Postanowienie SN z 18 czerwca 2014, sygn. III KK 25/14
Data orzeczenia
18 czerwca 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Michał Laskowski
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
POSTANOWIENIE
Dnia 18 czerwca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 18 czerwca 2014 r.,
sprawy G. C.
skazanego z art. 148 § 1 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 5 września 2013 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w G.
z dnia 6 maja 2013 r.,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w G., wyrokiem z dnia 6 maja 2013 r., uznał G. C. za
winnego tego, że w dniu 15 lipca 2012 r. w miejscowości K., działając z zamiarem
ewentualnym pozbawienia życia R. C., poprzez zadanie ze znaczną siłą
narzędziem ostrym, kończystym jakim był nóż, urazu mechanicznego spowodował
u R. C. obrażenia ciała w postaci głębokiej rany kłuto-ciętej bocznej powierzchni
brzucha po stronie lewej, z uszkodzeniem w obrębie jej kanału o kierunku prawie
poziomym w płaszczyźnie czołowej od strony lewej do prawej okrężnicy
zstępującej, mięśnia biodrowo – lędźwiowego lewego, nerki lewej, aorty i krążka
międzykręgowego między L2 i L3, w wyniku czego R. C. zmarł śmiercią gwałtowną,
nagłą wskutek masywnego krwotoku wewnętrznego i zewnętrznego z aorty
2
uszkodzonej w obrębie kanału tej rany, przy czym oskarżony dobrowolnie starał się
zapobiec skutkowi w postaci śmierci pokrzywdzonego poprzez natychmiastowe
wezwanie pomocy medycznej oraz podjęcie czynności reanimacyjnych we własnym
zakresie, to jest za winnego przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 15 § 2 k.k. i
za przestępstwo to, przy zastosowaniu art. 60 § 1 k.k. w zw. z art. 15 § 1 k.k., na
podstawie art. 148 § 1 k.k. w zw. z 60 § 6 pkt 2 k.k. skazał go na karę 6 lat
pozbawienia wolności.
Apelacje od tego wyroku wnieśli prokurator i obrońca oskarżonego.
Prokurator zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego, formułując
w apelacji zarzuty obrazy przepisów postępowania, błędu w ustaleniach
faktycznych i rażącej niewspółmierności orzeczonej kary. Prokurator wniósł o
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w G.
do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonego G. C. także zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu
obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niesłuszne zakwalifikowanie czynu
oskarżonego jako przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 15 § 1 k.k. podczas
gdy prawidłowa kwalifikacja czynu to art.155 k.k. albo art. 156 § 3 k.k. w zw. z art.
15 § 2 k.k., albowiem oskarżony nie działał ani z zamiarem bezpośrednim, ani z
zamiarem ewentualnym pozbawienia życia swojego brata R.
W apelacji obrońcy oskarżonego sformułowano również zarzut błędu w
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia poprzez
przyjęcie w ślad za opinią biegłych lekarzy i psychologa, iż oskarżony w chwili
popełnienia zarzucanego mu czynu znajdował się w stanie upojenia alkoholowego
prostego, podczas gdy ustalone w sprawie okoliczności wskazują na upojenie
patologiczne.
Obrońca zawarł nadto w apelacji, jako zarzut ewentualny i postawiony „z
ostrożności procesowej” zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej kary
pozbawienia wolności.
W konkluzji apelacji obrońca G. C. wniósł o zamianę zaskarżonego wyroku i
uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez
zakwalifikowanie zarzucanego oskarżonemu czynu jako występku z art. 155 k.k.
3
albo z art. 156 § 3 k.k., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości
i skierowanie sprawy do sądu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 5 września 2013 r., utrzymał zaskarżony
wyrok w mocy, uznając obie apelacje za oczywiście bezzasadne.
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca G. C. W kasacji tej sformułowane
zostały następujące zarzuty:
1. rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, które mogło mieć
istotny wpływ na treść orzeczenia poprzez bezzasadne zakwalifikowanie
czynu oskarżonego jako przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 15 § 2
k.k. podczas gdy prawidłowa kwalifikacja czynu to art. 155 k.k. w zw. z art.
15 § 2 k.k. albowiem oskarżony, wbrew poczynionym przez Sąd pierwszej
instancji oraz Sąd odwoławczy ustaleniom nie działał ani z zamiarem
bezpośrednim, ani z zamiarem ewentualnym zabicia swojego brata – R. C.,
wobec czego nie jest możliwe przypisanie mu winy umyślnej w popełnieniu
zarzuconego mu czynu, a ewentualnie:
2. rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, które mogło mieć
istotny wpływ na treść orzeczenia poprzez bezzasadne zakwalifikowanie
czynu oskarżonego jako przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 15 § 2
k.k. podczas gdy prawidłowa kwalifikacja czynu to art. 156 § 3 k.k. w zw. z
art. 15 § 2 k.k. albowiem oskarżony, wbrew poczynionym przez Sąd
pierwszej instancji oraz Sąd odwoławczy ustaleniom nie działał ani z
zamiarem bezpośrednim, ani z zamiarem ewentualnym zabicia swojego
brata – R. C.,
3. na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. w zw. z art. 526 § 1 k.p.k. rażącej
niewspółmierności orzeczonej kary pozbawienia wolności w odniesieniu do
ustalonych w sprawie okoliczności towarzyszących popełnieniu czynu
zabronionego.
Obrońca skazanego wniósł o uchylenie zaskarżonego kasacją orzeczenia i
przekazanie sprawy właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania.
Prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
4
Kasacja obrońcy skazanego jest bezzasadna w stopniu, który pozwala na jej
rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Przypomnieć na wstępie
wypada, że kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia może być wniesiona od
prawomocnego wyroku sadu odwoławczego kończącego postępowanie. Podstawą
kasacji może być zatem przede wszystkim wykazanie rażącego naruszenia prawa
w stadium postępowania odwoławczego. Tymczasem w kasacji stanowiącej
przedmiot rozpoznania, sformułowano zarzuty odnoszące się do orzeczenia
wydanego przez sąd pierwszej instancji. Nadto zarzuty te stanowią powtórzenie
zarzutów zawartych w apelacji obrońcy G. C., zarzutów, które stanowiły przedmiot
wnikliwych rozważań Sądu Apelacyjnego. Brak zgody skazanego na
rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach sądów obu instancji dotyczy przy tym ustaleń
faktycznych dokonanych przez Sąd Okręgowy w G., ustaleń co do zamiaru
skazanego w czasie zdarzenia, stanowiącego przedmiot rozpoznania.
Forma zamiaru G. C. stanowiła przy tym pierwszoplanowy przedmiot
rozważań sądów obu instancji. Zarzuty apelacji obrońcy w tym zakresie, także
zdefiniowane jako zarzuty obrazy prawa materialnego, rozpatrzone zostały przez
sąd odwoławczy, który spełnił w tym zakresie wymogi wynikające z art. 433 § 2
k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Dowodzi tego lektura uzasadnienia wyroku zaskarżonego
kasacją, zwłaszcza lektura wywodów znajdujących się na stronach 16 – 24 tego
uzasadnienia. Sąd Apelacyjny poddał szczegółowej weryfikacji stanowisko sądu
pierwszej instancji w tej materii, analizując poszczególne okoliczności istotne dla
ustalenia zamiaru G. C., a w dalszej kolejności dla przyjęcia właściwej kwalifikacji
prawnej przypisanego mu czynu, taka była bowiem prawidłowa kolejność rozważań
sądów obu instancji.
Sąd odwoławczy rozważył zatem w tym kontekście z jednej strony
okoliczności w postaci cech narzędzia – noża, którym zadane zostało uderzenie,
siłę tego uderzenia, miejsce na ciele pokrzywdzonego, w które trafił nóż, cechy rany
spowodowanej ciosem noża – jej głębokość, przebieg itd. Z drugiej strony analizie
poddane zostały okoliczności dotyczące wzajemnego stosunku braci do siebie, ich
wcześniejszych konfliktów, ale także faktów świadczących o istnieniu emocjonalnej
więzi między nimi. Ocenione zostały fakty poprzedzające zdarzenie, przyczyny
kłótni między braćmi, badano wpływ spożytego alkoholu na ich zachowanie, w tym
5
na zachowanie G. C. Analizowano także przebieg zdarzenia pod kątem wystąpienia
u skazanego stanu silnego wzburzenia uzasadnionego okolicznościami oraz
przesłanek ewentualnego przyjęcia, że działał on w warunkach obrony koniecznej.
Oceniając zamiar skazanego rozważono także fakty, które miały miejsce już po
zadaniu uderzenia nożem – podjęcie natychmiastowych prób ratowania brata i
wyrażaną rozpacz z powodu tego, co się stało.
Kasacja, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia dotyczący prawomocnych
orzeczeń sądów ma za zadanie eliminację z obrotu prawnego wyroków i
postanowień, które dotknięte są wadami wynikającymi z rażącego naruszenia
przepisów prawa. Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny nie ma przy tym dokonywać
ponownej kontroli odwoławczej orzeczenia, a powinien skupić się na weryfikacji
zasadności zarzutów kasacji pod kątem wystąpienia tych właśnie rażących
naruszeń prawa, które nadto wywarły istotny wpływ na treść orzeczenia.
W postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym zakończonym zaskarżonym
kasacją wyrokiem nie można stwierdzić rażących naruszeń prawa. Sąd ten,
podobnie jak wcześniej sąd pierwszej instancji, działał w granicach prawa i
należycie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Nie jest to rozstrzygnięcie dowolne, przy
jego wydawaniu wzięto pod uwagę wszystkie okoliczności istotne dla ustalenia
zamiaru G. C. Konsekwencją ustaleń co do formy zamiaru była przyjęta kwalifikacja
prawna czynu przypisanego skazanemu. Z tego powodu brak podstaw do
uwzględnienia dwóch pierwszych zarzutów kasacji.
Zarzut trzeci, związany z rażącą, w ocenie obrońcy, niewspółmiernością
orzeczonej kary, także jawi się jako oczywiście bezzasadny. Stanowi on zresztą
również powtórzenie rozpoznanego przez sąd odwoławczy zarzutu apelacji obrońcy
skazanego. Sąd Apelacyjny odniósł się w uzasadnieniu wydanego wyroku (s. 25)
do tego zarzutu, podzielając argumentację sądu pierwszej instancji, przedstawioną
przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku (s. 31). Biorąc pod uwagę całokształt
okoliczności wpływających na wymiar kary (karę wymierzono zresztą z
nadzwyczajnym jej złagodzeniem), okoliczności świadczących zarówno na
niekorzyść G. C., jak i na jego korzyść, nie można uznać w ocenie Sądu
Najwyższego, że kara wymierzona skazanemu orzeczona została wbrew zasadom
6
wymiaru kary określonym w kodeksie karnym lub by była to kara niewspółmierna w
stopniu rażącym.
Biorąc pod uwagę powyższe, kasacja obrońcy skazanego została oddalona.