Wyrok z 14 maja 2026, sygn. II Ka 214/26

Przewodniczący:

SSO Karol Troć

Sędziowie:

SO Agata Kowalska

SO Agnieszka Karłowicz (spr.)

Protokolant:

p.o. sekr. sąd. Anita Lemisiewicz-Pszczel

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 214/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z 15 stycznia 2026 r. sygn. akt II K 333/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐w całości

☒ w części

☒co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

----

---------------------------

--------------------------------------------------------------------------

-----------------

-----------------

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

-------

-----------------------

--------------------------------------------------------------

--------------

--------------

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

--------------------

--------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

------------------

-------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzuty

1

I. obrazę przepisów postępowania:

1) art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, polegającej na całkowicie dowolnej i jednostronnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wydanie wyroku w oparciu wyłącznie o okoliczności przemawiające jedynie na niekorzyść oskarżonego w szczególności:

- błędne przyjęcie przez Sąd, że formalne pouczenie oskarżonego o prawach procesowych przez funkcjonariusza P. S. podczas przesłuchania w dniu 26 sierpnia 2023 r. w toku prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Rejonową w Łukowie pod sygn. akt (...) było wystarczające dla przyjęcia, iż oskarżony miał pełną świadomość przysługującego mu prawa do odmowy składania zeznań pomimo okoliczności, że funkcjonariusz policji nie pamięta szczegółów czynności i przyznaje wprost, że nie wyjaśnia przesłuchiwanym świadkom znaczenia pojęcia „osoby najbliższej” (zeznania świadka P. S. na rozprawie z dnia 4 listopada 2025 r.);

- nie danie wiary wyjaśnieniom złożonych przez oskarżonego N. P. na rozprawie w dniu 2.10.2025 r. w których to wyjaśnia: „nasza relacja z panią N. miała tylko osobisty charakter, byliśmy blisko siebie, to był związek intymny. W momencie składania zeznań związek miał silny charakter, często spotykaliśmy się... składając zeznania zeznawałem w charakterze jako pracodawca, żadnych kontaktów pracowniczych z panią N. ja nie utrzymywałem i uważałem, że pytania, które są zadane przez funkcjonariusza policji są skierowane tylko i wyłącznie na temat współpracy firmowej. Nie miałem świadomości, że funkcjonariusz pyta również o kontakty prywatne. Nie miałem świadomości, że zatajenie kontaktów prywatnych jest podaniem nieprawdy... Nie miałem zamiaru wprowadzenia organów ścigania, funkcjonariusza policji w błąd... Nie chciałem uzyskać korzyści procesowej aczkolwiek nie chciałem udostępniać do informacji publicznej wątków z mojego życia prywatnego. Chciałem przez niewskazanie uchronić panią N. przed przekazaniem informacji o tym związku wiedząc, że była w związku małżeńskim. Nie posiadałem wiedzy, że mogę odmówić składania zeznań z uwagi na związek z panią N. ”;

- nie danie wiary wyjaśnieniom złożonym przez N. W., która w całości potwierdziła złożone przez oskarżonego na rozprawie w dniu 2.10.2025 r. wyjaśnienia, tym samym potwierdziła że relacja z oskarżonym N. P. w sierpniu 2023 r. roku miała charakter intymny (protokół rozprawy z dnia 2.10.2025 r.);

- faktu iż oskarżony nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu;

- błędne przyjęcie przez Sąd że łączące oskarżonego z N. W. więzi nie zostały wykazane, pomimo okoliczności, że zarówno oskarżony jak i N. W. potwierdzili istnienie łączących ich intymnych, silnych relacji, które w świetle prawa mogą stanowić podstawę uznania danej osoby za osobę najbliższą (protokół rozprawy z dnia 2.10.2025 r.);

2) art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 16 § 1 k.p.k. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść oskarżonego istniejących w sprawie wątpliwości dotyczących zakresu i zrozumiałości pouczenia oraz świadomości oskarżonego co do przysługującego mu prawa do odmowy składania zeznań wobec osoby najbliższej;

3) art. 183 § 1 k.p.k. w zw. z art. 16 § 1 k.p.k. poprzez zaniechanie przez funkcjonariusza policji, zrozumiałego i wyczerpującego pouczenia N. P. (przesłuchiwanego jako świadka) o prawie do uchylenia się od odpowiedzi na pytania, w sytuacji gdy udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące jego relacji w tym również zawodowych z N. W. i ewentualnego jej zatrudnienia mogło narazić go na odpowiedzialność za wykroczenie lub przestępstwo skarbowe (np. nielegalne zatrudnienie), co w konsekwencji doprowadziło do złożenia zeznań pod presją odpowiedzialności karnej, z której oskarżony nie potrafił realnie skorzystać;

1.  II. w konsekwencji naruszenia powyższych przepisów procedury karnej, na mocy art. 438 pkt 3 k.p.k. zarzucam Sądowi I instancji dopuszczenie się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, a polegający na tym, iż prawidłowa analiza zebranych w sprawie dowodów, ocenionych zgodnie z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, z uwzględnieniem nie tylko okoliczności niekorzystnych dla oskarżonego, ale również tych korzystnych nie pozwalały na przyjęcie, iż oskarżony jest winny przypisanego mu wyrokiem czynu w szczególności, gdy oskarżony nie miał świadomości przysługującego mu prawa do odmowy składania zeznań wobec osoby najbliższej, a jego wypowiedzi wynikały z przekonania, że pytania dotyczą wyłącznie relacji o charakterze służbowym.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadne

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzuty skarżącego okazały się niezasadne.

Dokonana przez Sąd Okręgowy kontrola odwoławcza zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych,
a orzekając wziął pod uwagę wszystkie przeprowadzone dowody. Sąd Rejonowy
w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jasno i przekonywująco przedstawił tok swojego rozumowania, wskazał, jakie fakty zostały uznane za udowodnione i jakie dowody były podstawą ich przyjęcia. Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd pierwszej instancji nie budzi zastrzeżeń, ponieważ nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów, jest pełna i pozbawiona jakichkolwiek błędów, które miałyby wpływ na treść zaskarżonego wyroku.

Przed rozpoczęciem każdego przesłuchania świadek musi być pouczony o prawie do odmowy składania zeznań lub prawie do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku zeznawania, nawet gdyby uprzednio świadek nie skorzystał z przysługującego mu prawa – art. 191 § 2 kpk. Organ procesowy ma obowiązek pouczenia świadka, jeżeli poweźmie wiedzę o zachodzeniu pomiędzy osobą przesłuchiwaną, a oskarżonym relacji uzasadniającej niezeznawanie na podstawie art. 182, art.183 oraz 185 k.p.k. Jeżeli okoliczności stanowiące podstawę uprawnień świadka ujawnią się dopiero w czasie przesłuchania ad rem, organ procesowy musi z własnej inicjatywy dokonać pouczenia już w trakcie składania zeznań przez świadka (wyrok SA w Warszawie z 5.12.1995 r., II AKr 459/95, OSA 1996/4, poz. 15). Wobec powyższego obowiązek pouczenia N. P. by się zaktualizował w sytuacji gdyby przesłuchiwany wskazał na występowanie bliskiej relacji z N. W., a o takiej przesłuchiwany w dniu 26 sierpnia 2023 roku nie wspomniał, bo jak sam twierdził chciał to zachować w tajemnicy. Trudno też wymagać, aby funkcjonariusz policji po kilku latach od przesłuchania pamiętał treść przedstawionego pouczenia poza tym, co jest zapisane w protokole. Oskarżony posiada wykształcenie średnie, prowadzi działalność gospodarczą, więc jego stan świadomości prawnej pozwalał mu na wskazanie funkcjonariuszowi policji ewentualnych okoliczności pozwalających realizację praw procesowych. Pouczenie o uprawnieniach i obowiązkach świadka wręczono mu przed przesłuchaniem, a na pytanie o stosunek świadka do stron, N. P. odpowiedział – obcy.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w każdej sprawie, kiedy oskarżony nie przyznaje się do winy i podaje okoliczności mogące świadczyć o jego niewinności, obowiązkiem organów postępowania przygotowawczego, jak i Sądu rozpoznającego sprawę, jest dokładne sprawdzenie obrony oskarżonego i poddanie ocenie dopiero tak zebranego materiału dowodowego (wyrok SN z 20.07.1987r., II KR 167/87, Inf. Praw. 1-3/1988, poz. 16). Zdaniem Sądu Okręgowego wyjaśnienia oskarżonego nie mogły być przyjęte jako pewnik i podlegały weryfikacji, jak pozostałe dowody, w szczególności w świetle zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Sąd Okręgowy w pełni podziela rozważania Sądu I instancji dotyczące braku istnienia relacji uznawanej jako pozostawanie we wspólnym pożyciu. Podnoszone przez skarżącego relacje intymne, spotkania czy plany na przyszłość nie mogą być tożsame z pojęciem wcześniej wskazanym. W tym zakresie nic nie zamieniły zeznania N. W. mówiące również o kontaktach intymnych, w sposób wysoce ogólny, które nie mogą same w sobie stanowić podstawy do odmowy składania zeznań. Przedawnione przez skarżącego orzecznictwo również odnosi się do więzi intymnej, emocjonalnej i gospodarczej dla uznania relacji jako „osoby najbliższe”, a takie pomiędzy oskarżonym a N. W. nie występowały. Słusznie również Sąd I instancji podniósł okoliczności wskazujące, że na tamtym etapie postępowania N. W. nie występowała w sprawie w charakterze podejrzanej czy oskarżonej.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2025 r. V KK 56/25 niejasności w dziedzinie ustaleń faktycznych należy w pierwszym rzędzie redukować wszechstronną inicjatywą dowodową, a następnie wnikliwą analizą materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Naruszenie reguły z art. 5 § 2 k.p.k. ma miejsce jedynie wówczas, gdy sąd orzekający poweźmie wątpliwości co do istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności i nie mogąc wątpliwości tych usunąć, rozstrzyga je na niekorzyść oskarżonego. Art. 5 § 2 k.p.k. nie można interpretować jako powinności czynienia ustaleń w oparciu o dowody najkorzystniejsze dla oskarżonego. Sytuacja równoznaczna z niedającymi się usunąć wątpliwościami jest kategorią obiektywną w tym sensie, że zasady logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego lub nauki nie pozwalają ustalić określonego faktu. Nie ma to zatem nic wspólnego z subiektywnymi ocenami strony procesowej. Oskarżony nie mógł być pouczony o prawie do odmowy składania zeznań, czy odmowy udzielenia odpowiedzi na pytania, gdyż przesłuchujący nie wiedział o istnieniu ewentualnych przesłanek, a przesłuchiwany ich nie ujawnił. Jak wskazał skarżący, N. P. chciał wręcz ukryć relacje, które miały go rzekomo łączyć z N. W.. Te same argumenty odnoszą się do zarzuty z pkt 3, gdyż oskarżony składając zeznania w dniu 26 sierpnia 2023 roku wskazał, że nigdy nie współpracował z N. W., nie zatrudniał jej, nie korzystał z jej pomocy czy kontaktów. Ponadto art. 183 § 1 kpk nie odnosi się do odpowiedzialności za wykroczenie, a w toku przesłuchania nie ujawniły się okoliczności wskazujące, że odpowiedź na pytanie mogłaby narazić N. P. na odpowiedzialność karną.

Słusznie się twierdzi, że przepis art. 410 nie może być rozumiany w ten sposób, że każdy z przeprowadzonych dowodów ma stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Byłoby to oczywiście niemożliwe, gdy z różnych dowodów wynikają wzajemnie sprzeczne fakty. Nie można zatem czynić skutecznego zarzutu obrazy tego przepisu, w sytuacji gdy niektóre dowody nie stanowiły podstawy poczynionych ustaleń, jeśli sąd je należycie rozważył i ocenił ich znaczenie w sposób przewidziany w art. 7 (wyrok SA w Lublinie z 27.03.2013 r., II AKa 26/13, LEX nr 1306009; postanowienie SN z 28.02.2013 r., IV KK 389/12, LEX nr 1294454

Niezasadność zarzutów prawa procesowego skutkuje również niezasadnością zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, mający charakter wtórny do zarzutów prawa procesowego. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku powinien polegać na wykazaniu jakich uchybień w świetle wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego dopuścił się sąd w dokonanej przez siebie ocenie materiału dowodowego. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia to błąd, który wynika bądź to z niepełności postępowania dowodowego, bądź też z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. W niniejszej sprawie brak podstaw do przyjęcia, że Sąd Rejonowy dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych. Obrońca formułując zarzut błędu w ustaleniach faktycznych ograniczył się jedynie do zanegowania sprawstwa oskarżonego, treść odpowiedzi na postawione pytanie wskazuje, że pytania w trakcie przesłuchania nie odnosiły się jedynie do relacji służbowych, oskarżony w swoich wypowiedziach wskazał przecież, że w ogóle nie zna N. W.. Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie są pozbawione jakiegokolwiek błędu, trafne, prawidłowe oraz mające pełne, mocne oraz logiczne oparcie w wiarygodnym materiale dowodowym, a zatem nie mogą być uznane za błędne. Analiza całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, pozwala na stwierdzenie, iż oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona przypisanych mu czynów z art. 233 § 1 kk.

We wniesionym środku odwoławczym brak było zarzutu dotyczącego niewspółmierności pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia o karze. W ocenie Sądu Okręgowego nie zaistniały także przesłanki z art. 440 kpk które uprawniałyby do ingerencji w tą cześć wyroku. Dlatego też, przy wyczerpującym wywodzie Sądu Rejowego w części dotyczącej kary, odstąpiono od zupełnie abstrakcyjnego omawiania tej kwestii w niniejszych rozważaniach, podzielając w tym względzie stanowisko proceduralne Sądu Apelacyjnego w Lublinie wyrażone w wyroku z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. II AKa 275/17 (Legalis Numer 1728581).

Wniosek

Obrońca oskarżonego wniósł o uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadne

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Bezzasadność podniesionych zarzutu skutkowała bezzasadnością wniosków.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 15 stycznia 2026r. r.
sygn. akt II K 333/25- utrzymany w całości.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Bezzasadność zarzutów skutkowała bezzasadnością wniosku.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

-----------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach zmiany

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

-----------------------------------------------------------------------------------

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4.1.

-----------------------------------------------------------------------------------

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

---------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

Na podstawie art. 636 § 1 kpk w zw. z art. 634 kpk w zw. z art. 626 § 1 kpk Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 500 zł kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze mając na uwadze fakt, że oskarżony nie ma nikogo na utrzymaniu i prowadzi działalność gospodarczą oraz posiada majątek.

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok w części

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☒co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒uchylenie

☒zmiana