika, zaś dodatek specjalny w wysokości przekraczającej wysokość dodatku maksymalnego określonego w art.78 §3 prawa o ustroju sądów powszechnych. Wysokość dodatku specjalnego w wysokości przekraczającej wysokość 40% łącznie wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego ustalona przez Ministra Sprawiedliwości na 50%, nie została w żaden sposób uzasadniona (zgodnie z art.78 §4 prawa o ustroju sądów powszechnych, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, dodatek specjalny może przekraczać wysokość 40%) ( decyzja k. 31).

W związku z powołaniem M. M. na dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, Prezes SN kierujący Izbą Cywilną poinformował Powódkę, iż Minister Sprawiedliwości nie posiada kompetencji do delegowania sędziego Sądu Najwyższego do pełnienia czynności w zakresie innego stosunku służbowego ( pismo k.41).

Powódka M. M. otrzymała nominację na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego i zgodnie z zawiadomieniem Prezesa SN kierującego Izbą Cywilną, przyznano jej wynagrodzenie zasadnicze w stawce podstawowej z zastosowaniem mnożnika 4,13 podstawy ustalenia a także przyznano jej dodatek za wysługę lat w wysokości 20% ( decyzja k.33, decyzja k. 35).

Powódka zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości pismem z dnia 22.10.2018 roku o wyjaśnienie swojego statusu, na co odpowiadając pismem z dnia 09.11.2028 roku Minister Sprawiedliwości podtrzymał swoje stanowisko odnośnie prawidłowości delegacji Powódki na stanowisko Dyrektora Krajowej Szkoły (pismo k.43, 50-53).

W odpowiedzi na stanowisko Ministra Sprawiedliwości, pismem z dnia 11.12.2018 roku Pierwsza Prezes SN zakwestionowała kompetencje Ministra Sprawiedliwości do delegowania sędziego SN do pełnienia funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły, jednocześnie w tym samym dniu wezwała Powódkę do zajęcia stanowiska co do dalszego zajmowania przez nią stanowiska sędziego SN oraz Dyrektora Krajowej Szkoły. W piśmie jednocześnie wskazano, iż z uwagi na niedopuszczalność sprawowania przez Powódkę jako sędziego SN funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły, Pierwsza Prezes SN nie widzi możliwości wypłacania Powódce żadnych wynagrodzeń z tego tytułu. O braku podstaw do wypłaty Powódce jakichkolwiek świadczeń z tytułu pełnienia funkcji Dyrektora Szkoły został zawiadomiony także Minister Sprawiedliwości ( pismo k. 55-58,60,62).

Postanowieniem Prezydenta RP z dnia 25.05.2020 roku, M. M. została powołana na stanowisko Pierwszego Prezesa SN na 6 letnią kadencję ( postanowienie k. 37).

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 04.06.2020 roku, Powódka M. M. została odwołana z funkcji dyrektora Krajowej szkoły Sądownictwa i Prokuratury ( decyzja k.39).

Powódce nie wypłacono dodatku funkcyjnego i specjalnego związanego z wykonywaniem przez nią funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w okresie 10.10.2018 - 24.05.2020 roku ( okoliczności niezaprzeczone).

Ustalony stan faktyczny był niesporny, zaś dokumenty przedłożone przez strony w formie kopii nie były kwestionowane przez strony co do ich autentyczności oraz prawdziwości, w związku z czym Sąd nie znalazł żadnych podstaw do ich kwestionowania z urzędu.

W ocenie Sądu sprawa faktycznie sprowadzała się do różnej oceny prawnej prezentowanej przez strony postępowania, w związku z czym nie wymagała przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wnioskowanym przez Powódkę.

Zważywszy na przyjętą koncepcję rozstrzygnięcia oraz brak legitymacji biernej pozwanych w sprawie, postanowieniem z dnia 28.03.2024 roku (k. 359), Sąd pominął wszystkie wnioski dowodowe Powódki jako irrelewantne dla rozstrzygnięcia. Przy przesądzeniu bowiem braku legitymacji biernej po stronie pozwanych Skarbu Państwa – Ministra Sprawiedliwości oraz Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, przeprowadzenie wnioskowanych dowodów było całkowicie zbędne.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo przeciwko pozwanym Skarbowi Państwa – Ministrowi Sprawiedliwości oraz Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury jako oczywiście bezzasadne podlegało oddaleniu w całości.

Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury została utworzona ustawą z dnia 23.01.2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (dalej u.k.s.s.p), w celu kształcenia i doskonalenia kadr sądów powszechnych i prokuratury. Nadzór nad Krajową Szkołą w zakresie zgodności jej działania z przepisami ustawowymi i statutem sprawuje Minister Sprawiedliwości (art 1 u.k.s.s.p.), jednym z organów Szkoły jest Dyrektor. Kwestie jego powoła powołania i odwołania reguluje art.12 u.ks.s.p.

Zgodnie z art.12 u.k.s.s.p. Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, powołuje Minister Sprawiedliwości na okres 5 lat, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa i Krajowej Rady Prokuratorów przy ^: Prokuratorze Generalnym. Dyrektorem Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury może być wyłącznie sędzia, prokurator, osoba posiadająca tytuł naukowy profesora albo stopień naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych, sędzia albo prokurator w stanie spoczynku.

Przepis art. 12 ust 3 u.k.s.s.p., który określa, rodzajowo katalog osób mogących pełnić funkcję Dyrektora Krajowej Szkoły, posługuje się terminem sędzia, co może sugerować że obejmuje zarówno sędziego sądu powszechnego jak i sędziego Sądu Najwyższego. Należy jednak zwrócić uwagę, że ustawa z dnia 08.12.2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U, z 2013 r. poz. 5 ze zm., dalej jako u.s.n) w ogóle nie przewiduje możliwości delegowania sędziego Sądu Najwyższego. Wprawdzie z mocy art.10 ust.1 u.s.n, w sprawach w niej uregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 27.07.2001 roku prawo o ustroju sądów powszechnych, lecz powyższe oznacza, że możliwe jest zarówno stosowanie przepisów p.u.s.p, wprost, z pewnymi modyfikacjami w stosunku do regulacji, która ma być odpowiednio zastosowana, jak i odstąpienie od ich zastosowania.

Art. 12 ust.4 u.k.s.s.p wskazuje, iż w przypadku powołania sędziego lub prokuratora do pełnienia funkcji Dyrektora KSSIP, Minister Sprawiedliwości, deleguje sędziego lub prokuratora do Krajowej Szkoły na czas trwania kadencji na zasadach określonych odpowiednio w ustawie prawo o ustroju sądów powszechnych lub ustawie prawo o prokuraturze.

W odniesieniu do istnienia stosunku służbowego w ramach więzi prawnej pomiędzy osobą powołaną przez Ministra Sprawiedliwości a Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury, stwierdzić trzeba, że z art. 12 u.k.s.s.p. wynika tylko kompetencja do powołania takiej osoby przez właściwego ministra. W regulacji tej nie wskazuje się natomiast, jakie skutki w sferze podstawy zatrudnienia wywołuje to powołanie. Systematyka u.k.s.s.p., a zwłaszcza regulacje odnoszące się do osób zatrudnianych w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, w tym art. 54 u.k.s.s.p, wskazują, że poza dyrektorem mamy do czynienia z pracownikami oraz wykładowcami. Dla każdej z tych grup została przewidziana inna forma zatrudnienia, przy czym jeśli chodzi o dyrektora, to istotny wpływ na rodzaj więzi prawnej pomiędzy osobą powołaną na to stanowisko a Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury ma art.12 ust.3 u.k.s.s.p., który wskazuje kategorie osób mogących piastować tę funkcję.

Odnosząc się do w/w ustaleń wskazać należy, iż pozwani w sprawie zarówno Skarb Państwa - Minister Sprawiedliwości jak i Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury, nie posiadają legitymacji biernej związanej ze stosunkiem służbowym sędziego delegowanego do pełnienia funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły. Wypłata bowiem dodatków do wynagrodzenia związana jest ze stosunkiem służby sędziego (w tym sędziego delegowanego) i winna być realizowana przez jego pracodawcę czyli sąd miejsca służbowego sędziego, w tym przypadku Sąd Najwyższy, przy czym przesądzenie tejże okoliczności w żadnym zakresie nie oznacza zasadności tak sformułowanego roszczenia Powódki, które winno być ocenione przez właściwy Sąd rozpatrujący sprawy ze stosunku pracy sędziów Sądu Najwyższego.

Decyzja o delegowaniu Powódki i powołaniu dyrektora KSSIP została podjęta przez Ministra Sprawiedliwości zgodnie z art.12 ust.1 ustawy z dnia 23.01.2009 roku o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Na podstawie zarówno aktu delegowania jak i samego aktu powołania na funkcję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, nie doszło do nawiązania stosunku pracy, czy też innego stosunku cywilnoprawnego pomiędzy pozwanymi Skarbem Państwa – Ministrem Sprawiedliwości, Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury a powołaną na Dyrektora KSSIP M. M.. Wydane decyzje Ministra Sprawiedliwości doprowadziły jedynie do modyfikacji stosunku służbowego sędziego M. M. – w tamtym czasie będącej sędzią Sądu Najwyższego.

Skoro Powódka została delegowana do pełnienia funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły to podstawą prawną wynagrodzenia z tego tytułu jest dodatek funkcyjny przyznawany na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 27.07.2001 roku prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z §2 i 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 07.03.2018 roku w sprawie funkcji oraz ustalania dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom, na które to przepisy powołał się Minister Sprawiedliwości w dekrecie z dnia 13.11.2018 roku (k. 31). Tym samym nie powinna budzić żadnych wątpliwości okoliczność, że skoro wynagrodzenie z tytułu pełnienia przez Powódkę – jako sędziego delegowanego – funkcji dyrektora Szkoły, miało przyjąć postać dodatku funkcyjnego, a w wyniku delegowania nie doszło do modyfikacji podmiotu, który zobowiązany był wypłacać Powódce sędziowskie wynagrodzenie wraz z dodatkiem funkcyjnym, nie sposób przyjmować, że należności z tego tytułu nie miały podstawy prawnej. Wynikające z art. 12 ust. 1 i 4 u.k.s.s.p. uprawnienie Ministra Sprawiedliwości – tak do powołania Dyrektora Szkoły jak i delegowania sędziego do pełnienia tej funkcji jak i realizacji wynikających z prawa o ustroju sądów powszechnych przyznanych dodatków z tytułu sprawowanej funkcji – nie nadają Ministrowi Sprawiedliwości, a tym bardziej Skarbowi Państwa – Ministrowi Sprawiedliwości przymiotu pracodawcy, a stanowią jedynie jednostronne władcze czynności prawne przewidziane w ustawie i stanowiące wyraz sprawowania przez Ministra Sprawiedliwości jednej z form nadzoru na Krajową Szkołą (art. 1 ust. 3 u.k.s.s.p).

Podstawą wykonywania przez Powódkę, jako sędziego Sądu Najwyższego, funkcji Dyrektora KSSIP nie był stosunek pracy ani umowa zlecenia, ponieważ art.12 ust.4 u.k.s.s.p ustanawia szczególną podstawę powołania na w/w funkcję. Jest to delegacja sędziego do Krajowej Szkoły przez Ministra Sprawiedliwości, przy odpowiednim zastosowaniu przepisów ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych. Poza swoją oceną Sąd Okręgowy pozostawia okoliczności odnoszące się do tego, czy Minister Sprawiedliwości w trybie art. 77 prawa o ustroju sądów powszechnych, stosowanym odpowiednio przez art.10 ust.1 ustawy o Sądzie Najwyższym, posiadał kompetencję do delegowania Powódki – jako sędziego Sądu Najwyższego – do wykonywania funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, bowiem nie jest to niezbędne do oceny żądań Powódki skierowanych przeciwko pozwanym.

Wskazać należy, iż postanowieniem z dnia 13.03.2024 roku (k. 350), Sąd Okręgowy sprawę z powództwa M. M. przeciwko pozwanemu Sądowi Najwyższemu przekazał do rozpoznania Sądowi Najwyższemu. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z art. 27a ust. 1 pkt 3) ustawy o Sądzie Najwyższym, do właściwości Sądu Najwyższego należą sprawy z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, dotyczące sędziów Sądu Najwyższego. Pomimo faktu, iż stosunek służbowy sędziego nawiązuje się na podstawie powołania przez Prezydenta RP, to w odniesieniu do sędziego konkretny Sąd w którym sędzia pełni czynności, występuje w charakterze pracodawcy oraz podmiotu zobowiązanego do wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń przysługujących pracownikom.

Zgodnie z art. 48 §6 ustawy o Sądzie Najwyższym, w związku z pełnioną funkcją sędziemu Sądu Najwyższego przysługuje dodatek funkcyjny, którego wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy wynagrodzenia, o której mowa w §2 tabeli mnożników, służących do ustalenia wysokości dodatków funkcyjnych określa załącznik do ustawy.

Nie budzi żadnych wątpliwości, iż w załączniku do w/w ustawy wśród mnożników służących do ustalenia wysokości dodatków funkcyjnych brak jest stanowiska Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, który to dodatek przewidziany jest z kolei w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 07.03.2018 roku w sprawie funkcji oraz sposobu ustalania dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom, który został zastosowany przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji z dnia 13.11.2018 roku na podstawie art.78 § 3 i 4 prawa o ustroju sądów powszechnych.

Skoro zatem podstawą przyznania dodatku funkcyjnego oraz dodatku specjalnego przez Ministra Sprawiedliwości były przepisy art. 78 §3 i 4 prawa o ustroju sądów powszechnych, które modyfikowały stosunek służbowy sędziego M. M., w tychże przepisach należy poszukiwać podstawy do ich wypłaty. Zwrócić należy uwagę, iż w przypadku, gdy przepisy ustawy wprowadzają odmienną podstawę czy też zasadę wypłaty dodatków, czy też innych świadczeń regulowane jest to w ustawie w sposób szczególny i tak m.in.:

⚫

art. 78 § 4a prawa o ustroju sądów powszechnych, w okresie delegowania do Ministerstwa Sprawiedliwości, Minister Sprawiedliwości może kierować sędziego, za jego zgodą, do udziału w różnych formach podnoszenia kwalifikacji zawodowych w zakresie problematyki dotyczącej powierzonych mu obowiązków § 4b. Koszty podnoszenia kwalifikacji zawodowych, o których mowa w § 4a, są pokrywane z części budżetowej (...), której dysponentem jest Minister Sprawiedliwości.

⚫

art.78 § 7 prawa o ustroju sądów powszechnych, Minister Sprawiedliwości, Minister Sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa określi, w drodze rozporządzenia, tryb i szczegółowe warunki delegowania sędziów do pełnienia obowiązków w Ministerstwie Sprawiedliwości, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw zagranicznych, a także pełnienia czynności administracyjnych lub prowadzenia zajęć szkoleniowych w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz tryb i szczegółowe warunki realizacji prawa do nieodpłatnego zakwaterowania i zwrotu kosztów zamieszkania w miejscu delegowania, w tym maksymalną wysokość zwrotu kosztów faktycznie poniesionych oraz wysokość miesięcznego ryczałtu, z uwzględnieniem możliwości zróżnicowania jego wysokości w zależności od miejscowości delegowania, a także tryb, szczegółowe warunki przyznawania i zakres innych świadczeń, mając na względzie zakres świadczeń przysługujących pracownikom odbywającym podróże służbowe oraz czasowo przenoszonym.

Z przepisów wykonawczych tj. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie delegowania sędziów oraz świadczeń przysługujących sędziom delegowanym poza stałe miejsce pełnienia służby z dnia 09.08.2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1548), jednoznacznie wynika, podmiot zobowiązany do wypłacania świadczeń z tego tytułu, który może być różny z macierzystym sądem sędziego.

⚫

art. 78a §4 prawa o ustroju sądów powszechnych, wydatki związane z delegacją sędziów poza granice państwa są pokrywane z budżetu państwa ze środków pozostających do dyspozycji Ministra Sprawiedliwości; § 5. Wydatki, o których mowa w § 4, mogą być również pokrywane w całości lub w części ze środków przeznaczonych na ten cel przez organizację międzynarodową, którymi dysponowanie powierzono Ministrowi Sprawiedliwości. § 6. Do wydatków, o których mowa w § 4, nie zalicza się wynagrodzenia zasadniczego sędziego oraz dodatku za długoletnią pracę przysługujących na zajmowanym stanowisku sędziowskim, do których sędzia zachowuje prawo w czasie delegacji do pełnienia obowiązków lub funkcji poza granicami państwa.

Odnosząc zatem powyższe uregulowania dotyczące wynagrodzeń i innych świadczeń, przysługujących sędziom delegowanym przez Ministra Sprawiedliwości zgodnie z art.77 i 78 ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych, podkreślić należy iż każdorazowo, gdy jakieś świadczenia mają być wypłacone przez podmiot inny niż sąd w którym sędzia ma nawiązany stosunek służbowy – uregulowane jest to w sposób szczególny, a zatem regułą jest, iż wszelkie dodatki funkcyjne i dodatki specjalne przyznane na podstawie decyzji Ministra Sprawiedliwości winny być regulowane przez Sąd, do którego powołanie otrzymał sędzia czyli w przypadku Powódki – Sąd Najwyższy – jako pracodawca.

Podkreślić należy, iż nie jest rolą Sądu Okręgowego ocena czy wynagrodzenie z tytułu dodatku funkcyjnego i specjalnego jest należne Powódce w związku z wątpliwościami odnośnie kompetencji Ministra Sprawiedliwości w zakresie delegowania sędziego Sądu Najwyższego, bowiem tę ocenę będzie musi poczynić Sąd Najwyższy jako uprawniony do rozpoznawania spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych sędziów Sądu Najwyższego. Przesądzenie, iż pozwani Skarb Państwa – Minister Sprawiedliwości oraz Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury, nie są zobowiązani do wypłaty dodatków funkcyjnego i specjalnego Powódce z tytułu sprawowania przez nią funkcji Dyrektora Krajowej Szkoły w czasie delegowania z Sądu Najwyższego, nie jest równoznaczne z przesądzeniem merytorycznej zasadności roszczenia Powódki skierowanego przeciwko Sądowi Najwyższemu.

Zdaniem Sądu nie znajduje uzasadnionych podstaw oparcie roszczenia Powódki na art. 405 k.c. (przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu) zarówno w stosunku do pozwanego Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury jak i Skarbu Państwa – Ministra Sprawiedliwości. Wskazać należy, iż zasady rozliczeń w związku z bezpodstawnym wzbogaceniem zostały skonstruowane jako narzędzie pozwalające na przywrócenie ekonomicznej równowagi pomiędzy uczestnikami obrotu, zachwianej w związku ze zdarzeniami, które nie usprawiedliwiały dokonanych przesunięć majątkowych. Jednolicie przyjmuje się, iż stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, w tym obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia, jest możliwe wtedy, gdy brak innej podstawy prawnej, w świetle której należałoby ocenić łączący strony stosunek prawny. Odpowiedzialność ta ma charakter subsydiarny, a zatem przepisy wyznaczające jej przesłanki i zakres nie mają zastosowania do rozliczeń, o sposobie których rozstrzyga umowa lub ustawa (por. uchwała SN z dnia 22.12.1997 roku, III CZP 57/97).

Odnosząc się do żądania przedmiotowej sprawy – w stosunku do żądania Powódki takowe uregulowania istnieją i są nimi przepisy ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz odpowiednio stosowane przepisy ustawy prawo o ustroju Sądów powszechnych – brak jest jakichkolwiek podstaw do oceny tychże zdarzeń w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. W związku z tym, iż z przepisów ustawy wynikają zasady rozliczenia się stron w pewnej sytuacji, to przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu nie mogą być wykorzystywane do korygowania tego typu rozstrzygnięć (wyrok SN z dnia 18.08.2017 roku, IV CSK 628/16).

W pozwie Powódka wskazywała także, iż w stosunku do Skarbu Państwa odpowiedzialność Ministra Sprawiedliwości wynika z wydania przez niego kolejnych decyzji przyznających Powódce dodatki w określonej wysokości. Powódka jednocześnie wskazywała, iż Minister Sprawiedliwości nie zagwarantował jednocześnie ich wypłaty, co skutkowało wzbogaceniem się Krajowej Szkoły kosztem Powódki. Powódka podnosiła, iż pomiędzy nią a Ministrem Sprawiedliwości doszło do powstania stosunku o podwójnym charakterze – publicznoprawnym oraz stosunku o charakterze obligacyjnym. Z jednej strony Powódka była zobowiązana wykonywać funkcję Dyrektora Krajowej Szkoły, a z drugiej Minister Sprawiedliwości miał obowiązek zapewnić jej możliwości prawnej i skutecznej wypłaty przyznanych dodatków, czego nie uczynił.

Odnosząc się do powyższych twierdzeń Powódki, nie sposób podzielić ich zasadności, a wręcz należy wskazać na podstawowe niezrozumienie oraz pomieszanie pojęć przez Powódkę. Idąc bowiem tropem rozumowania Powódki, należałoby przyjąć, iż w przypadku powołania każdego sędziego przez Prezydenta RP na stanowisko służbowe, nawiązuje się pomiędzy nim (Prezydentem RP) a każdym z sędziów stosunek o charakterze obligacyjnym, na podstawie którego w przypadku nieotrzymania wynagrodzenia od Sądu, w którym dany sędzia jest zatrudniony, mógłby domagać się takich świadczeń od Prezydenta, który przez sam akt powołania nawiązuje z każdym sędzią bliżej niesprecyzowany stosunek prawny. Czym innym jest akt powołania na Dyrektora Krajowej Szkoły, dokonywany przez Ministra Sprawiedliwości zgodnie z kompetencjami ustawowymi z art. 12 ust. 1 i 4 u.k.s.s.p., a czym innym zagwarantowanie osobie powołanej zapłaty wynagrodzenia czy też dodatku z tytułu pełnionej funkcji. Wskazać należy, iż Minister Sprawiedliwości powołuje Dyrektora Krajowej Szkoły, bowiem zgodnie z art.1 ust.3 u.k.s.s.p sprawuje nadzór nad Krajową Szkołą w zakresie jej działania z przepisami ustawowymi i statutem, co nie oznacza, iż jest gwarantem i podmiotem obowiązanym do wypłaty tychże dodatków w przypadku sędziego delegowanego.

Tak jak wskazano wyżej, w każdym przypadku delegowania sędziego do pełnienia funkcji dyrektora Krajowej Szkoły, podmiotów zobowiązanych do wypłaty dodatków funkcyjnych przyznanych Dyrektorowi należy poszukiwać w przepisach odnoszących się do delegowania sędziów (art.77 i art.78 prawa o ustroju sądów powszechnych). Logicznym jest, iż skoro Minister Sprawiedliwości ma kompetencje do powołania Dyrektora Krajowej Szkoły, którą nadzoruje, to ma również uprawnienie do przyznania mu dodatków z tytułu delegowania, które są przewidziane w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 07.03.2018 roku w sprawie funkcji oraz sposobu ustalania dodatków funkcyjnych. Powołanie czy też przyznanie dodatków funkcyjnego i specjalnego przez Ministra Sprawiedliwości, nie oznacza jednak nawiązania jakiegokolwiek stosunku obligacyjnego pomiędzy Ministrem Sprawiedliwości a powołanym Dyrektorem Krajowej Szkoły, którym jest sędzia delegowany, pozostający - co należy podkreślić każdorazowo - zatrudnionym w miejscu swojego powołania (w przypadku Powódki - w Sądzie Najwyższym).

Zważywszy zatem na oczywistą bezzasadność żądań Powódki przeciwko pozwanym, powództwo podlegało oddaleniu, o czym Sąd orzekł w pkt.1 wyroku.

Z uwagi na fakt, iż Powódka przegrała sprawę w całości, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu obciążają ją w całości koszty procesu zgodnie z art. 98 k.p.c. Z uwagi na powyższe Sąd zasądził na rzecz każdego z pozwanych zwrot kosztów procesu – wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie po 10.800 złotych zgodnie z §2 ust.7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Z tego względu postanowiono jak w sentencji w punkcie 2.

Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w wyroku.---

/-/ Sędzia SO Mariusz Solka