sygn. II KK 129/14 1 października 2014 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 1 października 2014, sygn. II KK 129/14

Data orzeczenia 1 października 2014
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący SSN Waldemar Płóciennik
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #wyrok SN
Sygn. akt II KK 129/14
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 października 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
SSN Jarosław Matras
SSA del. do SN Dariusz Czajkowski (sprawozdawca)
Protokolant Marta Brylińska
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Lucjana Nowakowskiego
w sprawie D. Ł.
skazanej z art. 231 § 1 k.k.w. zw. z art. 12 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 1 października 2014 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanej
(PG IV KSK-161/14)
od wyroku Sądu Okręgowego w P.
z dnia 29 listopada 2013 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w B.
z dnia 1 sierpnia 2013 r.,
uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy
wyrok Sądu Rejonowego w B. w zakresie rozstrzygnięcia o
środku karnym i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi
Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2013 roku, Sąd Rejonowy w B., po rozpoznaniu
sprawy D. Ł. uznał ją za winną tego, że w okresie od dnia 19 marca 2012 roku do
dnia 19 maja 2012 roku w R. oraz w miejscowości G., będąc funkcjonariuszem
publicznym, tj. kuratorem zawodowym rodzinnym przy Sądzie Rejonowym w R.,
działając w celu zaspokojenia seksualnego, w wykonaniu z góry powziętego
zamiaru w krótkich odstępach czasu, przekraczając swe uprawnienia przysługujące
w toku postępowania wykonawczego nadzoru kuratora nad małoletnim A. K.,
sygnatura Nwk …/11 Sądu Rejonowego w R., w ramach sprawowanego nad
nieletnim 16 - letnim A. K. nadzoru, nadużywając stosunku zależności i
nadużywając zaufania doprowadziła tegoż małoletniego do wielokrotnego poddania
się innej czynności seksualnej, to jest dotykała dłonią członka małoletniego oraz co
najmniej dwukrotnie doprowadziła małoletniego do wykonania innej czynności
seksualnej, to jest tego, iż małoletni dotykał dłonią jej organów płciowych oraz
namową wielokrotnie usiłowała doprowadzić małoletniego do obcowania płciowego,
co jednakże nie nastąpiło wobec odmowy małoletniego, czym działała na szkodę
interesu publicznego, nie realizując celów kurateli w postaci osiągnięcia
prawidłowych skutków resocjalizacyjno - wychowawczych wobec małoletniego oraz
podważając zaufanie społeczne do instytucji kuratora sądowego oraz na szkodę
interesu prywatnego małoletniego A. K., zakłócając jego rozwój psychospołeczny, tj.
o czyn z art. 231 § 1 k.k. i art. 199 § 2 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 199 § 2 k.k.
w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k. i za tak przypisany czyn, na podstawie art. 199
§ 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył jej karę roku pozbawienia wolności, której
wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 k.k. warunkowo
zawiesił na okres próby 2 (dwóch) lat, a na podstawie art. 41 § 1 a k.k. tytułem
środka karnego orzekł w stosunku do D. Ł. zakaz zajmowania wszelkich stanowisk,
związanych z wychowaniem i edukacją małoletnich na okres 2 (dwóch) lat.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez oskarżoną i jej obrońcę, Sąd
Okręgowy w P., wyrokiem z dnia 29 listopada 2013 roku, zmienił zaskarżony wyrok
w ten sposób, że przyjął w ramach opisanego czynu, iż oskarżona D. Ł.
utrzymywała z dozorowanym małoletnim 16 - letnim A. K. intymne kontakty
3
seksualne, jednakże bez doprowadzenia do nich poprzez nadużycie stosunku
zależności oraz nadużycie zaufania, a swoim zachowaniem wyczerpała wyłącznie
dyspozycję art. 231 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k.; jako podstawę prawną
wymiaru kary przyjął art. 231 § 1 k.k., a orzeczoną karę pozbawienia wolności
obniżył oskarżonej do 6 (sześciu) miesięcy, zaś w pozostałej części zaskarżony
wyrok utrzymał w mocy.
Powyższy wyrok, w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu I instancji, w
zakresie orzeczenia o środku karnym w postaci zakazu zajmowania wszelkich
stanowisk związanych z wychowaniem i edukacją małoletnich – zaskarżył kasacją,
na niekorzyść skazanej D.Ł., Prokurator Generalny. Zarzucił on temu orzeczeniu
rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego
materialnego - art. 41 § 1 a k.k., polegające na utrzymaniu w mocy wyroku Sądu
Rejonowego w części dotyczącej orzeczenia na podstawie tego przepisu środka
karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich stanowisk związanych z edukacją
i wychowaniem małoletnich, pomimo wyeliminowania z opisu i kwalifikacji prawnej
czynu działania oskarżonej wypełniające znamiona przestępstwa z art. 199 § 2 k.k.
i skazania jej jedynie za czyn z art. 231 § 1 k.k., podczas gdy przepis art. 41 § 1 a
k.k. przewiduje możliwość orzeczenia tego środka karnego tylko w razie skazania
za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności. W konkluzji
Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w P., w
części utrzymującej w mocy zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w B.
rozstrzygnięcie o środku karnym i przekazanie w tym zakresie sprawy do
ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Prokuratora Generalnego, wniesiona na niekorzyść skazanej w
części orzeczonej wobec niej środka karnego, jest oczywiście zasadna. Dokonując
modyfikacji podstawy skazania D. Ł. poprzez wyeliminowanie z opisu i kwalifikacji
prawnej czynu jej przypisanego - występku z art. 199 § 2 k.k. i kwalifikując jej
zachowanie jako przestępstwo wyczerpujące wyłącznie znamiona art. 231 § 1 k.k.,
Sąd Okręgowy przesądził bowiem, że przedmiotem zamachu nie była wolność
seksualna i obyczajność, naruszenie których to dóbr na szkodę małoletniego
stanowi warunek orzeczenia środka karnego przewidzianego w art. 41 § 1 a k.k.
4
Rację ma jednocześnie autor kasacji, że nieuprawnionym byłoby uznanie występku
z art. 231 § 1 k.k., jako mieszczącego się w katalogu przestępstw określonych w art.
41 § 1 a k.k. wyłącznie z tego powodu, że zachowanie oskarżonej wiązało się z
czynnościami seksualnymi. Tego rodzaju wniosek byłby przejawem
niedopuszczalnej, rozszerzającej na niekorzyść oskarżonej interpretacji tego
przepisu i pozostawałby w sprzeczności ze stawianymi wobec ustawodawcy
wymaganiami określoności elementów kary. Z powyższego względu przepis art. 41
§ 1 a k.k. nie mógł stanowić materialno-prawnej podstawy orzeczenia o środku
karnym w postaci zakazu zajmowania stanowisk związanych z wychowaniem i
edukacją nieletnich. Zakaz taki mógł być orzeczony natomiast w oparciu o inną
podstawę prawną – art. 41 § 1 k.k. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w
zakresie odnoszącym się wyłącznie do kwestii związanych z przedmiotowym
środkiem karnym, Sąd Okręgowy będzie władny się w tej kwestii wypowiedzieć,
bacząc oczywiście, by nie naruszyć zasady reformationis in peius, o której mowa w
art. 434 § 1 k.p.k.
Na marginesie tylko - gdyż kwestia ta nie była przedmiotem skargi
kasacyjnej – Sąd Najwyższy zauważa, że zupełnie chybiony jest podnoszony przez
oskarżoną i jej obrońcę argument o wystąpieniu w sprawie bezwzględnej
przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., która to
przyczyna nakazywałaby uchylenie wyroku niezależnie od granic kasacji i
podniesionych w niej zarzutów (art. 536 k.p.k.). Przyczyny tej strony dopatrują się w
fakcie, iż w postępowaniu odwoławczym przed Sądem Okręgowym w P. brał udział
sędzia, który wcześniej został wyłączony od udziału w sprawie w Sądzie
Rejonowym w R.
Odpowiadając na ten zarzut, skonstatować należy, że wskazywana
przyczyna nie mieści się w kategoriach określonych w przepisie art. 40 § 1 k.p.k.,
kiedy sędzia jest wyłączony z mocy prawa od udziału w sprawie. Podnoszony
zarzut może być natomiast rozpatrywany co najwyżej w kontekście ewentualnej
niezdolności do orzekania określanej mianem iudex supectus (art. 41 § 1 k.p.k.) i
może być uwzględniony jedynie w sytuacji podniesienia go w skardze kasacyjnej.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.
5