Postanowienie SN z 13 maja 2014, sygn. IV KK 38/14
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono kasację jako oczywiście bezzasadną
Przedmiot
zadośćuczynienie za internowanie w stanie wojennym / ustawa lutowa
Typ sprawy
sprawa karna kompensacyjna - ustawa lutowa
Kwota główna
20 000 zł · zadośćuczynienie z ustawy lutowej zasądzone
Etap
postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tematy
art. 8 ustawy lutowej
odszkodowanie
Role w sprawie
wnioskodawca
pełnomocnik wnioskodawcy
Data orzeczenia
13 maja 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Michał Laskowski
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 13 maja 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 13 maja 2014 r.,
sprawy wnioskodawcy J. S.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie
z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 24 września 2013 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w K.
z dnia 15 maja 2013 r.
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. obciążyć wnioskodawcę kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r., orzekając na
podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne
orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz
niepodległego bytu Państwa Polskiego zasądził na rzecz J. S. kwotę 20 000 złotych
tytułem odszkodowania i 5 000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną
krzywdę w związku z wykonaniem wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 lutego
1982 r., i wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 28 maja 1982 r.
Sąd Okręgowy uznał przy tym, że zasądzone kwoty zostały wypłacone
wnioskodawcy na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia
29 czerwca 2009 r., który na podstawie wyroku Sadu Apelacyjnego z dnia 19
2
września 2012 r., został uchylony po uwzględnieniu wniosku o wznowienie
postępowania.
W pozostałej części wniosek złożony w imieniu J. S. został oddalony, przy
czym pełnomocnik wnioskodawcy wnosiła o zasądzenie na jego rzecz kwoty
305 430, 68 złotych tytułem odszkodowania i 118 000 złotych tytułem
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Apelację od tego wyroku w części oddalającej wniosek złożyła pełnomocnik
J.S. Zarzuciła w niej błędną interpretację art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991
r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za
działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przez przyjęcie, że
przepis ten nie pozwala na zasądzenie na rzecz wnioskodawcy odszkodowania w
związku z utratą przez niego zatrudnienia, zmniejszeniem wynagrodzenia oraz
wielokrotnymi przesłuchaniami i zawodową degradacją w okresie po zwolnieniu z
tymczasowego aresztowania, z uwagi na brak bezpośredniego związku z
wykonaniem wobec wnioskodawcy wyroku, którego nieważność stwierdzono.
Autorka apelacji wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i
przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego
rozpoznania.
Po rozpoznaniu apelacji Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 24 września 2013
r., utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając samą apelację za oczywiście
bezzasadną.
Pełnomocnik wnioskodawcy J. S. wniosła kasację od tego wyroku. Zarzuciła
w niej wyrokowi rażące naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na
treść orzeczenia, to jest naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o
uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za
działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w związku z art. 361
k.c. przez jego błędną wykładnię, polegającą na uchybieniu zasadom ustalania
normalnego związku przyczynowego pomiędzy wykonaniem wyroku a
zmniejszeniem wysokości wynagrodzenia i krzywdą wynikłą z represji i szykan i
degradacji zawodowej trwającej do końca okresu wykonywania pracy zawodowej.
Kasacja zawiera nadto zarzut naruszenia przepisu postępowania, to jest art.
457 § 3 k.p.k., do którego miało dojść przez nienależyte wyjaśnienie w
3
uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, czym kierował się Sąd Apelacyjny, uznając
apelację za oczywiście bezzasadną.
W konkluzji kasacji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Prokurator Prokuratury Apelacyjnej wniósł w pisemnej odpowiedzi na
kasację o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja pełnomocnika wnioskodawcy jest niezasadna i to w stopniu
pozwalającym na jej rozpoznanie i oddalenie na posiedzeniu wyznaczonym na
podstawie art. 535 § 3 k.p.k., przy czym bezzasadność kasacji nie wynika z tego,
że wnioskodawca nie doznał krzywdy i nie poniósł szkody opisanej we wniosku, a z
faktu braku podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia i odszkodowania w oparciu o
art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń
wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego
bytu Państwa Polskiego. Zaznaczyć na wstępie należy, że zadaniem postępowania
kasacyjnego jest eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń, które zapadły na
skutek rażącego naruszenia prawa. Zgodnie przy tym przyjmuje się, że Sąd
Najwyższy jako sąd kasacyjny nie przeprowadza ponownej kontroli odwoławczej
zaskarżonego wyroku oraz, że w drodze kasacji nie można kwestionować
prawidłowości dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych.
Pierwsze dwa zarzuty kasacji, odnoszące się odpowiednio do
odszkodowania i zadośćuczynienia, dotyczą wprawdzie nominalnie naruszenia
prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, ale wiążą się jednocześnie
ściśle z ustaleniem dokonanym przez sąd pierwszej instancji w tej sprawie, w
postaci braku bezpośredniości związku pomiędzy wykonaniem wyroku a szkodą i
krzywdą. Ustalenie to następnie zostało zaakceptowane przez sąd odwoławczy, co
stało się z kolei podstawą wydania zaskarżonego kasacją wyroku.
Można oczywiście rozumieć, że wnioskodawca nie podziela poglądów sądów
obu instancji przedstawionych w tej materii w uzasadnieniach wyroków, ale nie
sposób uznać takiego ustalenia, takiego rozumienia związku przyczynowego i
wykładni art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy za rażące naruszenie prawa. Sąd
Apelacyjny przedstawił argumentację związaną z jego interpretacją normalnego
4
związku przyczynowego między szkodą, a wykonaniem wyroków skazujących J. S.
Argumentację tę rozbudował analizując pojęcie bezpośredniości, poddał także
ocenie powyższe w kontekście regulacji zawartej w art. 361 k.c. oraz wskazał
poglądy w tej materii prezentowane w orzeczeniach innych sądów. Nie można
zatem uznać, że uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego nie spełnia wymogów
określonych w art. 457 § 3 k.p.k. Odniesiono się w nim bowiem w dostatecznym
stopniu do poszczególnych zarzutów i wniosków apelacji. Także w uzasadnieniu
wyroku sądu pierwszej instancji przedstawiono rozbudowane wywody związane z
istotą zarzutów apelacji, zaś z treści uzasadnienia zaskarżonego kasacją wyroku
wynika, że wywody te stanowiły przedmiot kontroli odwoławczej. Nie można zatem
uznać, by przedmiotowej sprawie doszło do rażących naruszeń prawa opisanych w
kasacji.
Z powyższych względów oddalono kasację pełnomocnika wnioskodawcy.. Odniesiono się w nim bowiem w dostatecznym
stopniu do poszczególnych zarzutów i wniosków apelacji. Także w uzasadnieniu
wyroku sądu pierwszej instancji przedstawiono rozbudowane wywody związane z
istotą zarzutów apelacji, zaś z treści uzasadnienia zaskarżonego kasacją wyroku
wynika, że wywody te stanowiły przedmiot kontroli odwoławczej. Nie można zatem
uznać, by przedmiotowej sprawie doszło do rażących naruszeń prawa opisanych w
kasacji.
Z powyższych względów oddalono kasację pełnomocnika wnioskodawcy.