Postanowienie SN z 5 listopada 2013, sygn. III KK 190/13
Data orzeczenia
5 listopada 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Józef Dołhy
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)
POSTANOWIENIE
Dnia 5 listopada 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Dołhy
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,
sprawy A. K. K. w przedmiocie zadośćuczynienia z tytułu niesłusznego
tymczasowego aresztowania
z powodu kasacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy,
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 17 stycznia 2013 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w L.
z dnia 24 sierpnia 2012 r.;
p o s t a n o w i ł
1. oddala kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża
wnioskodawcę.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w L., wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2012 r., na podstawie art.
552 § 4 k.p.k. i art. 554 § 2 k.p.k.:
1. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz A. K. K. kwotę 208.250 zł tytułem
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego
tymczasowego aresztowania w okresie od dnia 30 sierpnia 1998 r. do dnia
14 lipca 2003 r. w sprawie IV K …/09 Sądu Okręgowego w L.;
2. w pozostałej części wniosek oddalił.
2
W apelacji od tego wyroku pełnomocnik wnioskodawcy podniósł zarzuty
obrazy prawa materialnego – art. 445 § 1 i 2 k.c. – kwestionując wysokość
zadośćuczynienia; obrazy przepisów postępowania – art. 7, 410, 552 § 1 i 4, 174,
424 § 1 pkt 1, 167 k.p.k.
Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2013 r., utrzymał w mocy
zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną.
Od powyższego wyroku kasację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy,
zarzucając rażącą obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść
zaskarżonego wyroku:
1) art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518
k.p.k. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, manifestujące się w
błędnym uznaniu przez Sąd drugiej instancji, bez uwzględnienia całokształtu
okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, iż jedną z podstaw rozstrzygnięcia
pierwszej instancji nie były ustalenia Sądu Okręgowego, iż wnioskodawca
jako nieletni stwarzał problemy wychowawcze;
2) art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 552 § 1 i 4 k.p.k. w zw. art.
457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. poprzez ich nieprawidłowe
zastosowanie manifestujące się w błędnym ustaleniu przez Sąd drugiej
instancji, bez uwzględnienia całokształtu okoliczności istotnych dla
rozstrzygnięcia, iż poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia, iż
wnioskodawca „w pewnym okresie prowadził działalność gospodarczą, a
obecnie pracuje na umowę o pracę na czas nieokreślony", nie stanowiły
podstawy do zasądzenia kwoty zadośćuczynienia, a jedynie były to ustalenia
stanu faktycznego, podczas gdy to właśnie okoliczności faktyczne
stanowiące całokształt okoliczności ujawnionych w toku postępowania
stanowią podstawę orzeczenia, a więc owe ustalenia nie mogły być
poczynione przez Sąd pierwszej instancji bez celu (w próżni), lecz w celu ich
subsumowania pod normy prawa materialnego i stanowiły jedną z podstaw
zasądzenia zadośćuczynienia;
3) art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 552 § 1 i 4
k.p.k. w zw. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. poprzez ich
nieprawidłowe zastosowanie manifestujące się w błędnym ustaleniu przez
3
Sąd drugiej instancji, bez wszechstronnego rozważenia okoliczności
korzystnych dla wnioskodawcy, poprzez wywiedzenie wniosku, iż Sąd
Okręgowy wziął pod uwagę i/lub nie deprecjonował przy orzekaniu kwoty
odpowiedniego zadośćuczynienia okoliczności w postaci:
a) nagłośnienia faktu tymczasowego aresztowania wnioskodawcy w
mediach, co naruszyło jego dobre imię, cześć, spokój i prywatność, podczas
gdy rozważań tej okoliczności próżno szukać w uzasadnieniu wyroku Sądu
pierwszej instancji,
b) braku w czasie tymczasowego aresztowania kontaktu wnioskodawcy
z ciotką D. M. (ostracyzm rodzinny, utrata więzów rodzinnych), podczas gdy
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu swojego wyroku wyłączną winą za brak
owego kontaktu wyraźnie obarcza rodzinę A. K., pomijając logiczny wniosek,
iż bez zastosowania oczywiście niesłusznego tymczasowego aresztowania
taki stan by w ogóle nie zaistniał,
c) przebywania przez wnioskodawcę w przepełnionych wieloosobowych
celach, w tym z osobami skazanymi za zbrodnie, podczas gdy rozważań tej
okoliczności próżno szukać w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji;
4) art. 174 k.p.k. w zw. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. poprzez ich
nieprawidłowe zastosowanie, manifestujące się w niezasadnym
nieuwzględnieniu zarzutu pogwałcenia zasady bezpośredniości, poprzez
oparcie ustaleń faktycznych wyroku pierwszej instancji na wywiadzie
kuratora sądowego przeprowadzonym w toku postępowania w sprawie sygn.
akt IV K …/09, podczas gdy nie jest to dowód bezpośredni, lecz jest to
odtworzenie w formie pisemnej naocznych spostrzeżeń kuratora i wskazanie
przez Sąd odwoławczy, iż bezzasadność tego zarzutu wynika ze sposobu
przeprowadzenia wywiadu kuratorskiego opisanego w art. 214 k.p.k.,
podczas gdy ów przepis wyraźnie wskazuje, iż wywiad kuratorski
przeprowadza się gdy niezbędne jest ustalenie danych co do właściwości i
warunków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia oskarżonego, a
nadto w przypadkach określonych w jego § 2, a zatem dowód z wywiadu
kuratorskiego nie był przeprowadzony na potrzeby postępowania w
przedmiocie zadośćuczynienia za oczywiście niesłuszne tymczasowe
4
aresztowanie na rzecz wnioskodawcy, ani dla tego postępowania
przeprowadzony być nie mógł;
5) art. 7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z
art. 518 k.p.k. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie manifestujące się w
nieuprawnionej odmowie zasadności zarzutu, iż ukształtowanie przekonania
Sądu pierwszej instancji co do zakresu zgłoszonego żądania nastąpiło
pomimo braku wskazania dowodu na jakim się oparł ustalając, iż
wnioskodawcy udzielano „ulg w postaci dłuższych widzeń w celu
podtrzymania więzi rodzinnych”, w wyniku wyrażenia przez Sąd odwoławczy
niesłusznego poglądu, iż obraza zarzuconych przepisów nie miała wpływu
na treść wyroku, gdyż ta okoliczność nie jest istotna dla rozstrzygnięcia i nie
uniemożliwiło to kontroli instancyjnej, podczas gdy nie sposób jest
zweryfikować prawdziwości ustalenia pierwszej instancji dot. rzekomych
dłuższych widzeń wnioskodawcy z rodziną bez oparcia go na ujawnionych w
toku postępowania dowodach, czego Sąd pierwszej instancji w tym zakresie
zaniechał.
W konkluzji skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi
odwoławczemu do ponownego rozpoznania;
ewentualnie
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie wniosku również
w części oddalonej przez wyrok Sądu pierwszej instancji poprzez zasądzenie
na rzecz A. K. dodatkowo kwoty 591 750 (pięćset dziewięćdziesiąt jeden
tysięcy siedemset pięćdziesiąt 00/100) złotych.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej
wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest bezzasadna w stopniu oczywistym.
Porównanie zarzutów apelacji i kasacji w sposób jednoznaczny wskazuje, że
kasacja jest prawie dosłownym powieleniem apelacji, jej zarzutów opisanych w pkt
II ad 1 do 7. Powtórzenie w skardze kasacyjnej argumentacji prezentowanej
uprzednio w apelacji może być skuteczna jedynie wówczas, gdy sąd odwoławczy
5
nie rozpozna należycie wszystkich zarzutów i nie odniesie się do nich w
uzasadnieniu swojego orzeczenia w sposób zgodny z wymogami określonymi w
art. 433 § 2 k.p.k. oraz w art. 457 § 3 k.p.k. Tymczasem Sąd Apelacyjny rozważył
wszystkie zarzuty i wnioski podniesione w apelacji. W pisemnych motywach wyroku
wyczerpująco wskazał, czym kierował się wydając wyrok i przekonująco uzasadnił
przyczyny odrzucenia zarzutów i wniosków apelacji, o czym przekonuje
kompleksowa analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Autor kasacji, nie wskazując żadnych uchybień sądu odwoławczego,
ogranicza się jedynie do stwierdzenia o „nietrafnym” nieuwzględnieniu zarzutów
apelacji.
Oczywiste jest zatem, że ograniczając się do zwykłego kontestowania faktu
nieuwzględnienia zwykłego środka odwoławczego, kasacja zawiera jedynie
dowolną polemikę z zaskarżonym rozstrzygnięciem, co czyni ją bezzasadną w
stopniu oczywistym.
Podzielając stanowisko prokuratora, przedstawione w pisemnej odpowiedzi
na kasację, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.