Uchwała SN z 30 września 2014, sygn. I KZP 10/14
Data orzeczenia
30 września 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Stanisław Zabłocki
Tagi
UCHWAŁA
Dnia 30 września 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący)
SSN Jerzy Grubba
SSN Rafał Malarski (sprawozdawca)
Protokolant Łukasz Majewski
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Beaty Mik
w sprawie R. K.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 30 września 2014 r.,
przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w Ł.,
postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r., zagadnienia prawnego wymagającego
zasadniczej wykładni ustawy:
Czy zwrot „w tym w trakcie prowadzenia czynności
wyjaśniających”, wprowadzony art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29
października 2010 r. (Dz. U. Nr 225, poz. 1466) do przepisu art. 17 § 3
Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, może upoważnić
straż gminną (miejską) do wykonywania uprawnień oskarżyciela
publicznego w sprawach o wykroczenia z art. 96 § 3 Kodeksu
wykroczeń?
podjął uchwałę:
udzielić odpowiedzi jak w pkt 1. uchwały składu siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2014 r. w sprawie o sygn. akt I
KZP 16/14.
UZASADNIENIE
2
Sąd Rejonowy, postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r., umorzył
postępowanie na podstawie art. 5 § 1 pkt 9 k.p.w., wszczęte na wniosek Straży
Miejskiej w W., przeciwko R. K., obwinionemu o to, że: będąc właścicielem pojazdu
marki Honda - na wezwanie Straży Miejskiej, w okresie od 30 lipca do 5 sierpnia
2013 r. na piśmie lub w siedzibie Straży Miejskiej w W., wbrew obowiązkowi, nie
wskazał, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w dniu 24 czerwca
2013 r., ok. godz. 22.59, to jest o wykroczenie z art. 96 § 3 k.w. w zw. z art. 78 ust.
4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu
orzeczenia Sąd ten wyraził pogląd, że art. 129b ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy- Prawo o
ruchu drogowym daje upoważnienie straży gminnej (miejskiej) do wykonywania
kontroli ruchu drogowego, ale tylko w stosunku do kierującego pojazdem lub
uczestników ruchu (ograniczenia podmiotowe), w związku z czym kompetencje te
nie odnoszą się do właściciela lub posiadacza takiego pojazdu, jeżeli nie wykazuje
się jego sprawstwa.
Zażalenie na to postanowienie wniósł oskarżyciel publiczny – Straż Miejska,
kwestionując w uzasadnieniu zapatrywanie Sądu a quo odnośnie braku uprawnień
straży gminnych (miejskich) do pełnienia funkcji oskarżyciela publicznego w
przypadku kierowania wniosku o ukaranie za wykroczenie z art. 96 § 3 k.w.
W toku rozpoznania tego środka odwoławczego Sąd Okręgowy w Ł. powziął
wątpliwość co do wykładni art. 17 § 3 k.p.w. w zw. z art. 96 § 3 k.w., którą wyraził w
postanowieniu z dnia 14 marca 2014 r.
Prokurator Prokuratury Generalnej, podnosząc, że w sprawie zaistniały
przesłanki do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd
Okręgowy w Ł., wniósł o podjęcie uchwały jak w sprawie Sądu Najwyższego o
sygn. akt I KZP 16/14, a więc o treści: „Straż gminna (miejska) w obecnym stanie
prawnym nie jest uprawniona do wykonywania uprawnień oskarżyciela publicznego
w sprawach o wykroczenie z art. 96 § 3 k.w., ujawnionych w trakcie wykonywania
czynności wyjaśniających”. W uzasadnieniu wniosku prokurator wskazał, że
przedmiotowe zagadnienie prawne jest tożsame z tym ze sprawy o sygn. akt I KZP
16/14, o której rozstrzygnięcie zwrócono się do powiększonego składu Sądu
Najwyższego.
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodzić się wypadało ze stanowiskiem prokuratora Prokuratury Generalnej,
że przedstawione przez sąd odwoławczy zagadnienie prawne wymagało dokonania
zasadniczej wykładni ustawy. W judykaturze i piśmiennictwie ugruntowany jest
pogląd wskazujący, że dopuszczalność rozstrzygnięcia w trybie art. 441 § 1 k.p.k.
przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego uwarunkowana jest łącznym
wystąpieniem następujących przesłanek: wyłonieniem się istotnego problemu
interpretacyjnego, potrzebą dokonania „zasadniczej wykładni ustawy” oraz
pojawieniem się tego zagadnienia „przy rozpoznawaniu środka odwoławczego”.
Należało podzielić stanowisko Sądu Okręgowego w Ł., że przepis art. 17 § 3
k.p.w., w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie
ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, przy powiązaniu
tego przepisu z unormowaniami innych aktów prawnych statuujących kompetencje
straży gminnych (miejskich), sformułowany jest w sposób, który wywołał istotne
problemy interpretacyjne i w konsekwencji doprowadził do wystąpienia rozbieżności
w orzecznictwie sądowym oraz w wypowiedziach doktryny. Wskazane zagadnienie
prawne wyłoniło się w trakcie rozpoznawania środka odwoławczego, to jest
zażalenia Straży Miejskiej w W. na postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 15
stycznia 2014 r. o umorzeniu postępowania w sprawie o wykroczenie. Od wyniku
jego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zależy określony kierunek rozpoznania
tego zażalenia. W sprawie wystąpiły więc wszystkie przesłanki warunkujące
potrzebę rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego.
Warto w tym miejscu podkreślić, na co zwrócił uwagę prokurator, że
przedmiotowe pytanie prawne, poza odmiennym zredagowaniem i powołaniem
węższego kręgu przepisów mających podlegać wykładni, w istocie dotyczy
problematyki tożsamej z tą, z którą zmierzył się Sąd Najwyższy w sprawie o sygn.
akt I KZP 16/14. W gruncie rzeczy w obydwu sprawach wystąpiły wątpliwości co do
ustawowego umocowania straży gminnej (miejskiej) jako oskarżyciela publicznego
w postępowaniach o wykroczenie z art. 96 § 3 k.w. Zauważyć trzeba, że w dniu 30
września 2014 r. Sąd Najwyższy, w składzie siedmioosobowym, podjął w sprawie o
sygn. akt I KZP 16/14 uchwałę następującej treści: „Na podstawie przepisu art. 17 §
3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o
4
wykroczenia (j.t.: Dz. U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.), w brzmieniu po nowelizacji
ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu
drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 225, poz. 1466), straży gminnej
(miejskiej) przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o
wykroczenia z art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń”. Przedstawiony pogląd prawny i
argumentacja, która legła u jego podstaw, zyskały pełną aprobatę Sądu
Najwyższego w obecnym składzie. Należy też stwierdzić, że uchwale w sprawie o
sygn. I KZP 16/14 skład powiększony nadał moc zasady prawnej, a zatem Sąd
Najwyższy jest związany wyrażonym w niej poglądem prawnym.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści
podanej na wstępie.