Wyrok SN z 30 stycznia 2014, sygn. II KK 10/14
Data orzeczenia
30 stycznia 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Małgorzata Gierszon
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 stycznia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Rafał Malarski
SSN Andrzej Ryński
Protokolant Anna Janczak
w sprawie R. S.
skazanego z art. 244 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 30 stycznia 2014 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego
na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w K.
z dnia 24 września 2013 r.,
1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia
o środku karnym zakazu prowadzenia rowerów po drogach
publicznych;
2) obciąża Skarb Państwa wydatkami za postępowanie
kasacyjne.
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 24 września 2013 r., Sąd Rejonowy w K. - po
uwzględnieniu złożonego przez prokuratora w trybie art. 335 k.p.k. wniosku – uznał
R. S. za winnego tego, że: w dniu 24 maja 2013 roku w miejscowości S. kierował
rowerem po drodze publicznej, tym samym nie stosując się do orzeczonego przez
Sąd Rejonowy w K. w sprawie o sygnaturze II K …/11 zakazu prowadzenia
rowerów w ruchu lądowym, to jest popełnienia występku z art. 244 k.k., za co na
podstawie tego przepisu skazał go na karę 2 miesięcy pozbawienia wolności i na
podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia rowerów
po drogach publicznych na okres 8 lat.
Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 2 października 2013 r.
W dniu 8 stycznia 2014 do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja Prokuratora
Generalnego, który zaskarżył ten wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o
środku karnym na korzyść skazanego i zarzucił mu: rażące i mające istotny wpływ
na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie
art. 343 § 7 k.p.k. i art. 335 § 1 k.p.k. polegające na uwzględnieniu przez sąd
wadliwego wniosku prokuratora o wydanie wobec R. S. wyroku skazującego bez
przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie uzgodnionej z nim kary, w następstwie
czego doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, a
mianowicie art. 42 § 2 k.k., polegające na orzeczeniu na podstawie tego przepisu,
za przypisane oskarżonemu przestępstwo z art. 244 k.k. środka karnego w postaci
zakazu prowadzenia rowerów na drogach publicznych na okres 8 lat, podczas gdy
przepis ten ma zastosowanie jedynie do sprawców przestępstw popełnionych
przeciwka bezpieczeństwu w komunikacji
i wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, co pozwoliło rozpoznać ją w trybie art. 535
§ 5 k.p.k.
Na wstępie- wobec potencjalnie możliwych wątpliwości co do faktu
uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku – odnotować należy, że w dacie jego
wydania skazany nie był już pozbawiony wolności. Wynika to wprost z jego
wyjaśnień z dnia 23 lipca 2013 r., w których podał, iż będzie przebywał w zakładzie
Karnym w P. (tylko) do dnia 24 sierpnia 2013 r. (k. 27). Równocześnie niewątpliwe
3
jest, że skazany o posiedzeniu wyznaczonym na dzień 24 września 2013 r. w
przedmiocie złożonego przez prokuratora w trybie art. 335 k.p.k. wniosku, był
zawiadomiony w dniu 19 sierpnia 2013 r. (k. 46).
W tej sytuacji nie miał do skazanego zastosowania przepis art. 422 § 2 k.p.k.
przewidujący szczególny – inny niż wskazany w § 1 tego przepisu – sposób liczenia
siedmiodniowego zawitego terminu, w ciągu którego skazany miał prawo złożyć
wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Skoro oskarżony w dacie wydania tego wyroku nie był już pozbawiony wolności, to
bieg tego wspomnianego terminu rozpoczynał się właśnie od tego dnia (art. 422 § 1
k.p.k.). Stąd też należało przyjąć, że zaskarżony wyrok uprawomocnił się po
upływie 7 dni od daty jego ogłoszenia, bowiem skazany - w tym okresie - nie złożył
wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie jego uzasadnienia.
Odnosząc się do samego zarzutu rozpoznawanej kasacji, uznać należało
jego oczywistą zasadność.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że zaskarżony nią wyrok wydano z oczywista
obrazą wskazanych w zarzucie kasacji przepisów.
Z treści art. 42 § 2 w zw. z art. 2 § 1 k.k. jednoznacznie wynika, że
przesłanką orzeczenia przewidzianego w nich zakazu prowadzenia wszelkich
pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju jest skazanie za przestępstwa
przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
Przepis art. 42 § 2 k.k. wprost bowiem odnosi się „do sprawcy popełnienia
przestępstwa wymienionego w § 1”, który to jednoznacznie dotyczy tylko osoby
„uczestniczącej w ruchu” skazanej za „przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w
komunikacji”. Warunkiem orzeczenia wobec danej osoby środka karnego
przewidzianego w tym przepisie jest równoczesne skazanie jej za przestępstwo
„przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji”, a więc takie które wyszczególniono w –
tożsamo nazwanym – XXI rozdziale Kodeksu karnego.
Tymczasem zaskarżonym wyrokiem R. S. został skazany za występek z art.
244 k.k., a więc przestępstwo przeciwko wymiarowi sprawiedliwości. Popełnił je
wyłącznie poprzez niestosowanie się do wcześniej prawomocnie orzeczonego
zakazu prowadzenia rowerów w ruchu lądowym.
4
Nie może budzić zatem wątpliwości fakt, że - w takiej sytuacji – R. S. nie był
zaskarżonym wyrokiem skazany za „przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w
komunikacji”. Stąd też orzeczenie wobec niego zaskarżonym wyrokiem, w oparciu
o przepis art. 42 § 2 k.k., środka karnego: zakazu prowadzenia rowerów po
drogach publicznych nie było uprawnione i przez to dopuszczalne.
Rażąca obraza tego przepisu prawa materialnego była następstwem, równie
oczywistego, naruszenia przez Sąd Rejonowy w K. przepisów prawa procesowego,
to jest art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k.
Regulacja ta nakłada na sąd orzekający w przedmiocie przewidzianego w
artykule 335 k.p.k. wniosku stosowne obowiązki, których to dopiero realizacja
zapewnia prawidłowość rozstrzygania w tym trybie. Obarcza bowiem sąd
obowiązkiem dokonania kontroli jego poprawności tak merytorycznej, jak i formalnej.
W toku jej przeprowadzenia Sąd ten powinien m.in. sprawdzić, czy
rzeczywiście „okoliczności popełnienia przestępstwa (którego ten wniosek dotyczy)
nie budzą wątpliwości”, i czy zgłoszone w nim, wspólnie uzgodnione, propozycje co
do: kary i środków karnych, znajdują oparcie w obowiązujących przepisach. Nie
ulega przecież wątpliwości, że jednym z warunków konsensualnego zakończenia
postępowania, w myśl art. 335 § 1 k.p.k., jest zgodność przedstawionej we wniosku
propozycji z obowiązującymi przepisami prawa karnego materialnego.
Tego ostatniego wymogu nie spełnił przedmiotowy wniosek.
Sąd Rejonowy w K. wydając zaskarżony wyrok, niewątpliwie rażąco uchybił
normie tak art. 335 § 1 k.p.k., jak i naruszył art. 343 § 7 k.p.k., który to przepis
nakazuje, w sytuacji niemożności uwzględnienia złożonego przez prokuratora w
trybie art. 335 k.p.k. wniosku, z powodu jego niezgodności z obowiązującym
prawem, aby sąd, bądź to wezwał strony do uzgodnienia propozycji
konwalidujących to uchybienie, bądź też – rozpoznał sprawę na zasadach ogólnych.
Wpływ stwierdzonych uchybień na treść wyroku - w zaskarżonej części - jest
oczywisty. W ich następstwie wyrok ten bowiem zawiera rozstrzygnięcie, które nie
znajduje podstawy prawnej w obowiązujących przepisach.
Stąd też należało uwzględnić kasację i w - zaskarżonej części – wyrok
uchylić.
5
W zaistniałym układzie procesowym nie było konieczne wydawanie
orzeczenia następczego, skoro nie ma w ogóle potrzeby ponownego rozstrzygania
w tym przedmiocie, którego uchylone rozstrzygnięcie dotyczyło.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak wyżej.
Orzeczenie o wydatkach uzasadnia treść art. 638 k.p.k..