Wyrok z 10 grudnia 2009, sygn. II AKa 361/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 grudnia 2009 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący	SSA Wojciech Kopczyński
Sędziowie	SSA Alicja Bochenek (spr.) SSA Robert Kirejew
Protokolant	Magdalena Baryła

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Małgorzaty Bednarek

po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy

S. W. s. F. i K., ur. (...) w G.

oskarżonego z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk

na skutek apelacji prokuratora i obrońcy

od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach

z dnia 20 lipca 2009 r. sygn. akt. XXI K 152/08

1.  zmienia punkt 3 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że ustala na 2 (dwa) lata okres próby związanej z warunkowym zawieszeniem orzeczonej wobec oskarżonego S. W. kary pozbawienia wolności oraz uchyla punkt 2 kwestionowanego rozstrzygnięcia dotyczący kary grzywny;

2.  w pozostałej części utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

3.  zwalnia oskarżonego S. W. od ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 361/09

UZASADNIENIE

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 20 lipca 2009 roku,
Sąd Okręgowy w Katowicach uznał oskarżonego S. W.
za winnego tego, że w dniu 18 lipca 2000 roku w B. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej po uprzednim wprowadzeniu w błąd prezesa
i wiceprezesa zarządu (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w B., co do możliwości zamiaru terminowego wywiązania się z zawartej tego dnia umowy doprowadził wyżej wymienioną spółkę do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem znacznej wartości w kwocie 292.301,59 złotych, który to czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk
i za to na mocy art. 294 § 1 kk skazał go na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Na mocy art. 33 § 2 kk w zw. z art. 33 § 1 i 3 kk Sąd wymierzył oskarżonemu karę grzywny w ilości 100 stawek dziennych ustalając wysokość 1 stawki na kwotę
20 złotych.

Na mocy art. 69 § 1 kk oraz art. 70 § 1 pkt 1 kk Sąd zawiesił wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 3 lat.

Nadto orzeczono o kosztach procesu.

Apelację od tego wyroku złożyli prokurator oraz obrońca oskarżonego.

Prokurator zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze na korzyść oskarżonego S. W.. Zaskarżonemu orzeczeniu prokurator zarzucił obrazę art. 443 kpk, mającą wpływ na treść wyroku, polegającą na wydaniu
w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, wyroku surowszego niż uchylony, pomimo tego, że uchylone orzeczenie zaskarżone zostało wyłącznie na korzyść oskarżonego S. W..

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności
z orzeczeniem warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności
na okres próby w rozmiarze lat 2.

Obrońca oskarżonego zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku poprzez uznanie,
iż zebrany w sprawie materiał dowodowy, oceniany w sposób pełny i obiektywny, pozwala na uznanie oskarżonego S. W. za winnego zarzucanego mu czynu z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk.;

2. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a to:

a)  art. 4, 5 i 7 kpk w zw. z art. 410 kpk poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie jedynie na części okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej i ocenę tych okoliczności w sposób przekraczający zasadę swobodnej oceny dowodów;

b)  art. 167 kpk poprzez brak przeprowadzenia dostatecznego postępowania dowodowego w zakresie kondycji finansowej firmy w chwili zawierania umowy z firmą (...), z uwzględnieniem wierzytelności jakie firma (...) posiadała wobec innych podmiotów gospodarczych;

c)  art. 424 § 1 kpk poprzez brak wystarczające analizy prawnej dokonanego rozstrzygnięcia i wyjaśnienia w sposób wyczerpujący podstawy prawnej wyroku;

d)  art. 442 § 3 kpk poprzez nie uwzględnienie zapatrywań prawnych i wskazań sądu odwoławczego zawartych w wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 30.06.2008 r., sygn. akt XXIII Ka 255/08;

e)  art. 443 kpk poprzez wydanie orzeczenia surowszego co do kary niż w wyroku Sądu Rejonowego w Tychach z dnia 20.12.2007 r. sygn. akt II K 93/03, poprzez orzeczenie w stosunku do oskarżonego S. W. kary grzywny oraz określenie okresu próby w wymiarze 3 lat.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego S. W. od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a z ostrożności procesowej skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie orzeczenia o karze w zakresie kary grzywny oraz skrócenie okresu próby przy warunkowym zawieszeniu pozbawienia wolności
do 2 lat.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Złożone w niniejszej sprawie apelacje obrońcy oskarżonego oraz prokuratora zasługiwały na uwzględnienie jedynie w zakresie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji zakazu reformationis in peius zawartego w art. 443 kpk. Równocześnie Sąd Apelacyjny nie podzielił pozostałych zarzutów zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego, a to błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku oraz obrazy przepisów postępowania: art. 4 kpk, art. 5 kpk, art. 7 kpk w zw.
z art. 410 kpk, art. 167 kpk, art. 424 § 1 kpk oraz art. 442 § 3 kpk.

W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji w sposób prawidłowy, wnikliwy
i staranny przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie, zaś przeprowadzona przez ten Sąd ocena zgromadzonych dowodów jest w pełni poprawna. Powyższe powoduje, iż rozstrzygnięcie sądu orzekającego pozostaje pod pełną ochroną przewidzianą treścią przepisu art. 7 kpk. Wbrew twierdzeniom skarżącego dokonana przez Sąd Okręgowy ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, uwzględnia zasady prawidłowego rozumowania oraz doświadczenia życiowego.

Całkowicie gołosłownym pozostaje zatem zarzut apelacyjny naruszenia
art. 7 kpk. Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 4 kpk Wskazać ponadto należy, iż przepis ten formułuje procesową zasadę obiektywizmu, przestrzeganie której gwarantowane jest szczegółowymi przepisami procedury karnej. Przyjęcie, że doszło do naruszenia tej zasady wymaga więc wykazania obrazy poszczególnych przepisów gwarantujących jej przestrzeganie, czego skarżący jednak nie czyni.

Obrońca oskarżonego zarzucił również Sądowi I instancji naruszenie
art. 5 kpk, bez wskazania paragrafu, który jego zdaniem został przez Sąd naruszony. Niemniej przypuszcać należy, iż skarżący miał na myśli art. 5 § 2 kpk. Jak wynika
z ugruntowanego w tym zakresie stanowiska Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych do naruszenia art. 5 § 2 kpk mogłoby dojść wówczas gdyby sąd orzekający powziął nie dające się usunąć wątpliwości, i poczytał je na niekorzyść oskarżonego, albo powinien był stwierdzić istnienie takich wątpliwości, a następnie rozstrzygnąć je na jego korzyść, ale tego nie uczynił. Do uchylenia zasadzie in dubio pro reo nie dochodzi więc wówczas, gdy tylko strona żywi takie wątpliwości,
w szczególności na skutek odmiennej oceny materiału dowodowego, przy jednoczesnym nie wykazaniu, że - dokonana przez sąd - uchybia wymogom określonym w art. 7 kpk (zob. np. postanowienie SN z 11.02.2009 r., V KK 403/08).

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 410 kpk. Obraza art. 410 kpk zachodzi tylko wówczas, gdy orzekający sąd opiera swoje orzeczenie na materiale nieujawnionym na rozprawie głównej, bądź opiera się tylko na części materiału ujawnionego i jego rozstrzygnięcie nie jest wynikiem analizy całokształtu ujawnionych okoliczności, a więc także i tych, które je podważają. Zarzut obrazy tego przepisu sprowadzający się do postawienia tezy, że "Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na części okoliczności ujawnionych w toku rozprawy", bez wskazania o jakie okoliczności chodzi nie może odnieść skutku. Wprawdzie skarżący w kolejnym punkcie apelacji oraz jej uzasadnieniu wskazuje, iż Sąd nie przeprowadził dostatecznego postępowania dowodowego w zakresie kondycji finansowej firmy, bowiem nie uwzględnił wierzytelności jakie firma oskarżonego posiadała wobec innych podmiotów gospodarczych, jednak wskazać należy, iż skoro apelacja pochodzi od fachowego podmiotu winien on precyzyjnie wskazywać, w czym upatruje naruszenia przez Sąd art. 410 kpk. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy prawidłowo przeanalizował sytuację finansową firmy (...), co znalazło odzwierciedlenie w szczegółowym omówieniu tejże sytuacji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Jako niezasadny należy także uznać zawarty w złożonej apelacji zarzut błędu
w ustaleniach faktycznych, polegający na tym, iż zdaniem skarżącego zebrany przez Sąd I instancji materiał dowodowy nie pozwalał na nie budzące wątpliwości przypisanie oskarżonemu winy popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.
Sąd Okręgowy w obszernym uzasadnieniu, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 424 kpk, szczegółowo uzasadnił dlaczego uznał, że oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk.
Sąd odwoławczy w pełni podzielił ustalenia dokonane przez Sąd I instancji, wobec czego nie ma potrzeby powtórnego, szczegółowego naprowadzania przytoczonej tam argumentacji. Na marginesie należy jednak zauważyć, że przy ustaleniu zamiaru sprawcy oszustwa nie przyznającego się do winy należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności, na podstawie których można byłoby wyprowadzić wnioski
co do realności wypełnienia obietnic złożonych przez sprawcę osobie rozporządzającej mieniem, a w szczególności jego możliwości finansowe, skalę przyjętych zobowiązań, które ma świadczyć sprawca na korzyść rozporządzającego mieniem, zachowanie się sprawcy po otrzymaniu pieniędzy, jego stosunek do rozporządzającego mieniem
w związku z upływem terminów płatności, z jednoczesną oceną przy zwłoce płatności zmian w sytuacji materialnej sprawcy na niekorzyść oraz przyczyn takiego stanu rzeczy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż możliwości finansowe firmy (...) w chwili zawierania umowy, skala przyjętych przez nią zobowiązań w zestawieniu z zadłużeniem, jakie spółka posiadała chociażby wobec ZUS i Urzędu Skarbowego, przy uwzględnieniu zachowania oskarżonego po realizacji czeku przez (...) (przekazanie pieniędzy na cele związane z bieżącym działaniem spółki) prowadzą do wniosku,
iż oskarżony swoim zachowaniem zrealizował znamiona przestępstwa oszustwa. Trafnie zatem Sąd I instancji ustalił w przedmiotowej sprawie istnienie przesłanek,
o których mowa w art. 286 § 1 kk. Oskarżony uczestniczył w wytworzeniu
w świadomości osób reprezentujących pokrzywdzoną spółkę (...) fałszywego obrazu wycinka rzeczywistości przez zapewnienie jej przedstawicieli o dobrej kondycji firmy, co doprowadziło w/w spółkę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Cech dowolności nie noszą również ustalenia faktyczne odnoszące się do oskarżonegoS. W.. Sąd Okręgowy szczegółowo przeanalizował jaką rolę pełnił oskarżony w firmie (...) , w szczególności w zawieraniu w jej imieniu umów, w tym umowy ze spółką (...).

Wreszcie niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji
art. 442 § 3 kpk, mający polegać na nieuwzględnieniu zapatrywań prawnych i wskazań Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 30 czerwca 2008 roku, sygn. akt
XXIII Ka 255/08. Z uzasadnienia opisywanego wyroku wynika, że Sąd Okręgowy
w wytycznych dla sądu ponownie rozpoznającego sprawę wskazał na potrzebę ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, zwrócenia uwagi na zasadniczą kwestię, jaką jest postać zamiaru oskarżonego w chwili zawarcia umowy oraz na potrzebę dopuszczenia nowych dowodów. Skarżący upatruje naruszenia przez Sąd cytowanego przepisu w nie dokonaniu pogłębionej analizy prawnej rozstrzygnięcia przesłanek odpowiedzialności z art. 286 § 1 kk w zw.
z art. 294 § 1 kk, zarzucając Sądowi, iż uznając oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu oparł się wyłącznie na fakcie nie przekazania na konto pokrzywdzonej spółki kwot uzyskanych przez firmę (...). Powyższy zarzut jest chybiony. Lektura uzasadnienia sądu orzekającego prowadzi do wniosku, iż Sąd ten w pełni zrealizował wytyczne zawarte w uzasadnieniu sądu odwoławczego - Sądu Okręgowego w Katowicach. Przede wszystkim Sąd orzekający ponownie przeprowadził postępowanie dowodowe, zaś w uzasadnieniu wyroku szczegółowo
i przekonująco uzasadnił dlaczego uznał, że oskarżony swoim zachowaniem zrealizował znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk.
Tak sformułowany zarzut, w dodatku bez bliższego uzasadnienia na czym miałby polegać, świadczy albo o nieznajomości uzasadnienia Sądu Okręgowego albo
o celowym przeinaczaniu faktów.

Nie może natomiast ulegać wątpliwości, że Sąd Okręgowy, wymierzając oskarżonemu - na skutek ponownego rozpoznania sprawy – karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby, który przekroczył wysokość okresu próby orzeczonego wobec niego w poprzednim wyroku oraz wymierzając karę grzywny, której Sąd poprzednim wyrokiem, zaskarżonym wyłącznie na jego korzyść, nie orzekł, dopuścił się obrazy art. 443 kpk, statuującego tzw. pośredni zakaz reformationis in peius. Zakaz ten oznacza bowiem,
że w toku ponownego postępowania można wydać orzeczenie surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego. Wobec powyższego konieczna stała się modyfikacja wyroku Sądu I instancji poprzez ustalenie okresu próby na okres 2 lat oraz uchylenie orzeczenia o karze grzywny. W pozostałej części, wobec bezzasadności zarzutów apelacyjnych, zaskarżony wyrok należało utrzymać
w mocy.

Z uwagi na trudną sytuację finansową oskarżonego Sąd Apelacyjny,
na podstawie art. 624 § 1 kpk zwolnił go od ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.