Postanowienie SN z 9 lipca 2014, sygn. II KK 137/14
Data orzeczenia
9 lipca 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Michał Laskowski
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (12)
POSTANOWIENIE
Dnia 9 lipca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 9 lipca 2014 r.,
sprawy M. Ł.
skazanego z art. 197 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Okręgowego w P.
z dnia 24 stycznia 2014 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w G.
z dnia 29 lipca 2013 r.,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w G., wyrokiem z dnia 29 lipca 2013 r., uznał M. Ł. za
winnego tego, że w nocy 27 listopada 2011 r. w L. wbrew protestom pokrzywdzonej
V. G. przemocą polegającą na przytrzymywaniu jej rąk, wykręcaniu ręki i
przyciskaniu swym ciałem doprowadził ją do obcowania płciowego, powodując
jednocześnie obrażenia ciała, naruszające czynność organizmu na okres poniżej
dni siedmiu, to jest za winnego przestępstwa z art. 197 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w
zw. z art. 11 § 2 k.k. i za przestępstwo to wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia
wolności, której wykonanie zawiesił warunkowo na okres 4 lat próby, orzekając
2
jednocześnie na podstawie art. 71 § 1 k.k. karę 60 stawek dziennych grzywny,
ustalając wysokość jednej stawki na 50 złotych.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca M. Ł. Zaskarżając wyrok w całości
zarzucił mu rażące naruszenie przepisów postępowania, - art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k.,
polegające na dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, skutkujące
błędnie ustalonym stanem faktycznym stanowiącym podstawę wyrokowania oraz
art. 5 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 k.p.k., polegające na rozstrzyganiu
wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, oparciu rozstrzygnięcia jedynie na
twierdzeniach pokrzywdzonej mimo, że budzą one poważne wątpliwości, a także na
pominięciu dowodów korzystnych dla oskarżonego. W apelacji sformułowano także
zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na bezzasadnym przyjęciu,
że oskarżony dopuścił się przypisanego mu czynu, podczas gdy prawidłowa ocena
zebranego w sprawie materiał dowodowego prowadziła do wniosku, iż oskarżony
współżył z pokrzywdzoną za jej zgodą i nie była stosowana wobec niej przemoc.
Obrońca oskarżonego wniósł w apelacji o zmianę zaskarżonego wyroku i
uniewinnienie M. Ł., ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Apelacje od wyroku wnieśli również prokurator i pełnomocnik oskarżycielki
posiłkowej. W obu tych apelacjach zaskarżono wyrok w części dotyczącej
orzeczenia o karze i zarzucono rażącą niewspółmierność wymierzonej M. Ł. kary.
Sąd Okręgowy w P., wyrokiem z dnia 24 stycznia 2014 r., zmienił
zaskarżony wyrok w ten sposób, że podwyższył orzeczoną karę pozbawienia
wolności do lat 3 i uchylił orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary.
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca M. Ł.. Zaskarżył wyrok Sądu
Okręgowego w całości i zarzucił:
1. „rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego
wyroku, z naruszeniem reguł w zakresie metod oceny dowodów, a
mianowicie obrazę przepisów prawa procesowego art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k.
i art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. poprzez naruszenie swobodnej oceny dowodów,
reguły przyjmowania winy oskarżonego w sytuacji braku bezpośrednich
dowodów popełnienia przez niego przestępstwa i wadliwą przez to kontrolę
odwoławczą zarzutów postawionych w apelacji, skutkującą brakiem zmiany
3
zaskarżonego orzeczenia przez uniewinnienie oskarżonego, względnie
przez uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a
w konsekwencji,
2. rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego
wyroku, a mianowicie obrazę art. 433 § 1 in fine k.p.k., obligującego sąd
odwoławczy do orzekania w zakresie przekraczającym granice zaskarżenia,
poprzez zaakceptowanie w toku kontroli instancyjnej błędnej kwalifikacji
prawnej czynów przypisanych oskarżonemu, podczas gdy brak jest znamion
uprawniających do przedmiotowej kwalifikacji,”
3. rażące naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść
zaskarżonego wyroku, a mianowicie art. 53 § 1 i 2 k.k. i art. 58 § 1 k.k.,
poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w efekcie nienależytej kontroli
odwoławczej Sądu Okręgowego, podczas gdy orzeczenie kary innej niż kary
pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, może w
przedmiotowej sprawie spełniać cele kary,
4. rażące naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść
zaskarżonego wyroku, a mianowicie art. 69 § 1 i 2 k.k. poprzez jego
niezastosowanie w efekcie nienależytej kontroli odwoławczej Sądu
Okręgowego,
5. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść
zaskarżonego wyroku, w szczególności art. 366 § 1 k.p.k., poprzez
niewyjaśnienie okoliczności wynikających z zeznań świadka M. L., wobec
stwierdzeń o próbach wymuszania na oskarżonym pieniędzy w zamian za
odstąpienie od oskarżenia.
Obrońca skazanego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego
oraz wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy sadowi pierwszej instancji do
ponownego rozpoznania.
Prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł w pisemnej odpowiedzi na kasację
o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja nie jest zasadna i to w stopniu, który pozwolił na jej rozpoznanie na
posiedzeniu wyznaczonym na podstawie art. 535 § 3 k.p.k.
4
Pierwszy z zarzutów kasacji godzi w rzeczywistości w prawidłowość ustaleń
faktycznych dokonanych przez sąd pierwszej instancji, a zaakceptowanych przez
sąd odwoławczy. Przypomnieć w skrócie wypada, że w toku postępowania
kasacyjnego trafność ustaleń faktycznych nie podlega już badaniu. Postępowanie
kasacyjne różni się tym od postępowania odwoławczego, Sąd Najwyższy jako sąd
kasacyjny nie jest sądem odwoławczym kolejnej instancji, co wielokrotnie
akcentowano w łatwo dostępnych uzasadnieniach orzeczeń Sądu Najwyższego.
Prawidłowość ustaleń faktycznych może zatem stanowić przedmiot kontroli
kasacyjnej, ale jedynie w kontekście rażącej obrazy przepisów ustanawiających
reguły dokonywania ustaleń. Innymi słowy, w toku postępowania kasacyjnego,
badać można sposób dochodzenia do poszczególnych ustaleń, a nie ich
merytoryczną zawartość, a więc trafność samych ustaleń co przebiegu
poszczególnych faktów. Pierwszy zarzut kasacji, wskazując na rażące naruszenie
art. 410 k.p.k. i art. 7 k.p.k. jest w tym kontekście chybiony. Zaznaczyć trzeba, że
sąd odwoławczy w przedmiotowej sprawie nie dokonywał w toku postępowania
odwoławczego nowych ustaleń faktycznych, nie zmieniał także ustaleń dokonanych
przez sąd pierwszej instancji. Sąd odwoławczy zaakceptował po przeprowadzonej
kontroli ocenę dowodów dokonaną przez Sąd Rejonowy. W uzasadnieniu
orzeczenia wyjaśnił przy tym, z jakich powodów uznał za właściwą i uwzględniającą
reguły swobodnej oceny dowodów ocenę zeznań V. G. Ocena ta uznana być przy
tym musi za staranną i brak podstaw do przypisania jej cechy rażącego naruszenia
prawa. W kasacji zakwestionowano zatem nie sposób dokonania ustaleń, a ich
rezultat, co nie może być skuteczne.
Drugi z zarzutów kasacji opiera się na przyjęciu założenia, że sąd
odwoławczy wyjść powinien w toku kontroli odwoławczej poza granice zaskarżenia
z powodu błędnej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu.
Możliwość taka zaistniałaby w przedmiotowej sprawie w razie uznania, że
rezygnacja z wyjścia poza granice zaskarżenia prowadziłaby do rażącej
niesprawiedliwości i to w razie wcześniejszego przyjęcia, że przypisanie
oskarżonemu przestępstwa nastąpiło z obrazą art. 198 k.k. w zw. z art. 197 § 1 k.k.
w zw. z art. 157 § 2 k.k. Tymczasem analiza akt przedmiotowej sprawy nie pozwala,
przy zaakceptowaniu poczynionych ustaleń faktycznych, na uznanie, że
5
wymienione przepisy zostały naruszone, a tym samym, że istniała podstawa do
wyjścia przez sąd odwoławczy poza granice zaskarżenia. Do obrazy prawa
materialnego dojść może generalnie wówczas, gdy w stosunku do prawidłowo
ustalonych i niekwestionowanych w sprawie faktów sąd wadliwie stosuje przepisy
prawa materialnego. Do sytuacji takiej nie doszło w przedmiotowej sprawie, a
obrońca formułując przedmiotowy zarzut próbuje podważać ustalenia faktyczne co
do przebiegu zdarzenia i to z rozbiciem na poszczególne jego fazy.
Nie można również podzielić poglądu prezentowanego w kolejnym zarzucie
kasacji. Do obrazy przepisu art. 69 § 1 i 2 k.k. i to w rażącym natężeniu nie może
dojść w odniesieniu do przepisu o charakterze fakultatywnym. Decyzja co do
zastosowania lub niezastosowania przedmiotowego przepisu zależy od ustaleń
sądu. Tylko w razie niezastosowania przepisu o charakterze obligatoryjnym,
zastosowaniu niewłaściwego przepisu lub błędnej wykładni przepisu dojść może do
naruszenia prawa materialnego. Niewątpliwie sądy obu instancji w tej sprawie nie
miały zarówno obowiązku stosowania warunkowego zawieszenia wykonania kary,
jak i obowiązku niestosowania tej instytucji. Tym samym nie mogło dojść do
uchybienia opisanego w omawianym zarzucie kasacji. Zarzut naruszenia przepisu
art. 53 § 1 i 2 k.k. oraz przepisu art. 58 § 1 k.k. stanowi w istocie próbę obejścia
zakazu sformułowanego w art. 523 § 1 k.p.k., dotyczy bowiem wymiaru kary i próby
wykazania jej niewspółmierności.
Także ostatni zarzut kasacji nie mógł zostać uznany za zasadny. Przepis, do
którego naruszenia miało dojść dotyczy niewątpliwie postępowania przed sądem
pierwszej instancji, niemniej także merytoryczna zawartość zarzutu nie jest
zasadna. W toku postępowania przeprowadzono dowód z zeznań świadka M. L.
Dowód ten został starannie oceniony przez sąd pierwszej instancji, a ocena ta
stanowiła przedmiot kontroli odwoławczej. Brak podstaw do uznania, że w sprawie
nie zostały wyjaśnione opisane kasacji okoliczności, a w każdym razie, że
stanowiło to rażące naruszenie prawa i to po stronie sądu odwoławczego.
W tym stanie rzeczy kasacja została oddalona.
6