Wyrok z 21 maja 2026, sygn. XXV C 891/25
Sygn. akt XXV C 891/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2026 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie:
|
Przewodniczący: |
sędzia Aleksandra Orzechowska |
|
Protokolant: |
sekretarz sądowy Wiktoria Czatrowska |
po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2026 roku w Warszawie na rozprawie sprawy
z powództwa A. S.
przeciwko Muzeum (...)
o ochronę dóbr osobistych i zapłatę
1. oddala powództwo;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 4.337 zł (cztery tysiące trzysta trzydzieści siedem złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sygn. akt XXV C 891/25
UZASADNIENIE
Pozwem z 31 lipca 2025 r. A. S. wniósł o nakazanie pozwanemu Muzeum (...) w W., w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku:
1) umieszczenia imienia i nazwiska powoda w stopce stron internetowych Portalu internetowego (...) ((...), (...)) - obok oznaczenia w tej samej wielkości: Muzeum (...), Stowarzyszenia (...), (...) SA, (...), Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz (...);
2) umieszczenia w Portalu internetowym (...) ((...)) w zakładce „(...)” w części (...) treści: „(...)”;
3) umieszczenia w Portalu internetowym (...) ((...)) w zakładce „(...)” w części (...) treści: „(...)”;
4) zamieszczenia oświadczenia w Portalu internetowym (...)((...)) w miejscu bezpośrednio dostępnym po otworzeniu strony internetowej, bez potrzeby przewijania, w ramce wielkości 1/4 ekranu, czcionką Times New Roman o rozmiarze 12, koloru czarnego, na białym tle, na okres trzech miesięcy, o następującej treści: „(...)”;
5) zamieszczenia oświadczenia w Portalu internetowym (...) ((...)) w miejscu bezpośrednio dostępnym po otworzeniu strony internetowej, bez potrzeby przewijania, w ramce wielkości 1/4 ekranu, czcionką Times New Roman o rozmiarze 12, koloru czarnego, na białym tle, na okres trzech miesięcy, o następującej treści: „(...)”;
6) zamieszczenia oświadczenia na stronie internetowej (...) w miejscu bezpośrednio dostępnym po otworzeniu strony internetowej, bez potrzeby przewijania, w ramce wielkości 1/4 ekranu, czcionką Times New Roman o rozmiarze 12, koloru czarnego, na białym tle, na okres trzech miesięcy, o następującej treści: „(...)”;
7) zamieszczenia oświadczenia na stronie internetowej (...) w miejscu bezpośrednio dostępnym po otworzeniu strony internetowej, bez potrzeby przewijania, w ramce wielkości 1/4 ekranu, czcionką Times New Roman o rozmiarze 12, koloru czarnego, na białym tle, na okres trzech miesięcy, o następującej treści: „(...)”;
8) zamieszczenia oświadczenia na stronie (...), czcionką Times New Roman o rozmiarze 12, koloru czarnego, na białym tle o następującej treści: „ (...)”;
9) zamieszczenia oświadczenia na stronie internetowej (...) w miejscu bezpośrednio dostępnym po otworzeniu strony internetowej, bez potrzeby przewijania, w ramce wielkości 1/4 ekranu, czcionką Times New Roman o rozmiarze 12, koloru czarnego, na białym tle, na okres trzech miesięcy, o następującej treści: „(...)”;
10) oświadczenia na stronie internetowej (...) w miejscu bezpośrednio dostępnym po otworzeniu strony internetowej, bez potrzeby przewijania, w ramce wielkości 1/4 ekranu, czcionką Times New Roman o rozmiarze 12, koloru czarnego, na białym tle, na okres trzech miesięcy, o następującej treści: „(...)”.
Ponadto powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powód jest pomysłodawcą, twórcą koncepcji i nazwy Portalu (...) (dalej zwanym „Portalem”), który ma charakter platformy historycznej, udostępniającej opisy dziejów społeczności (...) i prezentującej historie (...)w celu promocji wiedzy i działań na rzecz dziedzictwa (...). Powód zawarł ze Stowarzyszeniem (...)(dalej zwanym „Stowarzyszeniem”) cztery umowy o dzieło, na mocy których przysługiwały mu autorskie prawa majątkowe i osobiste m. in. do koncepcji i nazwy Portalu oraz utworów plastycznych, fotograficznych, literackich, publicystycznych, rysunków i innych treści umieszczonych na Portalu. Powód wskazał, że zawarł ze Stowarzyszeniem umowę, na podstawie której przeniósł nieodpłatnie na Stowarzyszenie całość wymienionych w niej majątkowych praw autorskich, z zastrzeżeniem, że autorstwo Portalu i jego geneza będą zachowane w sposób trwały i jednoznaczny. Powód podniósł, że następnie Stowarzyszenie zawarło z pozwanym umowę, na podstawie której wszelkie prawa do przedmiotowego Portalu zostały przeniesione na pozwanego. Powód wskazał, że informacja o jego autorstwie, zamieszczona wcześniej na Portalu, została usunięta i nie widnieje w żadnej z wersji językowej Portalu. Powód podniósł, że pozwany mając świadomość autorstwa powoda, celowo je pomija, czym dopuszcza się zawłaszczenia autorstwa Portalu oraz naruszenia osobistych praw autorskich, a także dóbr osobistych, w szczególności w postaci dobrego imienia powoda. Powód wskazał, że naruszenie to godzi w dorobek zawodowy i reputację powoda jako historyka, badacza i twórcy projektów dziedzictwa. Zdaniem powoda skala naruszenia jest ponadprzeciętna z uwagi na fakt, że pozwany jest publiczną instytucją kultury, zobowiązaną -zgodnie z ustawą - do poszanowania autorskich praw osobistych, w tym prawa do autorstwa. (pozew k. 3-13).
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jego rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany zakwestionował twierdzenia powoda o tym, że jest on twórcą koncepcji, nazwy oraz Portalu (...) wskazując, że Portal ten jest utworem zbiorowym opracowanym przez pracowników pozwanego Muzeum, w tym powoda oraz że w związku z powyższym wszelkie autorskie prawa majątkowe do Portalu zgodnie z prawem autorskim nabył pozwany jako pracodawca. Pozwany podniósł, że pomysł, koncepcja i nazwa Portalu nie mają charakteru twórczego i nie stanowią utworu w rozumieniu prawa autorskiego, gdyż podobną ideę zaczął realizować już w 2005 r. (...). Ponadto treść Portalu na początku jego funkcjonowania opierała się na informacjach z innych źródeł - istniejących ówcześnie portali o zbieżnej tematyce, a nazwa Portalu istniała dużo wcześniej jeszcze przed rozpoczęciem powoda pracy u pozwanego. Pozwany podkreślił, że dane powoda w sposób nieprzerwany do chwili obecnej widnieją w ramach Portalu w zakładce „(...)” co jest wyrazem uhonorowania jego wkładu w Portal. Pozwany zaprzeczył jakoby naruszył autorskie prawa osobiste oraz dobra osobiste powoda. Pozwany wskazał, że po zakończeniu przez powoda pracy w pozwanym Muzeum, powód został powołany na szereg prestiżowych stanowisk w instytucjach związanych z dziedzictwem kulturowym (...), zatem nie sposób uznać, że ewentualne naruszenie dóbr osobistych w postaci braku przypisania autorstwa Portalu, oddziaływało negatywnie na sferę naukową oraz zawodową powoda. Pozwany wskazał ponadto, że dochodzenie żądanych pozwem roszczeń należy w świetle wszystkich okoliczności sprawy potraktować jako nadużycie prawa podmiotowego. (odpowiedź na pozew 160-182).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Muzeum (...) (dalej zwanym „Muzeum” lub „pozwanym”) zostało utworzone na podstawie umowy z 25 stycznia 2005 r. zawartej pomiędzy Ministrem Kultury i (...) a Stowarzyszeniem (...). Muzeum zostało otwarte w (...) r. (umowa k. 206-208v, przesłuchanie powoda k. 517-519v).
W okresie od 9 czerwca 2003 r. do 21 czerwca 2007 r. A. S. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w Fundacji (...) (zwanej dalej jako „Fundacja”) na stanowisku specjalisty ds. (...) oraz specjalisty ds. public relations. Do obowiązków powoda należało m.in. poszukiwanie (...). W tamtym okresie powód zaproponował umieszczanie na stronie internetowej Fundacji prostych informacji dotyczących ww. (...). Powyższa umowa została następnie rozwiązana za porozumieniem stron. W 2006 r. Fundacja utworzyła portal internetowy (...), który był redagowany m.in. przez powoda. Na powyższym portalu znajdowały się głównie informacje dotyczące zabytków, a także krótka historia przedwojennego życia (...). Portal (...) był prowadzony w wersji polskiej i angielskiej i zawierał głównie współczesne fotografie. (świadectwo pracy k. 137, zeznania świadków G. K. k. 513v-514v, K. B. k. 514v-515v, przesłuchanie powoda k. 517-519v).
Od 1 czerwca 2007 r. powód był zatrudniony w Muzeum na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku koordynatora programu multimedialnego (...). W załączniku do umowy określono zakres obowiązków powoda, w tym m.in. wykonywanie na rzecz Muzeum działań takich jak kierowanie całością prac związanych z przygotowaniem koncepcji, zgromadzeniem dokumentacji i opracowaniem projektu wykonawczego tzw. multimedialnej sali (...) w przyszłym Muzeum ((...)). (umowa o pracę k. 134, zakres obowiązków pracownika k. 211-211v, karta szkolenia wstępnego k. 133-133v).
Portal internetowy (...) stanowi bazę wiedzy o (...) miasteczkach w Polsce. Na portalu przedstawione są historie poszczególnych miasteczek i ich zabytków. Celem Portalu było zbieranie świadectw śladów tożsamości (...) i szerzenie informacji o społeczności (...) zanim Muzeum faktycznie powstanie i zostanie uzupełnione o rzeczywiste eksponaty. (zeznania świadka G. K. k. 513v-514v, zeznania świadka S. R. k. 515v-516).
Prace nad powstaniem Portalu były realizowane przez Stowarzyszenie oraz Muzeum od 2007 r. W dniu 23 kwietnia 2008 r. Stowarzyszenie zawarło z (...) sp. z.o.o. umowę o wykonanie Portalu internetowego (...) oraz świadczenie serwisu gwarancyjnego i współpracy przy jego rozwoju. W celu zaprogramowania Portalu pracownik ww. spółki odbył szereg spotkań, na których ustalono jak ma wyglądać i funkcjonować Portal, a także sporządził szkice jego struktury. Na początku ww. współpracy głównym przedstawicielem Stowarzyszenia był powód, który przekazywał ww. spółce treści, które miał zawierać Portal. Ponadto, w dniu 23 grudnia 2009 r. Stowarzyszenie zawarło z (...) sp. z o.o. umowę o wykonanie projektu logo, strony internetowej, elementów graficznych i banneru flashowego Portalu. (wstępna prezentacja pomysłu k. 301-329v, założenia projektu k. 333-334, ogłoszenie ofertowe k. 337-341, umowa wraz załącznikami k. 372-402, umowa k. 467-469, zeznania świadka S. R. k. 515v-516).
Muzeum i Stowarzyszenie zawierały umowy z różnymi instytucjami, m.in. Fundacją (...), Narodowym Archiwum Cyfrowym, Studium (...) oraz Instytutem (...) w celu współpracy w tworzeniu Portalu i publikacji na nim treści będących własnością ww. podmiotów. Dzięki ww. umowom, na Portalu mogły zostać opublikowane treści znajdujące się na stronach takich jak (...) oraz (...), które początkowo były podstawą dla Portalu. (porozumienie k. 191-193v, porozumienie wraz załącznikami k. 194-200, umowa k. 201-202, umowa o współpracy k. 203-204v, porozumienie wraz z aneksem i protokołem przekazania k. 279-286v, zeznania świadka K. B.k. 514v-515v, przesłuchanie powoda k.517-519v).
Powód zawarł ze Stowarzyszeniem cztery umowy o dzieło:
- umowę z 1.09.2008 r., której przedmiotem było opracowanie przez powoda scenariusza prac wraz z dokumentacją towarzyszącą dla potrzeb realizacji projektu (...);
- umowę z 2.02.2009 r. nr (...) której przedmiotem było opracowanie przez powoda scenariusza realizacji projektu (...) w roku 2009;
- umowę z 2.05.2009 r. nr (...), której przedmiotem było opracowanie przez powoda założeń i scenariusza nad realizacją projektu (...) w roku 2009 wraz z przekazaniem praw;
- umowę z 1.06.2009 r. nr (...), której przedmiotem było opracowanie przez powoda założeń i scenariusza nad realizacją projektu (...) w roku 2009 dla portalu (...) wraz z przekazaniem praw. (umowy i rachunki k. 224-228).
Powód jest autorem pomysłu oraz twórcą koncepcji i nazwy portalu (...) uruchomionego w 2009 r. Powód wywarł duży wpływ na kształt Portalu, albowiem, mimo że sam nie publikował zbyt dużo treści na Portalu, tworzył jego kierunek poprzez dawanie wskazówek, zaleceń oraz wydawanie poleceń podwładnym dotyczącym m.in. tego skąd pozyskiwać materiały na Portal oraz jakie materiały powinny się na nim pojawić. W celu zbierania informacji, które następnie miały być użyte w Portalu powód niejednokrotnie korzystał z własnych kontaktów z osobami i podmiotami w Polsce i zagranicą. Strworzona przez powoda koncepcja muzealnego portalu, dostępnego w Internecie, który będzie opowiadał o historii w momencie jego uruchomienia była zjawiskiem nowatorskim m.in. z tego względu, że zarejestrowani na Portalu użytkownicy mogli dodawać tam własne materiały w postaci fotografii, nagrań wideo oraz tekstów, jak również mogli edytować opublikowane już na Portalu artykuły. Te materiały były następnie akceptowane lub odrzucane przez administratorów portalu. Portal prowadzony był w 6 językach. Portal funkcjonował jako portal Stowarzyszenia do 2012 r., kiedy to został przekazany na rzecz Muzeum. (zeznania świadka G. K. k. 513v-514v, zeznania świadka K. B. k. 514v-515v, zeznania świadka S. R. k. 515v-516, przesłuchanie powoda k.517-519v).
Za swoje zaangażowanie w projekt Portalu powód otrzymał nagrodę pieniężną od swojego ówczesnego pracodawcy - Muzeum. Ponadto powód został zaproszony przez Departament Współpracy z Zagranicą rządu (...)na stypendium oraz został odznaczony (...) przez (...). (pismo z 25.02.2010 r. k. 232, przesłuchanie powoda k.517-519v).
Na mocy porozumienia zawartego między powodem a Muzeum w dniu 1 listopada 2010 r. zmieniono stanowisko pracy powoda - powód został wówczas zatrudniony w Muzeum jako Główny Specjalista ds. programu (...). Następnie powód został zatrudniony w Muzeum na stanowisku Kierownika Zespołu ds. bieżącej działalności programowej, w piśmie z 1 października 2011 r. poszerzając zakres obowiązków powoda także o inicjowanie, planowanie, organizację i nadzór nad bieżącymi niezbędnymi pracami związanymi z realizacją misji edukacyjnej, kulturotwórczej i historycznej Muzeum oraz zarządzanie zespołem pracowników kierowanej przez powoda jednostki organizacyjnej. Kolejnym porozumieniem zmieniającym z 3 stycznia 2011 r. zmieniono stanowisko powoda na Kierownika Projektu „(...)”. (porozumienie k. 135, zakres obowiązków pracownika k. 215, porozumienie k. 214).
W dniu 25 lipca 2012 r. Stowarzyszenie (...) oraz powód (jako autor) zawarli umowę darowizny, na podstawie której powód przeniósł nieodpłatnie na Stowarzyszenie w całości autorskie prawa majątkowe do utworów powstałych na podstawie wymienionych w umowie darowizny umów, bez jakichkolwiek ograniczeń terytorialnych, czasowych i ilościowych, na cały okres trwania tych praw, na wszystkich znanych w chwili zawarcia umowy polach eksploatacji (§ 2 ust. 1 umowy). W umowie wskazano m.in., że autor jest twórcą koncepcji i nazwy rozwijanego w latach 2009-2012 przez Stowarzyszenie Portalu internetowego (...) poświęconego (...), zawierającego teksty, treści, fotografie, fragmenty filmów, wywiady i wspomnienia. W umowie wskazano ponadto, że: (...) W § 1 ust. 1 umowy powód oświadczył, że przysługują mu nieograniczone i wyłączne prawa autorskie do utworów wykonanych na podstawie umów o dzieło: z 1.09.2008 r., z 2.05.2009 r., z 1.06.2009 r. i umowy z 2.02.2009 r., w tym koncepcji i nazwy Portalu internetowego (...) (także w innych wersjach językowych). W § 1 ust. 2 umowy powód zapewnił, że utwory stworzone przez niego na podstawie ww. umów powstały bez udziału osób trzecich i że nie zaciągnął do dnia zawarcia tej umowy żadnych zobowiązań, które ograniczałyby lub wyłączały jego prawo do przeniesienia przysługujących mu autorskich praw majątkowych na Stowarzyszenie. W § 1 ust. 3 umowy powód oświadczył, że utwory są oryginalne, nie naruszają praw autorskich osób trzecich oraz nie mają miejsca żadne inne okoliczności, które mogłyby według wiedzy autora narazić Stowarzyszenie na odpowiedzialność wobec osób trzecich. Na podstawie § 2 ust. 1 powód udzielił nieodpłatnie Stowarzyszeniu:
- niewyłącznej licencji obejmującej określone w umowie pola eksploatacji na korzystanie i rozpowszechnianie utworów lub ich elementów powstałych na podstawie umów bez jakichkolwiek ograniczeń terytorialnych i ilościowych, do chwili przeniesienia praw autorskich do utworów na mocy niniejszej umowy,
- wyłącznego zezwolenia do rozporządzania i korzystania z opracowań utworów, w szczególności wszelkich jego przeróbek, adaptacji, tj. wykonywania praw zależnych do utworów na zasadach opisanych w § 5 umowy oraz dokonuje przeniesienia własności nośników na Stowarzyszenie.
W § 3 ust. 1 powód zrzekł się nieodwołalnie wszelkich roszczeń wobec Stowarzyszenia związanych w szczególności z korzystaniem z utworów objętych wskazanymi w umowie darowizny umowami o dzieło. W ust. 2 § 3 umowy Stowarzyszenie zrzekło się wszelkich roszczeń wobec powoda w związku z korzystaniem lub rozpowszechnianiem utworów lub opracowań utworów w zakresie opisanym w umowie. Stosownie do § 4 ust. 1 umowy Stowarzyszenie zobowiązało się do poszanowania praw osobistych autora we wszystkich działaniach związanych z korzystaniem i rozporządzaniem utworami lub ich elementami. W § 4 ust. 2 umowy Stowarzyszenie zobowiązało się do oznaczania utworu imieniem oraz nazwiskiem powoda (autora). W § 5 umowy Stowarzyszenie zobowiązało się przy wykonywaniu praw zależnych do utworów, uwzględniać prowadzenie i rozwijanie Portalu z zachowaniem jego idei, ogólnej koncepcji i przesłania oraz korzystania z opinii autora w zakresie wykonywania tych praw. (umowa k. 20-22).
W dniu 25 lipca 2012 r. pomiędzy Stowarzyszeniem a Muzeum została zawarta umowa o przeniesieniu przez Stowarzyszenie na Muzeum wszelkich posiadanych przez Stowarzyszenie praw do Portalu, w szczególności praw do domen „(...)” oraz (...) majątkowych praw autorskich do treści Portalu oraz praw do rozpowszechniania i korzystania z treści zawartych na Portalu, praw do treści znajdujących się na Portalu nieobjętych ochroną prawno-autorską, danych osobowych zarejestrowanych użytkowników Portalu przetwarzanych w zbiorze oraz o zobowiązaniu Stowarzyszenia do dokonania przeniesienia na Muzeum praw i obowiązków wynikających z umów wspierających zarządzanie Portalem (ust. 1.1 umowy). We wstępie do umowy wskazano, że Portal (...)jest portalem internetowym (...), zawierającym teksty, treści, fotografie, fragmenty filmów, wywiady i wspomnienia, będącym wspólnym projektem Stowarzyszenia oraz Muzeum mającym na celu propagowanie (...)(„Portal”). Stowarzyszenie oświadczyło ponadto, że w okresie prowadzenia Portalu od 2007 r. do dnia przedmiotowej umowy przeznaczyło zgodnie z danymi ujętymi w księgach na stworzenie, prowadzenie i rozwijanie Portalu kwotę w łącznej wysokości (...) zł. W umowie wskazano, że Muzeum przysługują prawa do domen Portalu (...)oraz (...), zaś Stowarzyszeniu przysługują prawa do domen Portalu (...) i (...) Z umowy wynikało ponadto, że w dniu 17 czerwca 2012 r. Walne Zgromadzenie Stowarzyszenia podjęło uchwałę zezwalającą na nieodpłatne przekazanie Portalu wraz z jego zawartością na rzecz Muzeum. Muzeum oświadczyło również, że jest zainteresowane nieodpłatnym nabyciem praw do Portalu wraz z jego zawartością i że zamierza przejąć Portal z zachowaniem jego idei, ogólnej koncepcji, z zamiarem jego dalszego rozwijania zgodnie z misją Muzeum. W umowie wskazano, że Muzeum będzie zasięgać opinii Stowarzyszenia w przypadku zamiaru zmiany idei lub ogólnej koncepcji Portalu. W ust. 6 umowy wskazano, że Stowarzyszenie przenosi na Muzeum wszystkie wskazane w przedmiotowej umowie prawa i obowiązki bezpłatnie. W ust. 7.3 umowy strony postanowiły, że Muzeum umieści na Portalu informacje, że Portal został założony w 2007 r. a następnie był rozwijany w latach 2007 - 2012 r. przez Stowarzyszenie oraz że Portal został przekazany Muzeum jako dar Stowarzyszenia. Wraz z tymi informacjami Muzeum zobowiązało się umieścić logo Stowarzyszenia. (umowa wraz z załącznikami k. 351-408).
Uchwałą nr (...)z dnia 17 kwietnia 2011 r. walne zgromadzenie członków Stowarzyszenia (...) wybrało nowych członków zarządu (wśród których znalazł się powód) oraz komisji rewizyjnej Stowarzyszenia. (uchwała k. 412).
W dniu 14 grudnia 2012 r. pomiędzy Fundacją (...) ((...)) a pozwanym oraz Stowarzyszeniem została zawarta umowa o przeniesienie praw i obowiązków związanych z portalem (...), na podstawie której (...) przeniosła na Stowarzyszenie wszelkie autorskie prawa majątkowe do Portalu i jego zawartość za kwotę 57.000 zł oraz sprzedała mu domenę „(...)”, portal (...) wraz z jego zawartością, w tym wszelkie prawa do powyższej domeny i portalu wraz z jego zawartością z wyłączeniem autorskich praw majątkowych za cenę (...)zł. (ust. 4 umowy). Ponadto Stowarzyszenie przeniosło nieodpłatnie na rzecz Muzeum prawo do domeny „(...)”, portal (...) wraz z jego zawartością, w tym wszelkie prawa do wskazanej domeny, portalu i jego zawartości, w szczególności autorskie prawa majątkowe do portalu (...) oraz jego zawartość na polach eksploatacji wskazanych w pkt. 10 umowy bez jakichkolwiek ograniczeń terytorialnych, czasowych i ilościowych, na cały okres trwania tych praw (ust. 22 pkt. A umowy). (umowa k. 271-273).
Po zakończeniu przez powoda pracy w Muzeum, funkcja społecznościowa na Portalu została wyłączona, usunięto także bardzo dużą część materiałów, zdjęć i artykułów, argumentując to ich niską jakością. (zeznania świadka K. B. k. 514v-515v, przesłuchanie powoda k. 517-519v).
W 2018 r. powód wystosował do Stowarzyszenia pismo, w którym przedstawił swoje wątpliwości w kwestii właściwego honorowania go jako autora koncepcji (...). W związku z tym Stowarzyszenie skierowało zapytanie do pozwanego Muzeum w tej kwestii. W odpowiedzi z 18 czerwca 2018 r. Muzeum wskazało, że docenia wkład powoda w powstanie i rozwój Portalu i wkładu tego nie umniejsza. Muzeum wskazało, że w związku z gruntowną przebudową Portalu wiele treści zmieniło swoje miejsce, w tym także informacja o wkładzie powoda, która obecnie znajduje się w zakładce o projekcie, gdzie intuicyjnie należy szukać jego danych. W odpowiedzi z 22 sierpnia 2018 r. skierowanej do powoda Stowarzyszenie przypomniało, że na podstawie zawartej umowy darowizny powód przeniósł autorskie prawa majątkowe do utworów składających się na koncepcję i nazwę Portalu, a następnie przy akceptacji powoda jako członka zarządu Stowarzyszenia prawa te zostały przekazane Muzeum (...). Stowarzyszenie podkreśliło, że stara się należycie wywiązywać z powziętych zobowiązań czego dowodem jest fakt że darowane utwory były i dalej są oznaczane autorstwem powoda. Stowarzyszenie wywiodło, że sposób prezentacji jest dla powoda niezadowalający i w związku z tym zwróciło się do pozwanego o wyróżnienie powoda jako autora koncepcji i pierwszego koordynatora Portalu. Stowarzyszenie wskazało, że pismo powoda zostało przekazane do pozwanego Muzeum, a także zaproponowało trójstronne spotkanie reprezentantów (powoda, Stowarzyszenia i Muzeum) w celu wyjaśnienia wątpliwości i zarzutów powoda. (wiadomość email k. 230, pismo k. 23-24).
Po wejściu na stronę internetową (...)po kliknięciu na znajdujące się w jednej z szarych ramek słowo „(...)” wyświetla się zdanie: „(...)”, a następnie są wymienione różne osoby i podmioty. Jako pierwsze wymienione jest imię i nazwisko powoda z następującym określeniem: „(...)”. Poniżej wymieniono inne osoby, w tym m.in. koordynatorów, twórców koncepcji serwisu, osoby odpowiedzialne za redakcję portalu, za produkcję i nadzór techniczny, administratorów, autorów tekstu, twórców strony technicznej, grafików oraz osoby odpowiadające za tłumaczenie. ( bezsporne, wydruki strony internetowej k. 139-140).
W stopce ww. strony internetowej wymienione zostały następujące instytucje: Muzeum (...), (...), (...) SA, (...), Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz (...). ( bezsporne).
W zakładce (...) na ww. stronie internetowej wymienione zostały m.in. następujące instytucje: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, (...), Fundacja (...), Fundacja (...), (...), Fundacja (...), (...), Muzeum (...), Fundacja (...) oraz Instytut (...). ( bezsporne).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów, kserokopii dokumentów, wydruków oraz zeznań świadków G. K., K. B. i S. R., uznając te dowody za wiarygodne w całości.
Sąd poczynił także ustalenia faktyczne w oparciu o dowód z przesłuchania stron, ograniczony do przesłuchania powoda, uznając zeznania powoda za wiarygodne w części. Sąd uznał za niewiarygodne twierdzenie powoda jakoby w umowie pomiędzy Stowarzyszeniem a Muzeum była zawarta informacja, że powód jest autorem Portalu i że ma prawo do konsultowania tego projektu i zatwierdzania dokonywanych w nim zmian, gdyż twierdzenia te pozostają w sprzeczności z wiarygodnym dowodem z dokumentu w postaci ww. umowy.
Sąd nie poczynił ustaleń faktycznych w oparciu o zeznania świadka Z. S., uznając je za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż mimo długoletniej pracy w Muzeum świadek ten nigdy nie zajmował się Portalem ani nie angażował się w żadne działania związane z jego funkcjonowaniem lub historią.
Sąd nie poczynił ustaleń faktycznych w oparciu o pozostałe, niewymienione w stanie faktycznym, złożone do akt sprawy dokumenty i wydruki uznając ich treść za nieprzydatną dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności Sąd uznał za irrelewantną dla wyniku procesu projekt umowy o przeniesienia praw i obowiązków związanych z Portalem ( k. 14-19) oraz projekt aneksu do umów o dzieło ( k. 426-427).
Sąd zważył co następuje:
Powództwo podlega oddaleniu jako nieudowodnione.
Materialnoprawną podstawą roszczeń powoda stanowiły przepisy art. 23 k.c., 24 k.c. i 448 k.c. Dwie pierwsze z tych norm prawnych, odczytywane łącznie, przewidują, że dobra osobiste człowieka są chronione oraz że osoba, której dobro osobiste zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego, do którego należy stosować przepis art. 448 k.c., zgodnie z którym w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.
Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W myśl natomiast art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.
Zgodnie z przeważającym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, przy ocenie, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to, jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Wskazuje się przy tym, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia określonego dobra osobistego należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy, a nie tylko koncentrować się na samej wypowiedzi, w której domagający się ochrony upatruje naruszenia dóbr osobistych. Ponadto, z ww. przepisów wynika wprost, że ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym.
Należy podkreślić, że przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie są: istnienie dobra osobistego, zagrożenie lub naruszenie tego dobra na skutek określonego działania, jak również bezprawność owego zagrożenia lub naruszenia. Ciężar wykazania dwóch pierwszych przesłanek spoczywa na podmiocie, który dochodzi ochrony z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych, natomiast przesłanka bezprawności zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego jest objęta domniemaniem. Ciężar wykazania braku bezprawności działania obciąża zatem stronę pozwaną, która wykazując brak bezprawności, może uchylić się od odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych innego podmiotu.
Zgodnie z ogólną regułą rozkładu ciężaru dowodu przewidzianą w art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Powołany wyżej art. 24 k.c. częściowo modyfikuje tę zasadę wprowadzając domniemanie bezprawności działania naruszającego dobro osobiste, a tym samym przerzucając ciężar dowodu w tym zakresie z powoda na pozwanego. W kwestii ochrony dóbr osobistych ciężar udowodnienia, że doszło do naruszenia danego dobra przez pozwanego, na zasadzie z art. 6 k.c. spoczywa więc na stronie powodowej, natomiast w razie wykazania, że dobro rzeczywiście zostało naruszone - to strona pozwana musi wykazać, że naruszenie to nie miało charakteru bezprawności. Za takim poglądem jednoznacznie opowiedział się Sąd Najwyższy, stwierdzając, że rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne, zaś dowód w takiej sprawie, że dobro zostało w ogóle naruszone ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne ( por. uzasadnienie wyroku SN z 17.06.2004 r., V CK 609/03).
Przy rozpoznawaniu sprawy o ochronę dóbr osobistych Sąd powinien zatem przede wszystkim ustalić, czy dane zachowanie naruszyło dobra osobiste strony powodowej i czy istnieją podstawy przypisania odpowiedzialności pozwanemu, zaś dopiero w razie uzyskania pozytywnej odpowiedzi na to pytanie - stwierdzić, czy nie zachodzą przesłanki uchylające bezprawność tego naruszenia.
W doktrynie i w orzecznictwie podkreśla się przy tym, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę trafnie, że ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby” (por. uzasadnienia wyroków SN: z 5.04.2002 r., II CKN 953/00, z 11.03.1997r., III CKN 33/97), lecz musi mieć charakter obiektywny. Przy ocenie naruszenia dobra osobistego należy zatem uwzględnić szerszy kontekst społeczny i pod tym kątem dopiero dokonać ustalenia, czy dane zachowanie w powszechnym odbiorze społecznym miało charakter naruszenia dobra osobistego. Zatem przy ocenie czy nastąpiło naruszenia dobra osobistego należy odnieść się do poglądów panujących w społeczeństwie i posługiwać się w tym celu wzorcem „przeciętnego obywatela”, nie zaś odwoływać się do jednostkowych ocen i odczuć.
W sytuacji wykazania przez stronę naruszenia dobra osobistego przez określone zachowania pozwanego Sąd ocenia to zachowanie w aspekcie bezprawności działania. Przesłanka bezprawności działania jest ujmowana w kodeksie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. W orzeczeniu z 19 października 1989 r. ( II Cr 419/89) Sąd Najwyższy wskazał, że za działania bezprawne uważa się każde działanie naruszająco dobro osobiste, jeśli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Sąd Najwyższy wskazał, że do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku publicznego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że powód nie udowodnił podstawowej przesłanki niezbędnej dla stwierdzenia naruszenia jego dóbr osobistych w postaci osobistych praw autorskich do Portalu. Powód nie wykazał bowiem, że na prowadzonej przez pozwane Muzeum stronie internetowej Portalu pominięty jest fakt autorstwa powoda do Portalu. W oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd ustalił, że na stronie głównej Portalu (...)po kliknięciu na znajdujące się w jednej z szarych ramek słowa (...), wyświetlają się m.in. zdania: „(...)”, a następnie (w pierwszej kolejności): „(...)”. Powyższa okoliczność jest bezsporna pomiędzy stronami, co zostało potwierdzone przez pełnomocników obu stron na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2026 r. ( protokół k. 513v) po wyświetleniu ww. strony internetowej przez przewodniczącą. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za oczywiście bezzasadne roszczenia zawarte w pkt. 2-10 pozwu oparte na twierdzeniu, jakoby na ww. stronie internetowej nie było zawartej informacji o autorstwie powoda do Portalu o wskazanej w ww. punktach pozwu treści, tj.: „(...)”. Dodatkowo należy wskazać, że zdaniem Sądu umieszczenie imienia i nazwiska powoda w ww. miejscu na stronie internetowej Portalu jest odpowiednie z uwagi na rolę powoda w tworzeniu Portalu. Powód, jako pomysłodawca i pierwszy koordynator, widnieje bowiem na samym początku listy osób, które na przestrzeni lat brały czynny udział w tworzeniu Portalu.
W ocenie Sądu brak w szczególności podstaw do uwzględnienia zawartego w punkcie 2. pozwu roszczenia o nakazanie pozwanemu umieszczenia słów: „(...)” na ww. stronie internetowej w zakładce „(...)”. Należy bowiem podkreślić, że w tym miejscu na Portalu znajduje się lista „Partnerów” Portalu, do której to kategorii podmiotów nie sposób zaliczyć powoda.
Sąd uznał także za bezzasadne roszczenie zawarte w punkcie 1. pozwu, tj. o nakazanie pozwanemu umieszczenia imienia i nazwiska powoda w stopce stron internetowych Portalu internetowego (...)- obok oznaczenia w tej samej wielkości: Muzeum (...),(...), (...) S.A.,(...), Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz (...). Należy bowiem wskazać, że ww. instytucje pełnią w relacjach z Muzeum zupełnie inną rolę niż powód, który jest pomysłodawcą i pierwszym koordynatorem Portalu. Przede wszystkim ww. podmioty aktualnie współpracują z Muzeum, a powód już nie, w związku z czym rola powoda w Portalu jest obecnie już wyłącznie historyczna. W ocenie Sądu powód nie wykazał w toku niniejszego procesu, aby stopka ww. strony internetowej była odpowiednim miejscem do umieszczenia informacji o jego autorstwie do Portalu.
Ponadto należy podkreślić, że powód wywodził swoje roszczenia z faktu całkowitego pominięcia jego autorstwa do Portalu na ww. stronie internetowej, a nie z nienależytego wyeksponowania informacji o jego autorstwie. Powód upatrywał naruszenia jego dóbr osobistych przez pozwane Muzeum wyłącznie w braku umieszczenia na ww. stronie internetowej informacji, że powód jest pomysłodawcą i pierwszym koordynatorem Portalu, nie zaś w niedostatecznym uhonorowaniu autorstwa powoda na ww. stronie. W konsekwencji, wobec ustalenia przez Sąd, że wbrew twierdzeniom powoda, na przedmiotowej stronie internetowej znajduje się ww. informacja o autorstwie powoda, powództwo podlegało oddaleniu.
Mając na względzie fakt, że na stronie internetowej Portalu zawarta jest informacja o autorstwie powoda, Sąd uznał za nieudowodnione twierdzenie powoda, że pozwany naruszył jego dobra osobiste w postaci niemajątkowych praw autorskich. Jak już wskazano we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, to na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia, że doszło do naruszenia jego dób osobistych. Wobec niewywiązania się przez powoda z tego obowiązku procesowego, nie została spełniona podstawowa przesłanka warunkująca możliwość uwzględnienia powództwa. W konsekwencji Sąd oddalił powództwo w całości, tj. zarówno w zakresie roszczeń o nakazanie pozwanemu złożenia oświadczeń określonej treści, jak również co do roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia. (pkt. 1. Wyroku).
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu (pkt 2. wyroku) znajduje oparcie w przepisie art. 98 § 1 k.p.c. Na koszty poniesione przez pozwane Muzeum w zakresie roszczenia niemajątkowego powoda skierowanego przeciwko pozwanemu składało się: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego będącego radcą prawnym (720 zł, zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Wobec wygrania przez pozwanego powództwa w tej części w całości, Sąd obciążył powoda obowiązkiem zwrotu ww. kwoty na rzecz pozwanego. Na koszty poniesione przez pozwane Muzeum w zakresie roszczenia majątkowego powoda skierowanego przeciwko pozwanemu składały się: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego będącego radcą prawnym (3.600 zł, zgodnie z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych), oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) - w sumie 3.617 zł. Wobec wygrania przez pozwanego powództwa w tej części w całości, Sąd obciążył powoda obowiązkiem zwrotu ww. kwoty na rzecz pozwanego. Mając powyższe na względzie Sąd w pkt. 2 wyroku zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 4.337 zł (720 zł + 3.617 zł).
Z uwagi na niezgłoszenie przez pełnomocnika pozwanego w zażaleniu na postanowienie o zabezpieczeniu wniosku o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego ( zażalenie k. 62-65v) Sąd w pkt 2. wyroku nie uwzględnił tych kosztów.