Postanowienie SN z 13 lutego 2014, sygn. II KK 318/13
Data orzeczenia
13 lutego 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Waldemar Płóciennik
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
POSTANOWIENIE
Dnia 13 lutego 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
SSN Tomasz Grzegorczyk
SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca)
Protokolant Ewa Oziębła
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz-Śliwy,
w sprawie K. Z. i Ka. Z.
skazanych z art. 158 § 1 kk w zw. z art. 157 § 1 kk,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 13 lutego 2014 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
z dnia 1 lipca 2013 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 7 marca 2012 r.,
oddala kasację, a kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego obciąża Skarb Państwa
UZASADNIENIE
K. Z. i Ka. Z. zostali oskarżeni o to, że „w dniu 25 stycznia 2008 r. w W. przy
ul. M., działając wspólnie i w porozumieniu (…), poprzez popychanie i szarpanie za
ubranie dokonali pobicia J. P. czym spowodowali u ww. pokrzywdzonego obrażenia
ciała skutkujące rozstrojem zdrowia na okres powyżej siedmiu dni, przy czym
zachowanie sprawców narażało pokrzywdzonego na nastąpienie skutku
określonego w art. 157 § 1 k.k.
2
tj. o czyn z art. 158 § 1 k.k.”
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. uznał oskarżonych „za
winnych tego, że w dniu 25 stycznia 2008 r. w W., działając wspólnie i w
porozumieniu pobili J. P. w ten sposób, że popychali go, przyciskali do ogrodzenia,
przewrócili i uderzali pokrzywdzonego po ciele, czym spowodowali u
pokrzywdzonego obrażenia ciała w postaci stłuczenia okolicy kręgosłupa szyjnego,
które spowodowało rozstrój zdrowia i naruszenie czynności narządu ciała
pokrzywdzonego na okres powyżej siedmiu dni, a sposób zachowania sprawców
narażał pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia skutku
określonego w art. 157 § 1 k.k.”
Tak opisany czyn Sąd ten zakwalifikował z art. 158 § 1 k.k. w zb. z art. 157 §
1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i na podstawie art. 157 § 1 k.k., przy zastosowaniu art.
11 § 3 k.k., wymierzył oskarżonym kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności,
których wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat. Uwzględniając
powództwo cywilne w całości, zasądził od oskarżonych solidarnie na rzecz J. P.
kwotę 10.000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia wraz z ustawowymi
odsetkami od dnia 25 stycznia 2008 r. do dnia zapłaty. Zwolnił natomiast
„…oskarżonych od ponoszenia w całości kosztów sądowych, w tym opłaty,
obciążając nimi Skarb Państwa” (sygn. akt IV K …/08).
Wyrok ten został zaskarżony jedynie przez obrońcę oskarżonych i po
rozpoznaniu sprawy z powodu tej apelacji Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 1 lipca
2013 r. zmienił zaskarżony wyrok „… w ten sposób, że za przypisany oskarżonym
(…) czyn na zasadzie art. 158 § 1 kk. w zw. z art. 59 § 1 k.k. odstępuje od
wymierzenia im kar; na podstawie art. 49 § 1 k.k. zobowiązuje każdego z
oskarżonych do zapłaty na rzecz Fundacji Pomocy Pokrzywdzonym po 500 złotych
tytułem świadczenia pieniężnego; powództwo adhezyjne pozostawia bez
rozpoznania; zwalnia obu oskarżonych od kosztów sądowych w sprawie przejmując
je na rachunek Skarbu Państwa” (sygn. akt.VI Ka …/12).
W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazał m. in., że Sąd pierwszej instancji
„…przeprowadził i ujawnił wszelkie niezbędne dla wydania prawidłowego
rozstrzygnięcia (…) dowody, dokonał ich wszechstronnej i trafnej oceny (…),
dokonał też właściwej subsumpcji zachowania oskarżonych, przy czym modyfikując
3
opis czynu nie wyszedł poza ramy zakreślone aktem oskarżenia” (cytat z
uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego).
Wyrok Sądu Odwoławczego zaskarżył kasacją, wywiedzioną na podstawie
art. 521 § 1 k.k., Prokurator Generalny, przy czym środek zaskarżenia skierował na
niekorzyść „oskarżonych K. Z. i Ka. Z.”, a wyrok zaskarżył „… w części dotyczącej
rozstrzygnięcia o odstąpieniu od wymierzenia kar i orzeczeniu środków karnych…”.
W kasacji zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie
przepisu prawa materialnego – art. 59 § 1 k.k., polegającego na odstąpieniu od
wymierzenia kar i orzeczeniu środków karnych wobec K. i Ka. Z. oskarżonych o
czyn z art. 158 § 1 kk. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. zagrożony karą
pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata”. Formułując cytowany zarzut,
Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i
przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, że Prokurator Generalny, formułując zarzut
kasacyjny i wskazując w nim, iż K. Z. i Ka. Z. oskarżeni byli o czyn z art. 158 § 1 k.k.
i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. zagrożony karą pozbawienia wolności
przekraczającą 3 lata, mija się z prawdą, gdyż w akcie oskarżenia zarzucano im
dopuszczenie się pobicia powodującego obrażenia ciała pokrzywdzonego
skutkujące rozstrojem zdrowia na okres powyżej siedmiu dni i jednocześnie
narażającego pokrzywdzonego na nastąpienie skutku określonego w art. 157 § 1
k.k., ale tak opisane działanie kwalifikowane było wyłącznie z art. 158 § 1 k.k.
Ten błąd w zarzucie kasacji nie miał jednak wpływu na rozstrzygnięcie,
ponieważ w postępowaniu kasacyjnym zaskarżeniu podlegają prawomocne
orzeczenia sądów odwoławczych i mimo że ograniczenie to nie dotyczy podmiotów
wymienionych w art. 521 k.p.k., to jednak w rozpoznawanej kasacji przedmiot
zaskarżenia określono właściwie. W zaskarżonym natomiast wyroku nie
modyfikowano kwalifikacji prawnej czynu przypisanego K. Z. i Ka. Z. przez sąd
pierwszej instancji, która – co należy w tym miejscu przypomnieć – obejmowała
przepisy art. 158 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Tym
samym, odnotować należy, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia
4
1 lipca 2013 r., wydanym w sprawie VI Ka …/12, a zaskarżonym kasacją
Prokuratora Generalnego K. Z. i Ka. Z. skazani zostali za czyn wypełniający
dyspozycje tych właśnie przepisów.
Po tym sprostowaniu, nieprecyzyjnie opisany zarzut kasacji, w części
wskazującej uchybienie, jest w pełni zasadny. Rzeczywiście bowiem Sąd ad quem,
nie korygując zastosowanej przez Sąd a quo kwalifikacji prawnej i wynikającej zeń
podstawy wymiaru kary dopuścił się obrazy prawa materialnego – art. 59 k.k., który
pozwala na odstąpienie od wymierzenia kary za przestępstwo zagrożone karą
pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat, podczas gdy przestępstwo z art. 157
§ 1 k.k., zagrożone jest karą ten próg przekraczającą.
Mimo jednak oczywistej wręcz zasadności zarzutu, Sąd Najwyższy nie mógł
kasacji uwzględnić, ponieważ uniemożliwił to zakres zaskarżenia, który obejmował
wyłącznie rozstrzygnięcie o odstąpieniu od wymierzenia kar i orzeczeniu środków
karnych. Tego fragmentu rozstrzygnięcia Sądu Odwoławczego dotyczył również
wniosek co do orzeczenia następczego. Tym samym niewykonalne byłoby
nakazanie Sądowi Odwoławczemu ponowne rozpoznanie sprawy w uchylonym, na
skutek kasacji, zakresie. Miałby on bowiem ponownie rozstrzygać w przedmiocie
odstąpienia od wymierzenia kary i orzeczenia środków karnych – instytucji
wcześniej błędnie zastosowanej przy niezmienionej kwalifikacji prawnej czynu
przypisanego skazanym.
Z uwagi zaś na brzmienie przepisu art. 434 § 1 k.p.k., mającego
zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym, niedopuszczalne byłoby doszukiwanie
się intencji zaskarżenia wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze, tym
bardziej że i uzasadnienie kasacji tego rodzaju woli skarżącego nie formułuje.
Z przytoczonych więc powodów należało orzec jak na wstępie.
Na marginesie wypada zauważyć, że rozstrzygnięcie to nie pozbawia
podmiotów wskazanych w art. 521 k.k. – w tym Prokuratora Generalnego – refleksji
co do prawidłowości ujęcia w opisie czynu przypisanego skazanym, w istocie
nazwanego pobiciem, narażenia pokrzywdzonego na bezpośrednie
niebezpieczeństwo nastąpienia skutku określonego w art. 157 § 1 k.k. i
jednocześnie sprowadzenia takiego skutku przez dwóch sprawców pobicia bez
próby indywidualizacji sprawcy tego skutku.
5