Wyrok z 13 maja 2026, sygn. VII U 1319/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2026 roku w Warszawie

sprawy S. X.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E.

o świadczenie wspierające

na skutek odwołania S. X.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E.

z dnia 14 kwietnia 2025 roku, znak: (...)

oddala odwołanie.

sędzia Agnieszka Stachurska

UZASADNIENIE

S. X. w dniu 30 kwietnia 2025r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z 14 kwietnia 2025r., znak: (...), odmawiającej przyznania prawa do świadczenia wspierającego. Wniosła o jej zmianę poprzez przywrócenie prawa do wskazanego świadczenia z wyrównaniem od 13 czerwca 2024r.

Uzasadniając odwołanie, ubezpieczona wskazała, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R., a w jej przypadku miało to miejsce 13 czerwca 2024 roku. W decyzji, jaką wydał WZON w dniu 14 marca 2025r., ustalono poziom potrzeby wsparcia na maksymalny okres 7 lat - od 1 czerwca 2024r. do 12 czerwca 2031r., co potwierdził ZUS w decyzji z dnia 14 kwietnia 2025r.

Dalej ubezpieczona wskazała, że zgodnie z art. 26 ust. 2 przywołanej ustawy, złożyła do ZUS wniosek w wymaganym terminie, tj. 8 kwietnia 2025r. W decyzji z 14 kwietnia 2025r. podważono to, informując że najwcześniej złożenie wniosku powinno nastąpić 1 grudnia 2025r., co pozbawia ją wyrównania od daty złożenia wniosku do WZON, a jest to niezgodne z cytowanym przepisem. Dodatkowo ubezpieczona podkreśliła, że zgadza się z decyzją Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z 14 marca 2025r. i ustaleniem potrzeby wsparcia na poziomie 76 punktów, które pozwalają na wypłatę środków od 1 stycznia 2026r., z tym że zgodnie z ustawą z 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym, przyznane świadczenie powinno być wypłacone z wyrównaniem, bez ponownego składania wniosku do ZUS (odwołanie z 30 kwietnia 2025r., k. 3-4 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. wniósł o oddalenie odwołania. Uzasadniając przedstawione stanowisko, wskazał że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. w decyzji z 13 marca 2025r., znak: (...), ustalił wnioskodawczyni potrzebę wsparcia na poziomie 76 punktów za okres do 12 czerwca 2031r. Jednak uzyskanie decyzji o poziomie potrzeby wsparcia na podstawie orzeczenia WZON nie jest równoznaczne z nabyciem prawa do świadczenia wspierającego. Na potwierdzenie tego zacytowana została treść art. 4, art. 64 i art. 71 ustawy z 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (odpowiedź na odwołanie z 20 maja 2025r., k. 10-11 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 14 marca 2025r. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. wydał decyzję nr (...), w której ustalił S. X. poziom potrzeby wsparcia na poziomie 76 punktów. Decyzja wydana została na okres do 12 czerwca 2031r. (decyzja z 14 marca 2025r., k. 8 a.s.).

W dniu 8 kwietnia 2025r. S. X., w związku z wydaniem ww. decyzji, złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o świadczenie wspierające (wniosek - akta ZUS). Decyzją z 14 kwietnia 2025r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. odmówił przyznania prawa do świadczenia wspierającego. Uzasadniając decyzję, wskazał że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ustalił S. X. potrzebę wsparcia na poziomie 76 punktów na okres od 13 czerwca 2024r. do 12 czerwca 2031r. Nadto ustalono, że z organu gminy opiekunowi nie przysługiwało na dzień 1 stycznia 2024r. lub później świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna. Dalej podkreślono, że zgodnie z ustalonym ubezpieczonej poziomem potrzeby wsparcia prawo do świadczenia wspierającego może uzyskać najwcześniej od dnia 1 stycznia 2026r., pod warunkiem, że złoży do ZUS nowy wniosek o przyznanie świadczenia wspierającego, co można uczynić najwcześniej 1 grudnia 2025r., a najpóźniej 31 stycznia 2026r. W przypadku późniejszego złożenia wniosku, prawo do świadczenia wspierającego zostanie ustalone od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o to świadczenie (decyzja ZUS z 14 kwietnia 2025r. – akta ZUS).

W dniu 30 grudnia 2025r. ubezpieczona złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o świadczenie wspierające (wniosek z dnia 30 grudnia 2025r., k. 46-49 a.s.).

Pismem z dnia 30 grudnia 2025r., znak: (...) (...) (...) (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. poinformował S. X. o przyznaniu świadczenia wspierającego na okres od 1 stycznia 2026r. do 28 lutego 2026r. w kwocie 1.128,00 zł miesięcznie oraz od 1 marca 2026r. do 30 czerwca 2031r. w kwocie 1.188,00 zł miesięcznie (informacja z dnia 4 marca 2026r., k. 51-53 a.s.).

Wskazany stan faktyczny, który nie jest sporny, Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dokumentów, których żadna ze stron postępowania nie kwestionowała i dlatego zostały ocenione jako wiarygodne.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie S. X., jako niezasadne, podlegało oddaleniu.

Zgodnie z art. 148 ¹ § 1 oraz § 3 k.p.c. Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty, uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, a żadna ze stron w swoich pierwszych pismach procesowych nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. W rozpatrywanej sprawie strony w żadnej fazie postępowania nie żądały przeprowadzenia rozprawy, zaś ustalone fakty nie budziły wątpliwości, dlatego Sąd ocenił, że możliwe było wydanie orzeczenia na posiedzeniu niejawnym.

Dokonując rozważań w zakresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja i żądanie S. X., Sąd miał na względzie, że 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r., poz. 1429), która wprowadziła nowy rodzaj świadczenia, jakim jest świadczenie wspierające. W odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych przeznaczonych dla opiekuna osoby wymagającej opieki, jest ono świadczeniem kierowanym bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością. Uprawnienie do tego świadczenia może być realizowane łącznie z innymi świadczeniami, takimi jak renta socjalna czy świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. W przepisach art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 3 powołanej ustawy ustawodawca określił zakres podmiotowy omawianego świadczenia, wskazując krąg osób do niego uprawnionych.

Świadczenie wspierające, zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, przysługuje osobie w wieku od ukończenia 18. roku życia, posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 6b ³ ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 100, 173, 240, 1234 i 1429), zwanej dalej decyzją ustalającą poziom potrzeby wsparcia, w której potrzebę poziomu wsparcia określono na poziomie od 70 do 100 punktów skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Zgodnie z art. 4 powołanej ustawy, świadczenie wspierające przysługuje miesięcznie w wysokości 40% renty socjalnej - jeżeli w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia potrzebę tę określono na poziomie od 70 do 74 punktów w skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Przepisy art. 9 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowią, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Przy czym zgodnie z art. 64 powołanej ustawy osoba wymagająca opieki:

1) na którą przyznano na podstawie przepisów dotychczasowych prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51,

2) na którą przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 43 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą

- może otrzymać świadczenie wspierające od dnia 1 stycznia 2024r., także w przypadku, gdy w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, potrzebę tę określono na poziomie od 70 do 89 punktów w skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 ustawy zmienianej w art. 39, o ile spełnia warunki uprawniające do tego świadczenia, z uwzględnieniem art. 9 ust. 2 i art. 26.

Ja wynika z ust. 2 tego przepisu, w przypadku, o którym mowa w ust. 1, wysokość świadczenia wspierającego ustala się zgodnie z przepisami art. 4 ust. 1 pkt 3-6.

Kluczowy w tej sprawie przepis art. 71 pkt 2 powoływanej ustawy stanowi, że ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2024r., z wyjątkiem art. 4 ust. 1:

a) pkt 5 - w zakresie osób, którym w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia potrzebę tę określono na poziomie 75-77 punktów w skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 ustawy zmienianej w art. 39,

b) pkt 6

- które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2026r.

S. X., odwołując się do przepisów cytowanej ustawy, powoływała się na okoliczność, że mogła skutecznie domagać się przyznania świadczenia wspierającego już na podstawie wniosku złożonego w dniu 8 kwietnia 2025r. oraz że przysługuje jej wyrównanie świadczenia od dnia złożenia wniosku do WZON, tj. od 13 czerwca 2024r.

W ocenie Sądu, takie stanowisko ubezpieczonej nie ma oparcia w przepisach. Rację ma organ rentowy, że samo uzyskanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia nie jest równoznaczne z nabyciem prawa do świadczenia wspierającego. Wskazana decyzja stanowi tylko jedną z przesłanek niezbędnych do uzyskania ww. świadczenia, gdyż prawo do niego powstaje dopiero po spełnieniu wszystkich warunków określonych w ustawie, w tym dotyczących terminów wejścia w życie poszczególnych regulacji odnoszących się do określonych grup uprawnionych. Ten aspekt ubezpieczona jednak pomija, nie uwzględniając, że zgodnie z przywołanym art. 71 pkt 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, przepisy dotyczące osób, którym w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia potrzebę tę określono na poziomie od 75 do 77 punktów, weszły w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2026r. To oznacza, że osoby posiadające poziom potrzeby wsparcia mieszczący się w tym przedziale nie mogły skutecznie ubiegać się o świadczenie wspierające przed tą datą, chyba że znajdowały zastosowanie szczególne regulacje przejściowe określone w art. 64 ustawy.

S. X. nie należała jednak do kręgu osób wskazanych w art. 64 ustawy, bowiem na jej rzecz nie było przyznane świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy ani zasiłek dla opiekuna. Tym samym nie mogła skorzystać z przewidzianego w tym przepisie wcześniejszego dostępu do świadczenia wspierającego. Nie można również podzielić stanowiska ubezpieczonej, jakoby art. 26 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowił podstawę do przyznania jej świadczenia od czerwca 2024r. Przepis ten reguluje jednie zasady ustalenia początku prawa do świadczenia w sytuacji, gdy osoba spełnia ustawowe przesłanki jego nabycia. Nie może on natomiast prowadzić do obejścia przepisów przejściowych określających moment, od którego poszczególne grupy osób stają się uprawnione do ubiegania się o świadczenie wspierające. Innymi słowy, art. 26 ustawy nie kreuje samodzielnego prawa do świadczenia przed datą wskazaną przez ustawodawcę w art. 71 ustawy.

W konsekwencji organ rentowy prawidłowo przyjął, że przy poziomie potrzeby wsparcia wynoszącym 76 punktów, ubezpieczona mogła nabyć prawo do świadczenia wspierającego najwcześniej od dnia 1 stycznia 2026r. oraz że dla uzyskania świadczenia od tej daty konieczne było złożenie nowego wniosku w terminie wskazanym przez organ rentowy.

Jednocześnie należy zauważyć, że w toku postępowania ubezpieczona zastosowała się do wskazań organu rentowego i w dniu 30 grudnia 2025r. złożyła kolejny wniosek o świadczenie wspierające, w następstwie czego Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał jej prawo do tego świadczenia od dnia 1 stycznia 2026r. Okoliczność ta potwierdza prawidłowość interpretacji przepisów, przyjętej przez organ rentowy oraz brak podstaw do przyznania świadczenia za wcześniejszy okres.

Wobec niespełnienia przez S. X. warunków do przyznania świadczenia wspierającego przed dniem 1 stycznia 2026r., brak było podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji oraz do przyznania wyrównania świadczenia za okres od dnia 13 czerwca 2024r. Sąd zatem oddalił odwołanie na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.

sędzia Agnieszka Stachurska