Wyrok z 13 maja 2026, sygn. III U 423/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2026r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:	sędzia Piotr Witkowski
Protokolant:	L. J.

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2026r. w E.

sprawy N. N.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w M.

o świadczenie wspierające

w związku z odwołaniem N. N.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w M.

z dnia 6 listopada 2025 r. znak (...)

oddala odwołanie.

sędzia Piotr Witkowski

Sygn. akt III U 423/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 06.11.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił N. N. prawa do świadczenia wspierającego za okres od dnia 04.02.2025 r. do dnia 30.09.2025 r. Wskazał, że w dniu 20.10.2025 r. N. N. złożyła wniosek o świadczenie wspierające. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia 23.10.2025 r. przyznał jej prawo do świadczenia za okres od dnia 01.10.2025 r. do dnia 29.02.2032r., tj. od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Wywodził , że z danych zawartych w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzeczeń o Niepełnosprawności (EKSMOoN) wynikało, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności decyzją z dnia 04.07.2025 r. określił poziom potrzeby wsparcia strony na 85 punktów na okres od dnia 04.02.2025 r. do dnia 04.02.2032 r. Decyzja ta stała się ostateczna.

Zgodnie zaś z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 z poźn.zm.), prawo do świadczenia wspierającego przyznaje się się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, jeżeli wniosek o świadczenie wspierające zostanie złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.

Termin natomiast na złożenie wniosku uprawniającego do przyznania świadczenia z datą wsteczną upływał z dniem 04.10.2025 r. Ponieważ N. N. złożyła wniosek dopiero w dniu 20.10.2025 r., organ rentowy zastosował regułę ogólną i przyznał świadczenie od miesiąca złożenia wniosku.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła N. N., domagając się przyznania i wypłaty świadczenia wspierającego za sporny okres od dnia 04.02.2025r. do dnia 30.09.2025 r. Potwierdziła, iż organ rentowy uznał jej uprawnienie do świadczenia wyłącznie za okres od dnia 01.10.2025 r. do dnia 29.02.2032 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła jednak błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wskazała, iż organ rentowy nieprawidłowo przyjął, że wniosek o świadczenie wspierające złożyła dopiero w dniu 20.10.2025 r. Natomiast w rzeczywistości pierwotny, w pełni poprawny wniosek wysłała drogą elektroniczną już w dniu 22.08.2025 r. o godzinie 15:30 i został on zarejestrowany w systemie ZUS o godzinie 14:32:57 pod numerem (...), co potwierdza urzędowe poświadczenie przedłożenia. Wskutek błędu technicznego systemów teleinformatycznych ZUS, wniosek ten bez jej wiedzy i winy przeniesiono do zakładki operacji oczekujących na autoryzację operatora, o czym nie otrzymała żadnego komunikatu. Fakt ten, jako wyłączną odpowiedzialność organu, potwierdził konsultant infolinii w zarejestrowanej rozmowie z dnia 30.10.2025 r., co oznacza, że ponowne wysłanie wniosku w dniu 18.10.2025 r. o godzinie 09:38 stanowiło jedynie reakcję na awarię systemu, a za datę skutecznego wszczęcia postępowania należy uznać dzień 22.08.2025 r. Wskazała również, iż ZUS dokonał błędnej wykładni pojęcia „wydania decyzji” z art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, utożsamiając ją z datą sporządzenia dokumentu Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 04.07.2025 r. Natomiast przedmiotowa decyzja została doręczona jej dopiero w dniu 24.07.2025 r. Zgodnie z zasadą zaufania do państwa termin procesowy dla strony nie może biec przed dniem formalnego doręczenia rozstrzygnięcia, a interpretacja Zakładu bezprawnie skróciła jej ustawowy termin do 2 miesięcy i 10 dni. Prawidłowo liczony termin upływał z dniem 24.10.2025 r., co potwierdza jej terminowość działań nawet przy uwzględnieniu wyłącznie jej aktywności z października.

Nadto podniosła, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera sprzeczność logiczną, gdyż twierdzenie organu, że świadczenie przysługuje od daty przyznania punktów pod warunkiem zachowania terminu, stoi w jawnej sprzeczności z brzmieniem art. 26 ust. 2 ustawy, który nakazuje ustalić prawo do świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, czyli w tym przypadku od lutego 2025 r. Finalnie, obligatoryjne zmuszanie osób z niepełnosprawnościami oraz seniorów do powielania skomplikowanych procedur elektronicznych, w sytuacji gdy ZUS posiada pełen dostęp do danych w systemie EKSMOoN, narusza zasady humanitaryzmu i godności człowieka, przez co system zamiast wspierać obywatela, mnoży bariery techniczne, co uzasadniaj skierowanie odpisu pisma do Rzecznika Praw Obywatelskich.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, w pełni podtrzymując argumentację oraz podstawy prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł art. 9 ustawy, wskazując, iż ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby uprawnionej lub jej reprezentanta, przy czym wniosek ten składa się do Zakładu nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Przywołał również art. 26 ust. 1 i 2 ustawy i podniósł, że zasadą jest ustalanie prawa do świadczenia od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, a odstępstwo od tej reguły – pozwalające na przyznanie świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia – uwarunkowane jest złożeniem wniosku o świadczenie wspierające w terminie 3 miesięcy od dnia wydania decyzji określającej poziom potrzeby wsparcia. Natomiast N. N. skutecznie zgłosiła wniosek dopiero w dniu 18.10.2025 r.

Odpierając zarzuty z odwołania wskazał, że argumentacja w odwołaniu nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, ponieważ po weryfikacji zdarzeń na koncie PUE N. N. ustalono, iż w sierpniu 2025 r. nie wysłano żadnego wniosku o świadczenie wspierające, a odwołująca nie przedłożyła dowodu potwierdzającego skuteczne nadanie wniosku z własnego profilu w dniu 22.08.2025r.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:

Odwołania za uzasadnionego nie można uznać było.

Kwestią bezsporną w sprawie było, iż Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. decyzją z dnia 4.07.2025 r. ustalił poziom potrzeby wsparcia N. N. na poziomie 85 punktów w skali od 0 do 100, określając czas trwania tego orzeczenia do kwietnia 2032 r. Istota zaś sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia daty faktycznego i skutecznego złożenia przez odwołującą wniosku o przyznanie i wypłatę świadczenia wspierającego, co warunkowało prawo do żądania świadczenia z mocą wsteczną.

Przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe, oparte na analizie danych z oficjalnych rejestrów ZUS, w tym Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzeczeń o Niepełnosprawności (EKSMOoN) oraz historii operacji na profilu odwołującej na Platformie Usług Elektronicznych (PUE ZUS), wykazało jednoznacznie, iż w sierpniu 2025 r. do organu rentowego nie wpłynął żaden wniosek odwołującej o świadczenie wspierające. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że systemy teleinformatyczne zarejestrowały wyłącznie dwa tożsame wnioski strony, przy czym oba zostały nadane dopiero w dniu 18.10.2025 r. Pierwszy z nich (o numerze końcowym (...)) został ostatecznie zamknięty i umorzony jako bezprzedmiotowy, natomiast drugi (o numerze końcowym (...)) został prawidłowo procedowany i stał się podstawą wydania decyzji o przyznaniu świadczenia od miesiąca złożenia wniosku. Specjalistyczny wydruk danych nagłówkowych dokumentów wykluczył, aby przed dniem 18.10.2025 r. organ rentowy zarejestrował jakąkolwiek wcześniejszą aktywność wnioskową odwołującej. Oba wnioski z października 2025r. zostały poprawnie opatrzone podpisem elektronicznym.

Sąd poddał szczegółowej ocenie dowód przedłożony przez N. N. w postaci zrzutu ekranu jej konta w systemie PUE ZUS, mający świadczyć o złożeniu wniosku w dniu 22.08.2025 r. Analiza tego dokumentu doprowadziła Sąd do wniosków przeciwnych niż wywodzone przez odwołującą. W zakładce mianowicie „Operacje do potwierdzenia” sporne formularze z sierpnia 2025r. figurowały jako dokumenty oczekujące na zatwierdzenie. Przy pozycjach tych system stale generował aktywne opcje wyboru i autoryzacji, takie jak m.in.: „Potwierdź profilem PUE” czy „Potwierdź profilem zaufanym ePUAP”. Powyższe stanowi dla Sądu niebudzący wątpliwości dowód na to, iż w sierpniu 2025 r. odwołująca ograniczyła się jedynie do technicznego wypełnienia i wygenerowania formularza wniosku, nie kończąc jednak procedury jego wysłania.

W świetle art. 9 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, warunkiem koniecznym do ustalenia prawa do świadczenia oraz jego wypłaty jest złożenie sformalizowanego wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Samo wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego i zapisanie projektu (szkicu) dokumentu na własnym profilu (...) nie jest tożsame z wniesieniem podania do organu rentowego. Dokument, który nie został zatwierdzony i opatrzony żadnym z dopuszczalnych prawem podpisów elektronicznych, nie opuszcza sfery wewnętrznej użytkownika i nie zostaje skutecznie doręczony do organu rentowego. W konsekwencji nie wywołuje on żadnych skutków prawnych w zakresie wszczęcia postępowania. Skoro zatem w pełni skuteczny, podpisany wniosek wpłynął do organu rentowego dopiero w dniu 18.10.2025 r., Zakład prawidłowo zastosował regułę ogólną i ustalił prawo do świadczenia od miesiąca wpływu wniosku.

W myśl art. 26 ust. 1 i 2 ustawy, podstawową regułą jest ustalanie prawa do świadczenia wspierającego od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Prawo to ustala się od miesiąca złożenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, o ile wniosek o świadczenie wspierające zostanie złożony w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W przypadku osób osiągających pełnoletniość, termin trzech miesięcy na złożenie wniosku biegnie od dnia ukończenia 18 roku życia, a w razie zaskarżenia decyzji orzekającej do sądu – od dnia jej uprawomocnienia się. Ponadto prawo do świadczenia ustala się na czas ważności decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa jej termin.

W tym miejscu podkreślić należy, iż ubezpieczenia społeczne charakteryzują się rygoryzmem formalnym, a przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że sądy orzekające w tych sprawach nie mogą stosować zasad współżycia społecznego ani zasad słuszności do przyznawania świadczeń wbrew wyraźnej woli ustawodawcy lub z pominięciem ustawowo określonych wymogów. Przewidziany w art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym trzymiesięczny termin ma charakter terminu zawitego prawa materialnego. Jego upływ powoduje nieodwracalny skutek w postaci wygaśnięcia uprawnienia do żądania świadczenia z mocą wsteczną. Prawo to nie zostało przy tym ukształtowane jako oparte na uznaniu, stąd ani organ rentowy, ani Sąd , nie posiadają kompetencji do jego samowolnego przedłużania czy też modyfikacji daty początkowej prawa do świadczenia na podstawie subiektywnego poczucia krzywdy strony oraz tego jak ustawodawca uregulował przepisy zgłaszania wniosków o świadczenia wspierające.

Skoro zatem w toku postępowania dowodowego ponad wszelką wątpliwość wykazano, iż jedyny kompletny pod względem formalnym wniosek wpłynął do organu rentowego w dniu 18.10.2025 r., brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do merytorycznego badania uprawnień odwołującej za okres wcześniejszy. Organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo i bezbłędnie zastosował zasadę ogólną, ustalając prawo do świadczenia wspierającego od miesiąca, w którym wniosek został skutecznie złożony i podpisany. Stanowisko organu rentowego w pełni zatem odpowiada prawu, a podnoszone w odwołaniu zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych oraz naruszenia prawa materialnego są chybione i nie mogły prowadzić do zmiany decyzji.

Sąd w składzie niniejszym nie podziela stanowiska odwołującej, w którym powołuje się ona na wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 2.04.2025 r. sygn. akt VI U 158/25. W przywołanym orzeczeniu Sąd ten stanął na stanowisku, że w przypadku uchybienia terminowi z powodu braku właściwego pouczenia przez organy administracji publicznej, dopuszczalne jest przyznanie prawa do świadczenia wspierającego osobie ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Sąd Okręgowy w Szczecinie wywiódł, że skoro celem ustawy jest zabezpieczenie egzystencji osób z niepełnosprawnościami w duchu art. 69 Konstytucji RP, to na Wojewódzkim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ciążył – na podstawie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej – obowiązek udzielenia pełnego i kompleksowego pouczenia o dalszym toku postępowania przed ZUS. W tamtym stanie faktycznym brak precyzyjnej informacji doprowadził do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, co przy zastosowaniu przepisów k.p.a. o przywróceniu terminu skutkowało zmianą decyzji organu rentowego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza brak podstaw do zastosowania argumentacji Sądu Okręgowego w Szczecinie. Organ rentowy nie miał obowiązku kompleksowego instruowania wnioskodawczyni o każdym etapie procedury, a niedotrzymanie terminu nie wynikało z błędu organu rentowego. W myśl zasady stanowiącej, że nikt nie może zasłaniać się nieznajomością obowiązujących przepisów, wiek oraz stan zdrowia odwołującej nie znoszą obowiązku należytej dbałości o własne interesy prawne. Odwołująca miała powszechny dostęp do informacji o zasadach składania wniosków za pośrednictwem oficjalnych kanałów komunikacji ZUS, z czego mogła i powinna była skorzystać. Co najistotniejsze, oś sporu w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie dotyczy problematyki braku świadomości prawnej czy braku wiedzy o konieczności złożenia wniosku w terminie 3 miesięcy, lecz rzekomego błędu systemu informatycznego. Odwołująca konsekwentnie podnosiła, że wniosek został przez nią wysłany w sierpniu 2025 r., co miało świadczyć o jej pełnej wiedzy o procedurze i terminach. Organ rentowy jednoznacznie jednak wykazał, że w sierpniu wniosek nie został do ZUS skutecznie doręczony, a faktyczne wszczęcie postępowania nastąpiło dopiero w październiku 2025 r. Długi okres wyczekiwania odwołującej na jakąkolwiek reakcję ze strony ZUS należy ocenić jako działanie na jej własną niekorzyść. Brak należytej staranności po stronie odwołującej zamanifestował się w tym, że sporny wniosek nie został wówczas w ogóle poddany procedowaniu, ponieważ strona nie dopełniła wymogu jego podpisania i skutecznego wysłania. Odwołująca się przez długi czas zaniechała jakichkolwiek prób wyjaśnienia, dlaczego decyzja nie została wydana, wykazując się biernością od sierpnia aż do października 2025 r. Gdyby odwołująca zachowała minimum staranności, weryfikując status sprawy w systemie lub kontaktując się z Zakładem (telefonicznie, mailowo, osobiście, przez pełnomocnika etc.) we wcześniejszym terminie, jej sytuacja prawna byłaby zgoła odmienna. Brak aktywności uniemożliwia przerzucenie odpowiedzialności za niedoręczenie wniosku na organ rentowy, co w konsekwencji musiało skutkować oddaleniem odwołania. Skoro bowiem skuteczny wniosek wpłynął do Zakładu dopiero w dniu 18.10.2025 r., organ rentowy prawidłowo zastosował regułę ogólną wyrażoną w art. 26 ust. 1 ustawy, przyznając świadczenie od miesiąca, w którym wniosek został faktycznie złożony, czyli od dnia 01.10.2025 r. Brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia za wcześniejszy okres (od lutego do września 2025 r.), gdyż odwołująca uchybiła terminowi uprawniającemu do wyrównania wstecznego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie.

Sąd nie mógł zasądzić kosztów pełnomocnika odwołującej się , ponieważ takie zasądza się tylko na rzecz strony , która wygrała spór ( art.98 k p c ).