sygn. IV KK 195/13 27 września 2013 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 27 września 2013, sygn. IV KK 195/13

Data orzeczenia 27 września 2013
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział IV
Przewodniczący SSN Małgorzata Gierszon
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #postanowienie SN
Sygn. akt IV KK 195/13
POSTANOWIENIE
Dnia 27 września 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 września 2013 r.,
sprawy A. J.
o wydanie wyroku łącznego
z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 14 marca 2013 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w R.
z dnia 23 października 2012 r.
postanowił
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. F. kwotę 738
(siedemset trzydzieści osiem) zł, w tym 23 % podatku VAT,
tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji na
rzecz skazanego;
3. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów sądowych
postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem łącznym z dnia 23 października 2012 r., Sąd Okręgowy w R.
połączył kary jednostkowe orzeczone wobec A. J. w czterech sprawach Sądu
Rejonowego w T., VI K 398/05 i II K 52/07 Sądu Rejonowego w K. oraz II K 30/08
Sądu Okręgowego w R.) i orzekł jako karę łączną 2 lata pozbawienia wolności.
2
Nadto, na podstawie art. 572 k.p.k., postępowanie w przedmiocie wydania
wyroku łącznego odnośnie skazań jednostkowych objętych wyrokami wydanymi w
sprawach: II K 208/01, VII K 25/04, VII K 1010/03 Sądu Rejonowego w T., VII K
528/04 Sądu Rejonowego w M., II K 16/05 i II K 451/09 Sądu Rejonowego w K.
oraz II K 337/10 Sądu Rejonowego w S. umorzył.
Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. W.F . 147,60 zł tytułem kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego.
Zarzucił w niej zaskarżonemu wyrokowi:
1) obrazę przepisów prawa materialnego:
- przepisu art. 85 k.k., gdyż Sąd powinien objąć wyrokiem łącznym
nieuwzględnione wyroki, stosując przy tym zasadę pełnej absorpcji;
- przepisów art. 89 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. gdyż czyny objęte wnioskiem
skazanego zostały popełnione przed 8 czerwca 2010 r., w tej sytuacji
możliwe było wydanie wyroku łącznego, przy zastosowaniu zasady pełnej
absorpcji, a ponadto warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary
łącznej;
- przepisu art. 53 § 1 k.k., gdyż Sąd nie wziął pod uwagę celów
zapobiegawczych i wychowawczych, jakie wyrok ten ma osiągnąć w
stosunku do oskarżonego;
2) obrazę przepisów prawa procesowego:
- art. 571 § 1 k.p.k., gdyż Sąd nie wziął pod uwagę ostatnich opinii o
zachowaniu się oskarżonego w okresie odbywania kary, jak również
informacji o warunkach rodzinnych i majątkowych skazanego;
3) obrazę § 14 pkt 5 oraz pkt 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z
28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie … (Dz. U. Nr
163, poz. 1348) – przez nieuwzględnienie w wynagrodzeniu obrońcy z
urzędu minimalnych stawek wynagrodzenia za poszczególne instancje
sądowe.
Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 marca 2013 r.
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że umorzył postępowanie w przedmiocie
wydania wyroku łącznego również co do skazania objętego wyrokiem Sądu
3
Rejonowego w M. wydanym w sprawie II k 33/07; w pozostałym zakresie wyrok
utrzymał w mocy; zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. F. kwotę 590,42 zł
tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu udzieloną skazanemu w postępowaniu
przed Sądem Okręgowym oraz Sądem Apelacyjnym.
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego.
Zarzucił w niej wyrokowi:
1. obrazę przepisów prawa materialnego to jest:
- art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. polegającą na utrzymaniu w mocy wyroku Sądu I
instancji który pominął rozważenie możliwości objęcia wyrokiem łącznym
skazań opisanych w pkt. 1, 2, 3, 4, 5, 11 oraz 12 części historycznej
wyroku Sądu Okręgowego, zwłaszcza gdy w przypadku wyroków z pkt. 4 i
5 istnieją nader wyraźne przesłanki dokonania połączenia, w efekcie
czego zaskarżone orzeczenie stawia skazanego w bardzo niekorzystnej
sytuacji, gdyż Sąd nie uwzględnił faktu, że m.in. tylko z wyroków z pkt. 3 i
4 skazany odbył już karę 16 miesięcy pozbawienia wolności – co
doprowadziło także do zaaprobowania naruszenia art. 572 k.p.k.
polegającego na umorzeniu postępowania w oparciu o niesłuszne
stwierdzenie braku warunków do wydania wyroku łącznego. Dodatkowo
Sąd niesłusznie zastosował system asperacji, zamiast pełnej absorpcji;
- art. 89 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.p.k. poprzez brak uwzględnienia
okoliczności, że czyny objęte wnioskiem o wydanie wyroku łącznego
popełniono przed dniem 8 czerwca 2010 r., czyli przed chwilą wejścia w
życie nowelizacji art. 89 k.k., co powoduje, że Sąd Apelacyjny po objęciu
wyrokiem łącznym również pozostałych wskazanych wnioskiem orzeczeń,
powinien skorygować wyrok łączny i orzec karę z warunkowym
zawieszeniem jej wykonania, w myśl poprzednio obowiązujących regulacji,
jako względniejszych dla sprawcy;
2) obrazę przepisów prawa procesowego to jest:
- art. 571 § 1 k.p.k. polegającą na niedostrzeżeniu okoliczności, że Sąd I
instancji nie wziął pod uwagę chociażby opinii na temat skazanego z
Zakładu Karnego, co więcej Sąd Apelacyjny bagatelizuje sytuację
osobistą i rodzinną, postawę skazanego w czasie odbywania kary,
4
klasyfikując tę materię jako czynniki mało istotne z punktu widzenia
ustalenia rodzaju zasady orzekania o karze łącznej;
- § 14 ust. 2 pkt 5 oraz ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z
dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz
ponoszenia przez Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.) poprzez
uznanie, że postępowanie przed Sądem Apelacyjnym obrońcy z urzędu w
sprawie o wydanie wyroku łącznego nie przysługuje wynagrodzenie w
kwocie 600 zł plus VAT, zgodnie ze spisem kosztów zawartym w apelacji,
a kwota 120 zł, niezależnie od tego zaznaczyć należy, że orzeczenie jest
nieprawidłowe, gdyż nie uwzględnia wynagrodzenia jeszcze za jedno
postępowanie przed Sądem I instancji, gdyż zasądzono je za trzy
instancje odwoławcze i jedną pierwszą instancję, mimo że sprawa na tym
etapie była rozpoznawana dwukrotnie
i wniósł o wydanie wyroku reformatoryjnego poprzez zmianę orzeczenia i wydanie
wyroku łącznego obejmującego wszystkie rozstrzygnięcia wskazane we wniosku
skazanego (poza wyrokiem Sądu Rejonowego w M. wydanego w sprawie II K 33/07)
przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji, a także następnie o warunkowe
zawieszenie wykonania orzeczonej kary łącznej oraz zasądzenie od Skarbu
Państwa na rzecz obrońcy z urzędu wynagrodzenia w kwocie 2 509,20 zł.
W pisemnej odpowiedzi na tę kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej
wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest w sposób oczywisty bezzasadna, co pozwoliło ją rozpoznać w
trybie art. 535 § 3 k.p.k. Tak też należało ocenić zarzuty w niej podniesione, z
których ostatni jest nawet niedopuszczalny – z mocy prawa. Trzy pierwsze zarzuty
kasacji były już podniesione w apelacji, i zostały w sposób wnikliwy, a przez to
rzetelny, rozpoznane przez Sąd Apelacyjny. Co znamienne, autor kasacji nie
zarzucił bynajmniej Sądowi odwoławczemu tego by tą kontrolę instancyjną
zaskarżonego przez niego wyroku Sądu Okręgowego przeprowadził w sposób
naruszający te normy prawa procesowego, które ją określają (art. 433 k.p.k., czy art.
457 § 3 k.p.k.). Zaniechanie postawienia przez skarżącego tego rodzaju zarzutu
5
powoduje, że podniesione w kasacji zarzuty należy traktować tylko jako nadal
skierowane do orzeczenia sądu meriti. Świadczą o tym wskazane wyłącznie ich
podstawy prawne, i równoczesny brak w nich przywołania takich przepisów, które
to Sąd odwoławczy miałby naruszyć, niedostrzegając owych, (rzekomych) i
opisanych w tych zarzutach apelacji, naruszeń prawa: materialnego i procesowego.
Powtarzanie w skardze kasacyjnej zarzutów przywołanych w apelacji może
być bowiem skuteczne tylko wtedy, gdy Sąd odwoławczy ich nie rozpozna, bądź też
uczyni to w sposób nierzetelny, z punktu widzenia powinności przewidzianych
treścią art. 433 i 457 § 3 k.p.k.
Tymczasem w sprawie niniejszej tego rodzaju sytuacja – jak to już
zauważono – nie zaistniała (i nawet sam skarżący jej nie zarzucił).
Niezależnie od tego nie sposób też nie dostrzec zupełnej dowolności owych,
postawionych w kasacji, zarzutów obrazy prawa materialnego, z punktu widzenia
obowiązującego prawa. Zarzut obrazy prawa materialnego może być przecież
zasadny tylko wówczas, gdy dotyczy zastosowania lub niezastosowania przepisu
zobowiązującego sąd do jego bezwzględnego przestrzegania.
Taki charakter mają przepisy przywołane w pierwszym zarzucie kasacji.
Zostały one przez Sąd Okręgowy – in concreto – zastosowane zgodnie z ich
brzmieniem. Rozstrzygnięcie to aprobował Sąd Apelacyjny, mimo – tożsamych w
treści – zarzutów apelacji obrońcy oskarżonego. Zważywszy na treść tych
przepisów i stwierdzone w sprawie fakty dotyczące kolejnych skazań skazanego
(dat wydania poszczególnych wyroków i dat popełnienia przez niego kolejnych
przypisanych mu przestępstw) – uznać należy całkowitą trafność tych decyzji.
Treść przywołanych przez skarżącego przepisu, to jest art. 85 § 1 k.k.,
określającego warunki orzekania kary łącznej, nie pozostawia przecież wątpliwości
co do tego, iż nie zaistniały warunki do wydania, wobec skazanego, wyroku
łącznego obejmującego skazania, opisane w pkt. 1, 2, 3, 4, 5, 8, 11, 12 części
wstępnej wyroku Sądu Okręgowego. Skazany nie popełnił tych poszczególnych
przestępstw zanim zapadł – co do któregokolwiek z nich - pierwszy wyrok,
chociażby nieprawomocny i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne
podlegające łączeniu. Szczegółowo to wykazał Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu
zaskarżonego wyroku (s. 11 – 13). Twierdzenie w pierwszym zarzucie kasacji, że
6
„istnieją nader wyraźne przesłanki dotyczące połączenia kar z wyroków z pkt. 4 i 5”,
abstrahuje całkowicie od obowiązującego stanu prawnego, treści – mimo to –
przywołanego przez skazanego przepisu art. 85 § 1 k.k., i bezspornego faktu, iż
czyn objęty skazaniem opisanym w pkt. 5 skazany popełnił już po wydaniu wyroku
opisanego w pkt 4. Skarżący tak formułując pierwszy zarzut, i tak go motywując, w
ogóle nie dostrzegł tego, że Sąd meriti był obligowany do przestrzegania – zgodnie
z treścią art. 85 § 1 k.k. – obowiązujących warunków orzekania kary łącznej. Nie
mógł więc ich dla skazanego zmieniać, przyjmując zupełnie dowolne, inne reguły
łączenia kar. To by dopiero takie jego działanie kwalifikowało jako oczywistą obrazę,
przywołanych – jako podstawa prawna pierwszego zarzutu kasacji – przepisów. Nie
sposób też uznać zasadności dwóch kolejnych zarzutów kasacji, w sytuacji, gdy
Sąd Apelacyjny, na s. 14 – 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, szczegółowo
odniósł się do zagadnień objętych treścią tych zarzutów – tożsamo podniesionych
w apelacji.
Niezależnie od wyrażonych już ocen, podnieść należy, że analiza treści
kasacji pozwala nadto wnioskować o tym, że skarżący próbuje – w ten sposób – w
istocie zakwestionować wymiar i charakter orzeczonej kary łącznej. Czyni to
poprzez formułowanie zarzutów obrazy prawa, które w istocie – niezależnie od
wspomnianej już ich wadliwości – stanowią też próbę podważenia, jako błędnych,
tych ustaleń faktycznych, które poprzedziły orzeczenie – jego zdaniem – kary
łącznej w wysokości niewspółmiernej, z punktu widzenia ujawnionych w sprawie
okoliczności, dotyczących skazanego, i wymiaru poszczególnych kar
jednostkowych. Tymczasem przedmiotem kasacji może być tylko, obok uchybień z
art. 439 k.p.k., inne rażące naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na
treść zaskarżonego wyroku (art. 523 § 1 k.p.k.). Nie można więc w niej podważać
samych ustaleń faktycznych, a co najwyżej sposób ich dokonania.
Podniesione tymczasem w kasacji zarzuty ewidentnie nie spełniają tych
wymogów skutecznych zarzutów kasacyjnych. Stąd też należało je ocenić jako
oczywiście bezzasadne. Skutkowało to koniecznością oddalenia – jako takiej – i
całej kasacji.
Równocześnie ostatni zarzut podniesiony w kasacji jest niedopuszczalny – z
mocy prawa. Nie ulega wątpliwości, że skarżący wniósł kasację na korzyść
7
skazanego, i to jego, a nie własne, interesy, wykonując tę czynność procesową,
reprezentował (art. 86 § 1 k.p.k.).
Skazany został zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych
postępowania o wydanie wyroku łącznego – przez sądy obu instancji.
W tych warunkach uznać należało, iż obrońca skazanego – jako odwołujący
się w jego imieniu od zaskarżonego wyroku – w części dotyczącej wysokości
przyznanego mu – jako obrońcy z urzędu - wynagrodzenia nie miał gravamen do
dokonania tej czynności. Orzeczenie to bowiem – w tym zakresie – nie naruszało
praw skazanego, ani też – w stwierdzonych, wspomnianych okolicznościach – nie
szkodziło jego interesom (art. 425 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.). Z tego też
powodu należało uznać niedopuszczalność ostatniego zarzutu kasacji.
Dodać tylko należy, że obrońca nie był pozbawiony w ogóle możliwości
podważania poprawności takiego rozstrzygnięcia o wysokości należnego mu jako
obrońcy z urzędu wynagrodzenia. Mógł to uczynić bądź poprzez stosowne
inicjowanie nadzwyczajnej kasacji (art. 521 § 1 k.p.k.), (o ile oczywiście stwierdzona
sytuacja uprawniała by przyjęcie zaistnienia koniecznych, także i dla jej
uwzględnienia, podstaw z art. 523 § 1 k.p.k.), bądź przy spełnieniu warunków
wskazanych w § 2 art. 626 k.p.k. – przez złożenie wniosku o „dodatkowe ustalenie”
kosztów w trybie tym przepisem wskazanym.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 624 § 1 k.p.k. w z. z art. 518
k.p.k.
Z tych wszystkich względów – orzeczono jak wyżej.