Wyrok z 27 lutego 2014, sygn. II AKa 10/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lutego 2014 roku

Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący	SSA Witold Mazur
Sędziowie	SSA Piotr Mirek SSO del. Grzegorz Wątroba (spr.)
Protokolant	Magdalena Baryła

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Adama Rocha

po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 roku sprawy

skazanego O. B. s. O. i S.

ur. (...) w K. (Ukraina)

w przedmiocie wydania wyroku łącznego

na skutek apelacji obrońcy

od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach

z dnia 23 października 2013 roku, sygn. akt. V K 117/13

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje

Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.

Sygn. II AKa 10/14

UZASADNIENIE

Wyrokiem łącznym z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt V K 117/13 Sąd Okręgowy w Katowicach objął następujące wyroki skazujące wydane wobec O. B. (A. B.):

1.  wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 9 kwietnia 2008r. sygn.
XVIK 172/02, mocą którego:

- za czyn z art. 280 § 1 k.k. popełniony w dniu 18 stycznia 1997r. wymierzono karę 4 lata pozbawienia wolności,

- za czyn z art. 280 § 1 k.k. popełniony na przełomie lutego i marca 1997r. wymierzono karę 4 lata pozbawienia wolności,

- za czyn z art. 280 § 2 k.k. i in. popełnione w dniu 2 kwietnia 1997r. wymierzono karę 5 lat pozbawienia wolności,

- za czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. popełniony w dniu
3 lipca 1997r. wymierzono karę 2 lata pozbawienia wolności,

- za czyn z art. 282 k.k. popełniony w dniu 6 lipca 1997r. wymierzono karę
2 lata pozbawienia wolności

- za czyn z art. 258 § 2 k.k. popełniony w okresie od stycznia 1997r. do lipca 1997r. wymierzono karę 3 lata pozbawienia wolności,

w miejsce których to kar orzeczono wobec skazanego karę łączną 12 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie;

2.  wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 19 lipca 2010r. sygn. VK 72/06, mocą którego:

- za czyn z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. popełniony w dniu
27 sierpnia 1997r. wymierzono karę 3 lata pozbawienia wolności,

- za czyn z art. 263 § 2 k.k. popełniony w dniu 25 lipca 1997r. wymierzono karę 8 miesięcy pozbawienia wolności,

- za czyn z art. 258 §2 k.k. popełniony w okresie od lipca do listopada 1997r. wymierzono karę 1 rok pozbawienia wolności

w miejsce których to kar orzeczono wobec skazanego karę łączną 4 lata pozbawienia wolności.

Sąd Okręgowy w Katowicach na mocy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył kary orzeczone wskazanymi wyżej wyrokami i wymierzył skazanemu O. B. (A. B.) karę łączną 15 lat pozbawienia wolności.

Jednocześnie zaliczono skazanemu na poczet orzeczonej kary łącznej okres rzeczywistego pozbawienia wolności oraz kary pozbawienia wolności dotychczas odbytej
od dnia 19 września 2000r. do dnia 12 lipca 2007r. oraz od dnia 8 marca 2013r. do dnia
23 października 2013r.

Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze,
Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata K. G. kwotę 147,60 zł,
w tym podatek VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej obrony udzielonej skazanemu
z urzędu.

Na podstawie art. 624 §1 k.p.k. Sąd zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów sądowych w całości, którymi obciążył Skarb Państwa.

Od powyższego wyroku apelację co do kary na korzyść skazanego wywiódł jego obrońca, który zaskarżając przedmiotowy wyrok, zarzucił rażącą niewspółmierność wymierzonej skazanemu kary łącznej w wymiarze 15 lat pozbawienia wolności, podczas gdy

z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dla prawidłowej resocjalizacji skazanego zasadne było orzeczenie kary łącznej przy zastosowaniu pełnej absorpcji.

Zarzucając powyższe, obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie kary łącznej w wymiarze 12 lat pozbawienia wolności.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Apelacja obrońcy skazanego okazała się być o tyle skuteczna, że niezbędnym stało się orzeczenie o charakterze kasatoryjnym.

Wprawdzie obrońca skazanego przedmiotowy wyrok łączny kwestionował jedynie
w zakresie wysokości orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności, bazując na zarzucie opartym na przepisie art. 438 pkt 4 k.p.k., jednak z treści osobistego pisma skazanego, którym wnosił on o sprowadzenie na rozprawę odwoławczą wynikało, iż w zaskarżonym wyroku łącznym pominięto jeden z wyroków skazujących, który winien być objęty zaskarżonym wyrokiem łącznym, a mianowicie wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia
21 maja 2001r. w sprawie sygn. III K 387/00. Należy jednak przy tym zaznaczyć,
iż wyrok ten nie był wskazany we wniosku skazanego o wydanie wyroku łącznego z dnia
13 czerwca 2013r. (k. 1), ani też uwzględniony w informacji z KRK (k. 22-24).

Nie mniej faktem pozostaje, iż O. B., oprócz wyroków Sądu Okręgowego w Katowicach wydanych w sprawach sygn. XVI K 172/02 oraz sygn.
V K 72/06, został również skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego
w Gliwicach w sprawie sygn. III K 387/00 za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k.
w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełnione w nocy 17/18 lipca 1999r., za które na mocy art. 279 § 1 k.k. wymierzono mu karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności,
na poczet której na mocy art. 63 § 1 k.k. zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania
od dnia 18 lipca 1999r. do dnia 18 września 2000r.

Powyższa okoliczność pozwala stwierdzić, że wskazany wyżej wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 21 maja 2001r. spełnia materialne przesłanki przemawiające za objęciem go wyrokiem łącznym wspólnie z wyrokami Sądu Okręgowego w Katowicach wydanych w sprawach sygn. XVI K 172/02 oraz sygn. V K 72/06, albowiem jest to chronologicznie pierwszy wyrok skazujący wydany wobec O. B., a wyroki Sądu Okręgowego w Katowicach w sprawach sygn. XVIK 172/02 oraz sygn. VK 72/06 dotyczyły przestępstw popełnionych przed dniem 21 maja 2001r.

W tej sytuacji, zachodzi okoliczność, o jakiej mowa w przepisie art. 440 k.p.k.,
co zmusza sąd odwoławczy do orzekania niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych
w środku odwoławczym zarzutów. W ślad za Sądem Najwyższym należy stwierdzić bowiem, że "sąd odwoławczy ma prawo i obowiązek zbadania sprawy pod względem merytorycznym
i prawnym nie tylko w granicach środka odwoławczego, ale także z urzędu niezależnie
od tych granic - w celu stwierdzenia czy nie zachodzi oczywista niesprawiedliwość wyroku,
a w szczególności czy nie zachodzi potrzeba orzeczenia na korzyść oskarżonego"
(zob. np. wyrok SN z dnia 29 maja 1973 r., V KRN 118/73, OSNKW 1973/12/155; por też glosę Z. Dody do tego wyroku, OSPiKA 1974/11/496). Szczególnie, iż w orzecznictwie dominuje pogląd, że każdą podstawę odwoławczą (art. 438 k.p.k.) sąd może uwzględnić
z urzędu, jeżeli była ona przyczyną rażąco niesprawiedliwego orzeczenia (zob. wyrok SN
z dnia 10 marca 1972 r., V KRN 21/72, OSNKW 1972/9/143, z aprobującymi uwagami
M. Cieślaka i Z. Dody, WPP 1973, nr 3, s. 402).

W sytuacji, gdy obrońca skazanego O. B. w złożonej apelacji od wyroku łącznego podniósł jedynie zarzut niewspółmierności orzeczonej kary łącznej,
nie zwalniało to sądu odwoławczego z dokonania właściwej kontroli zaskarżonego orzeczenia, z uwzględnieniem wynikających z akt sprawy okoliczności co do połączenia kary szczególnie, iż skazany w swoich pismach adresowanych do Sądu Apelacyjnego oraz do swego obrońcy, wyraźnie wskazał na istnienie wyroku skazującego, który nie został objęty zaskarżonym wyrokiem łącznym, a okoliczność ta została pozytywnie zweryfikowana
w postępowaniu odwoławczym.

Jeśli zachodzą warunki do wydania wyroku łącznego, sąd ma obowiązek wyrok taki wydać i to nie tylko z inicjatywy stron, ale także z urzędu. Wyrok łączny powinien obejmować wszystkie skazania na kary podlegające połączeniu, a nie tylko podane przez skazanego we wniosku o wydanie wyroku łącznego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego
w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2013r. sygn. II AKa 56/12)

Z uwagi na fakt, iż stwierdzone uchybienie mające niewątpliwy wpływ na treść wyroku, nie mogło być konwalidowane w postępowaniu odwoławczym, uchylono orzeczenie i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach. Unormowanie z art. 440 k.p.k. nie tylko bowiem zezwala, ale wręcz nakazuje uchylenie orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, jeżeli jego utrzymanie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
13 października 2011 r. sygn. IV KK 191/11).

W tej sytuacji, z uwagi na uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, przedwczesna byłaby ocena zasadności zarzutu obrońcy, iż orzeczona kara łączna miałaby być rażąco represyjna.