sygn. III KZ 38/14 16 lipca 2014 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 16 lipca 2014, sygn. III KZ 38/14

Data orzeczenia 16 lipca 2014
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący SSN Andrzej Ryński
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #postanowienie SN
Sygn. akt III KZ 38/14
POSTANOWIENIE
Dnia 16 lipca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Ryński
na posiedzeniu w dniu16 lipca 2014 r.
w sprawie K. S. i Ł. P.
skazanych z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez E. sp. z o.o. w T.
na zarządzenie upoważnionego sędziego Sądu Okręgowego w G. z dnia 13 maja
2014 r., o odmowie przyjęcia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z
uzasadnieniem,
na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.
postanowił
uchylić zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazać do
ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym zarządzeniem upoważniony sędzia Sądu Okręgowego w G. na
podstawie art. art. 422 § 3 k.p.k. w zw. z art. 457 § 2 k.p.k. odmówił przyjęcia
wniosku spółki z o.o. E. o sporządzenie na piśmie i doręczenie odpisu wyroku Sądu
odwoławczego wraz z uzasadnieniem, albowiem w sprawie tej Sąd Okręgowy
zmienił wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że uchylił jego pkt. V i VI, w którym
zawarte było zobowiązanie do naprawienia szkody, zaś z opisu czynów
przypisanych oskarżonym wyeliminował sformułowanie działania na szkodę E. sp.
z o.o., co wynikało z ustalenia Sądu odwoławczego, że wskazany podmiot
gospodarczy nie jest pokrzywdzonym. Na tej podstawie upoważniony sędzia
doszedł do przekonania, że przedmiotowa spółka nie korzysta z uprawnień
oskarżyciela posiłkowego jako strony postępowania, a zatem nie ma uprawnienia
2
aby skutecznie domagać się sporządzenia i doręczenia jej odpisu wyroku Sądu
odwoławczego z uzasadnieniem.
Na powyższe zarządzenie zażalenie złożył E. sp. z o.o., zarzucając błąd w
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego zarządzenia,
mogący mieć wpływ na jego treść, a polegający na bezzasadnym przyjęciu, iż
wniosek został złożony przez osobę nieuprawnioną. Podnosząc ten zarzut,
skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego zarządzenia przez przyjęcie wniosku o
sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego.
Argumentując konieczność uwzględnienia zażalenia, skarżący na poparcie swojego
stanowiska przywołał poglądy doktryny oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego
wywodząc, że czyny, których dopuścili się w tej sprawie oskarżeni zakwalifikowane
z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., a stanowiące paserstwo umyślne
doprowadziły także do bezpośredniego pokrzywdzenia E. sp. z o.o. - właściciela
rzeczy skradzionych stanowiących przedmiot czynności wykonawczych
ujawnionych w sprawie paserów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie doprowadziło do uchylenia zaskarżonego zarządzenia i
przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G.
Stanowisko zawarte w tym zarządzeniu, a sprowadzające się do tezy, że
skoro Sąd odwoławczy dokonał stosownych zmian wyroku Sądu I instancji i w
opisie czynu przyjął, że E. sp. z o.o. nie jest pokrzywdzona przestępstwem
paserstwa umyślnego, to z chwilą wydania tego wyroku spółka traci uprawnienia
strony – oskarżyciela posiłkowego, nie zasługuje na aprobatę.
Należy podkreślić, że krąg pokrzywdzonych w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k.
jest ograniczony jedynie zespołem znamion czynu będącego przedmiotem
postępowania oraz czynów współukaranych, a zatem pojęcie pokrzywdzonego
relatywizuje się jedynie do zespołu znamion przestępstwa będącego przedmiotem
postępowania i nie ma przy tym znaczenia to, czy fakt pokrzywdzenia konkretnej
osoby fizycznej lub prawnej został uzewnętrzniony w opisie czynu zarzucanego
sprawcy, a niekiedy nawet w przyjętej kwalifikacji prawnej (zob. uchwały SN: z dnia
15 września 1999 r. I KZP 26/99, OSNKW 1999/11-12/69, z dnia 21 grudnia 1999
r., I KZP 43/99, LEX nr 585234). Oznacza to, że sama treść wyroku Sądu
3
odwoławczego nie mogła pozbawić skarżącej spółki statusu pokrzywdzonego, o ile
nie wskazuje na to zespół znamion czynu będącego przedmiotem rozpoznania w
postępowaniu sądowym, który podlega autonomicznej ocenie prezesa sądu,
rozstrzygającego w trybie art. 422 § 3 k.p.k., czy wniosek o sporządzenie i
doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem złożyła osoba uprawniona,
podlegającej kontroli sądu odwoławczego korzystającego z samodzielności
jurysdykcyjnej.
Porównując tą sytuację procesową z układem jaki w odniesieniu do osoby
uznawanej przez sądy za pokrzywdzonego wytwarza się na skutek wydania
wyroku uniewinniającego, trzeba stwierdzić, że po uniewinnieniu oskarżonego
podmiot korzystający ze statusu oskarżyciela posiłkowego ma prawo składać
zwyczajne jak i nadzwyczajne środki zaskarżenia. W związku z tym na zasadzie
analogii brak jest racjonalnych powodów aby w sposób odmienny interpretować
sytuację procesową, jaka zaistniała w sprawie niniejszej.
Uwzględniające te argumenty trzeba stwierdzić, że analiza statusu
pokrzywdzonego, przez spółkę E., dokonana w zaskarżonym zarządzeniu nie
poddaje się kontroli instancyjnej, ponieważ poza powołaniem się na treść wyroku
Sądu odwoławczego, w uzasadnieniu tego zarządzenia, dla określenia stanu
pokrzywdzenia skarżącej spółki, ani jedynym słowem nie odniesiono się do zespołu
znamion czynów oskarżonych, w kontekście dyspozycji art. 49 § 1 k.p.k.
Poszerzenie argumentacji w tym zakresie było o tyle istotne, że w toku całego
postępowania jurydycznego, aż do jego prawomocnego zakończenia przedmiotowa
spółka występowała w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego i była
uznawana przez Sądy obu instancji za stronę toczącego się postępowania karnego.
Nadto pogląd Sądu odwoławczego zawarty w uzasadnieniu wydanego w tej
sprawie wyroku, że dobro prawne E. sp. z o.o. nie zostało bezpośrednio naruszone
lub zagrożone przestępstwem paserstwa umyślnego, wobec faktu, że mienie
stanowiące przedmiot tego przestępstwa było uprzednio skradzione, wydaje się co
najmniej wątpliwy, w kontekście znamion umyślnego paserstwa. Nie ulega bowiem
wątpliwości, że realizacja czynności wykonawczych przewidzianych w art. 291 § 1
k.k. bezpośrednio narusza określone w art. 140 k.c. uprawnienia właściciela rzeczy
uprzednio utraconej, np. w wyniku kradzieży, skoro fakt tej kradzieży nie skutkuje
4
ustaniem prawa własności. Przedstawione argumenty znajdują poparcie w treści
uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I KZP 8/14 , w
której odpowiadając na pytanie prawne Sądu Rejonowego w C. Sąd Najwyższy
stwierdził, że „przedmiotem ochrony przestępstwa z art. 291 § 1 k.k. – w pewnych
sytuacjach, wynikających z okoliczności danej sprawy – jest własność (lub inne
prawa majątkowe), a właściciel rzeczy (dysponent prawa majątkowego) może być
podmiotem bezpośrednio pokrzywdzonym przestępstwem paserstwa umyślnego”.
W uzasadnieniu tego stanowiska Sąd Najwyższy uznał, że dotyczy to każdej
sytuacji, w której przedmiot przestępstwa paserstwa umyślnego został uzyskany za
pomocą czynu zabronionego skierowanego przeciwko mieniu.
Z tych względów należało uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać
sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Rozstrzygając ponownie,
czy E. sp. z o.o. jest podmiotem uprawnionym do uzyskania odpisu wyroku Sądu
odwoławczego wydanego w tej sprawie i odpisu sporządzonego uzasadnienia
prezes sądu, przewodniczący wydziału lub upoważniony sędzia uwzględni
przedstawione wyżej zapatrywania.