Postanowienie SN z 17 lipca 2014, sygn. V KK 36/14
Data orzeczenia
17 lipca 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Tomasz Grzegorczyk
Tagi
Podstawa prawna
art. 5
postepowanie wykroczenia
art. 17
kpk
art. 63
kk
art. 124
kw
art. 157
kk
art. 190
kk
art. 191
kkw
art. 217
kk
Pokaż pozostałe podstawy prawne (6)
POSTANOWIENIE
Dnia 17 lipca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Grzegorczyk
w sprawie K. H.
skazanej z art. 191 § 1 i art. 157 § 2 oraz innych k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
w dniu 17 lipca 2014 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanej,
od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 6 sierpnia 2013 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego
w W. z dnia 8 lutego 2013 r.
oddala kasację jako oczywiście bezzasadną w zakresie
podniesionego w niej zarzutu obrazy art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w
zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., a w zakresie pozostałych zarzutów,
na podstawie art. 531 § 1 w zw. z art. 530 § 2 i art. 523 § 1 k.p.k.,
pozostawia ją bez rozpoznania jako niedopuszczalną z mocy
ustawy, obciążając skazaną kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wydanym w tej sprawie przez Sąd Rejonowy wyrokiem uznano K. H. za
winną popełnienia w stosunku do M. R. w dniu 18 września 2004 r. w W.,
przestępstwa zakwalifikowanego z art. 191 § 1 i art. 157 § 2 k.k., skazując ją za nie
na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz popełnienia wobec tej samej osoby
w dniu 16 maja 2009 r . przestępstwo z art. 190 § 1 k.k., orzekając za nie karę 3
miesięcy pozbawienia wolności, z wymierzeniem – jako kary łącznej – kary 5
2
miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres
próby 3 lat. Tym samym wyrokiem umorzono wobec niej – na podstawie art. 17 § 1
pkt 6 k.p.k. postępowanie o czyn z art. 217 § 1 k.k., popełniony w dniu 19 marca
2005 r. w stosunku do wskazanej już M. R., a na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w.,
odnośnie popełnionego tegoż 19 marca 2005 r., wobec wskazanej pokrzywdzonej,
wykroczenia z art. 124 § 1 k.w. oraz popełnionego w dniu 18 września 2004 r.
innego czynu z tegoż art. 124 § 1 k.w., uniewinniając ją natomiast od zarzutu
popełnienia ciągu 6 przestępstw uszkodzenia mienia w okresie od dnia 22 maja
2004 r. do dnia 6 października 2004 r., także na szkodę wskazanej wyżej
pokrzywdzonej oraz B. N.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonej, w której
zarzucono obrazę przepisów art. 7 oraz 5 § 2 i art. 410 k.p.k., a także błąd w
ustaleniach faktycznych w odniesieniu do niektórych zdarzeń, Sąd Okręgowy,
utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną.
Od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego kasację wywiodła obrońca
skazanej, podnosząc zarzuty obrazy: a) art. 439 § 1 pkt 9 w zw. z art. 17 § 1 pkt 6
k.p.k. przez umorzenie postępowania jedynie w odniesieniu do części zarzuconego
skarżącej działania w ciągu przestępstw kwalifikowanego z art. 191 § 1 i art. 157 §
2 k.k., z zaniechaniem umorzenia całości zarzuconego czynu, b) art. 191 § 1 i art.
157 § 2 k.k. przez niewłaściwe powiązanie tych przepisów i ich zastosowanie w
sytuacji, gdy właściwym dla oceny prawnokarnej był tu art. 217 k.k. oraz c) art. 438
pkt 1 w zw. z art. 63 § 1 k.k. przez zaakceptowanie zaliczenia skazanej przez Sąd
meriti na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności jej zatrzymania, które
nastąpiło w sprawie o czyn, z którego została ona uniewinniona, a w uzasadnieniu
tej skargi także d) nieodniesienie przez Sąd odwoławczy, prawidłowo przyjętego
stanowiska, że na gruncie art. 190 czy 191 k.k. musi istnieć uzasadniona obawa po
stronie pokrzywdzonego, o jakiej mowa w tych przepisach, do okoliczności tej
sprawy.
Wywodząc w ten sposób, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym. W odpowiedzi na tę skargę prokurator Prokuratury Okręgowej
wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej w odniesieniu do pierwszego z
3
podniesionych zarzutów, a w zakresie pozostałych o pozostawienie jej bez
rozpoznania.
Rozpoznając tę kasację, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, że wywiedziona w tej sprawie kasacja dotyczy
wyroku, mocą którego prawomocnie już orzeczono wobec skazanej karę
pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem. Stosownie zaś do art. 523
§ 2 k.p.k., kasacja na korzyść skazanego może być wywiedziona jedynie od wyroku
skazującego na bezwzględnie wykonywaną karę pozbawienia wolności, które to
ograniczenie nie dotyczy tylko kasacji wniesionych z powodu uchybień
wymienionych w art. 439 k.p.k. (§ 4 pkt 1 art. 523 k.p.k.). Powyższe oznacza, że
przy skazaniu z warunkowym zawieszeniem wykonania takiej kary, dopuszczalne
jest jedynie wniesienie kasacji opartej wyłącznie na uchybieniach z art. 439 k.p.k.
Nie jest tym samym możliwe powoływanie, choćby dodatkowo, innych naruszeń
prawa. W zakresie zatem zarzutów, jakie w skardze niniejszej podniesiono
odnośnie do uchybień ze sfery prawa materialnego i procesowego innych niż to,
jakie wskazano w pierwszym zarzucie tej skargi, jest ona zatem niedopuszczalna.
Stosownie zaś do art. 531 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy, jeżeli kasację taką przyjęto,
pozostawia ją bez rozpoznania, czyniąc to na posiedzeniu bez udziału stron.
Zarzuty takiego rodzaju w ogóle bowiem nie podlegają rozpoznaniu, gdy dotyczą
wyroku skazującego na karę inną niż bezwarunkowe pozbawienie wolności.
Jeżeli natomiast chodzi o podniesioną w tej kasacji obrazę art. 439 § 1 pkt 9
w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., to w sposób oczywisty jawi się on jako niezasadny.
Już sama autorka zamiennie używa określeń :ciąg czynów” i „czyn ciągły”, choć są
to zupełnie inne instytucje materialnoprawne. W sprawie niniejszej rzeczywiście K.
H. stała m.in. pod zarzutem popełnienia ciągu przestępstw przez „trzykrotne
stosowanie przemocy” wobec pokrzywdzonej i zmuszanie jej do określonego
zachowania, jakie miało mieć miejsce w dniu 18 września 2004 r. i 26 lutego 2005
r., a które łącznie w akcie oskarżenia zakwalifikowane były z art. 191 § 1 k.k. w zw.
z art. 157 § 2 k.k. Jednakże, jak ustalił i przyjął Sąd meriti, szczegółowo wywodząc
w tej materii (k. 964-966), były to nie trzy, lecz jedynie dwa zachowania, a to drugie
nie miało przy tym miejsca w dniu 26 lutego 2005 r. – jak wskazano to w akcie
oskarżenia - lecz w dniu 19 marca 2005 r. i polegało jedynie na tym, że oskarżona
4
naruszyła nietykalność cielesną pokrzywdzonej przez kopnięcie jej w prawą nogę,
uderzanie w twarz i szyję oraz przewrócenie stojących drzwi balkonowych z
wybiciem szyby, co wywołało szkodę w kwocie 150 zł i w związku z tym uznał, że to
zachowanie wyczerpało jedynie znamiona występku z art. 217 § 1 k.k., czyli
przestępstwa prywatnoskargowego, oraz wykroczenia z art. 124 § 1 k.w., a w
związku z tym w obu tych wypadkach orzekł o umorzeniu postępowania z uwagi na
przedawnienie, stosownie do przywołanych przepisów procedury karnej i
wykroczeniowej oraz prawa materialnego obu tych dziedzin.
W odróżnieniu natomiast od owego zachowania, pierwsze z nich, które miało
miejsce w dniu 18 września 2004 r., polegało już na zmuszaniu pokrzywdzonej
przez K. H. do zaniechania wykonywania zdjęć fotograficznych przemocą
polegającą na szarpaniu, biciu po całym ciele pięściami i słuchawką od
przenośnego aparatu telefonicznego, ze spowodowaniem obrażeń jej ciała w
postaci podbiegnięć krwawych, otarcia naskórka kończyn górnych oraz klatki
piersiowej, które spowodowały rozstrój zdrowia pokrzywdzonej i naruszenie
czynności narządów jej ciała na okres nie dłużej niż 7 dni, co zakwalifikowano z art.
191 § 1 i art. 157 § 2 k.k. (k. 964). Jak podkreślił zresztą Sąd meriti, już z opisu
dwóch czynów wskazanych w akcie oskarżenia, gdy obejmował on je omawianym
ciągiem przestępstw, nie wynikało bynajmniej, aby to, które miało mieć miejsce
według oskarżyciela w lutym 2005 r., wypełniało również znamiona art. 157 § 2 k.k.,
które podane już były wyraźnie w opisie zachowania z dnia 18 września 2004 r.,
kiedy to przywołano określone obrażenia ciała pokrzywdzonej. Ustalone przez Sąd
okoliczności czynu, który w świetle materiału dowodowego popełniono nie w lutym,
lecz w marcu 2005 r., nie dawały przy tym podstaw do przyjęcia, że oskarżona
działała wówczas w celu zmuszenia pokrzywdzonej do określonego zachowania, co
znów wyraźnie wskazano natomiast przy jej zachowaniu z dnia 18 września 2004 r.
Dało to Sądowi powód do uznania tego czynu jedynie za występek z art. 217 § 1
k.k. (k. 965).
Ponieważ zatem chodziło o dwa odrębne czyny, które oskarżyciel uznawał
za ciąg przestępstw, ale Sąd pierwszej instancji wyraźnie wskazał, że z uwagi na
różne kwalifikowanie tych zachowań, nie miał tu w ogóle miejsca taki ciąg, lecz dwa
odrębne przestępstwa, nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że w odniesieniu
5
do każdego z nich należało też odpowiednio uwzględniać właściwe dla nich okresy
przedawnienia.
Autorka kasacji, stawiając analizowany tu zarzut, w ogóle nie uwzględnia
przedstawionych wyżej argumentów Sądu Rejonowego, ogólnikowo tylko
zarzucając, że Sąd odwoławczy z urzędu nie zajął się tą kwestią, co jest o tyle
zrozumiałe, że nie była ona podnoszona w apelacji. Jednak przed wystąpieniem z
tym zarzutem należało się zaznajomić z uzasadnieniem Sądu Rejonowego i jego
argumentami, a kasacja ta bynajmniej na zaznajomienie się takie nie wskazuje.
Natomiast lektura tego uzasadnienia w sposób wyraźny wskazuje, że kwestia
przedawnienia w ogóle nie aktualizowała się w tej sprawie w odniesieniu do
zachowania skazanej, jakie miało miejsce w dniu 18 września 2004 r., stąd też i
ingerencja Sądu odwoławczego nie była w tej materii w ogóle potrzebna.
W konsekwencji, nie budzi najmniejszej wątpliwości, że opisywane w kasacji
naruszenie w ogóle nie miało miejsca w tej sprawie, a tym samym skarga ta jest w
tym zakresie bezzasadna w oczywistym stopniu. Oddalając ją z tego powodu Sąd
Najwyższy, mając na uwadze instrumentalne podniesienie owego zarzutu,
zdecydował z urzędu sporządzić uzasadnienie tego orzeczenia, a stosownie do art.
636 § 1 w zw. z art. 518 k.p.k., obciążył skazaną kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.