sygn. II KK 288/14 7 listopada 2014 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 7 listopada 2014, sygn. II KK 288/14

Data orzeczenia 7 listopada 2014
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący SSN Jarosław Matras
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #postanowienie SN
Sygn. akt II KK 288/14
POSTANOWIENIE
Dnia 7 listopada 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 7 listopada 2014 r.,
sprawy M. M.
skazanego z art. 291 § 1 k.k. i in.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
z dnia 17 lutego 2014 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W.
z dnia 23 lipca 2013 r.,
p o s t a n o w i ł
I. Oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
II. Kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć
skazanego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 lipca 20134 r., Sąd Rejonowy skazał oskarżonego M. M.
za popełnienie 8 przestępstw na karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia
wolności. Z uwagi na zakres kasacji istotne jest skazanie za czyny w pkt VII i VIII
wyroku.
W punktach tych M. M. przypisano:
„VII. oskarżonego M. M. w ramach zarzuconego mu w pkt. VII czynu, uznaje za
winnego tego, że w okresie od 30 listopada 1999r. do 15 czerwca 2000r. w W.
2
działając wspólnie i w porozumieniu z D. G. i innym ustalonym sprawcą założył i
prowadził działalność gospodarczą pod nazwą P. z siedzibą w W. przy ul. C. 13 w
celu sprzedaży za jej pośrednictwem rzeczy uzyskanych za pomocą czynów
zabronionych m.in. w postaci farb do włosów i kosiarek ogrodowych o łącznej
wartości 421.050.64 PLN, tj. uznaje go za winnego popełnienia zarzucanego mu
czynu, przy czym czyn ten kwalifikuje z art. 291 § 1 k.k. w zb. z art. 294 § 1 k.k. w
zw. z art. 11 § 2 k.k. i za czyn ten skazuje go, a na podstawie art. 291 § 1 k.k. w zb.
z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierza mu karę 1 (jednego) roku i 6
(sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;
VIII. oskarżonego M. M. w ramach zarzucanego mu z pkt. VIII czynu uznaje za
winnego tego, że w dniu 6 kwietnia 2000r. w W. działając z góry powziętym
zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, nadto w krótkich odstępach
czasu, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem P. S.A. oraz P. T.
C. sp. z o.o. poprzez wprowadzenie w błąd co do zamiaru wywiązania się z umów,
w ten sposób, że:
- w dniu 6 kwietnia 2000r. w W. zawarł w autoryzowanym salonie P. G. w W.
umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr 7 posługując się podrobionym
jako autentycznym dowodem osobistym serii […] wystawionym na nazwisko R. W.
oraz podrobionym prawem jazdy serii I nr […] na nazwisko R. W. oraz podrobionym
zaświadczeniem o zatrudnieniu wystawionym dla R. W. w firmie G. I. w W. ul. C.
13, czym spowodował straty w wysokości 1410,43 PLN;
- w dniu 6 kwietnia 2000r. w W. zawarł w autoryzowanym salonie H. P. sp. z o.o. w
W. umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr 207 posługując się jako
autentycznym podrobionym dowodem osobistym serii […] wystawionym na
nazwisko R. W. oraz podrobionym prawem jazdy serii I nr […] na nazwisko R. W.
oraz podrobionym zaświadczeniem o zatrudnieniu wystawionym dla R. W. w firmie
G. I. w W. ul. C. 13 p 108, czym spowodował straty w wysokości 1119,15 PLN;
- w dniu 6 kwietnia 2000r. w W. zawarł w Salonie Firmowym E. G. w W. umowę o
świadczenie usług telekomunikacyjnych nr 2841425 posługując się j autentycznym
podrobionym dowodem osobistym serii […] wystawionym na nazwisko R. W. oraz
podrobionym prawem jazdy serii I nr […] wystawionym na nazwisko R. W. oraz
podrobionym zaświadczeniem o zatrudnieniu wystawionym dla R. W. w firmie G. I.
3
w W. ul. C. 13 p 108, czym spowodował straty w wysokości 985,23 PLN tj. uznaje
go za winnego popełnienia zarzucam mu w pkt. VIII czynu, przy czym czyn ten
kwalifikuje z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z
art. 12 k.k. i za czyn ten skazuje go, a na podstawie art. 286 § 1 w zb. z art. 11 § 3
k.k. wymierza mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności.”
Na skutek apelacji obrońcy oskarżonego wyrok ten został poddany kontroli
przez Sąd Okręgowy w W. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2014 r., w zakresie
rozstrzygnięcia co do tych przestępstw wyrok został utrzymany w mocy, przy czym
z uwagi na zmianę wyroku w odniesieniu co do innych czynów, wymierzono
skazanemu nowa karę łączną w wysokości 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności.
Kasację od tego wyroku w zakresie co do rozstrzygnięcia odnoszącego się
do pkt VII i VIII wyroku sądu I instancji oraz kary łącznej wniósł obrońca
skazanego.
Wyrokowi zarzucił:
W pkt II : „…obrazę prawa procesowego, która miała wpływ na treść wyroku tj. art.
413 § 2 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 424 § 2 k.p.k. polegającą na orzeczeniu wobec
skazanego M. M., w pkt III treści wyroku Sądu II instancji kary łącznej pozbawienia
wolności w wymiarze 2 (dwóch lat i 4 (czterech) miesięcy z jednoczesnym
wskazaniem w treści uzasadnienia (str. 17) iż „Sąd Odwoławczy na podstawie art.
85 kk, 86 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu M. M. karę łączną 2 (dwóch) lat i 6
(sześciu) miesięcy pozbawienia wolności” co zdaniem obrony uniemożliwia
wykonanie wyroku, nie stanowiąc jednocześnie bezwzględnej podstawy
odwoławczej bowiem nie zawiera sprzeczności wewnątrz samego orzeczenia, ale
jako nie dające się rozstrzygnąć w drodze wyjaśnienia wątpliwości natury
nieprecyzyjnych albo ogólnikowych stwierdzań lub omyłki pisarskiej - nie wyklucza
żadnego z dwóch „rozstrzygnięć” Sądu II instancji w zakresie tak orzeczonej w
wyroku i wskazanej w treści uzasadnienia różnej wysokości kary łącznej.”
W pkt III – „ (….) naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść
orzeczenia, a mianowicie:
a) przepisu art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na
nierozważeniu przez Sąd Okręgowy w W., Wydział Karny - Odwoławczy wszystkich
zarzutów apelacji obrońcy skazanego M. M. w zakresie
4
- pkt VII sentencji wyroku Sądu I instancji tj. nieodniesienia się do zarzutu w ppkt iii.
pkt IV. apelacji sprowadzającego się do wykazywania obrazy art. 7 k.p.k., w tym, że
nastąpiło „na podstawie samego faktu założenia działalności gospodarczej na
cudze dane osobowe wyciągnięcie błędnego, zbyt daleko idącego wniosku, że
celem takiej działalności była sprzedaż towaru pochodzącego z kradzieży, co miało
wpływ na treść wyroku, gdyż doprowadziło Sąd do konkluzji, że oskarżony działał z
zamiarem pomagania do zbycia rzeczy pochodzących z czynu zabronionego i
przypisania oskarżonemu czynu z art. 291 § 1 k.k.”(str. 2 apelacji) i stwierdzenia
przez Sąd II instancji jedynie że „ na fakt iż, towary pochodzą z nielegalnych źródeł
wskazuje to, iż oskarżony założył firmę na cudze dane, posługiwał się danymi i
dokumentami różnych osób oraz zmieniał miejsce pobytu", „ gdyby oskarżony
chciał prowadzić legalną działalność gospodarczą nie było wszak przeszkód by
założył on ją i prowadził pod własnym nazwiskiem ” oraz „ na marginesie wskazać
należy iż opis czynu zredagowany rzez Sąd I instancji jest wprawdzie mało
precyzyjny nie mniej w zestawieniu z treścią uzasadnienia Sąd Odwoławczy nie
miał wątpliwości iż oskarżony został uznany za winnego przyjmowania do zbycia
towarów pochodzących z czynu zabronionego,” tymczasem zdaniem obrony
zawartym w treści apelacji, założenie i prowadzenie „nielegalnej działalności
gospodarczej” w postaci zakładania firmy na cudze dane nie jest zawsze związane
z procederem sprzedaży przedmiotów pochodzących z czynu zabronionego, a
powyżej przytoczona treść uzasadnienia wyroku, nierozstrzygająca wadliwości
bądź słuszności zarzutu apelacji w tym zakresie i marginalizująca „ nieprecyzyjność
opisu czynu” prowadzi do wniosku iż Sąd II instancji nie dostrzegł zarzutu braku
przypisania skazanemu czynu, który wypełniałby znamiona z art. 291 k.k. i
rozstrzygnięcie Sądu I instancji inkorporował do treści swojego rozstrzygnięcia,
czyniąc przy tym niedopuszczalne i nieodnoszące się do treści zarzutu,
stwierdzenie iż sama treść uzasadnienia wyroku Sądu I instancji eliminuje
„wątpliwości iż oskarżony został uznany za winnego przyjmowania do zbycia
towarów pochodzących z czynu zabronionego” z jednoczesnym pominięciem,
obowiązku wynikającego z art. 457 § 3 k.p.k. tj. wskazania czym Sąd II instancji
kierował się wydając orzeczenie oraz dlaczego zarzut uznał za nietrafny, zaś
apelacje w tym zakresie za oczywiście bezzasadną;
5
- pkt VIII sentencji wyroku Sądu I instancji tj.: poprzez pozorne odniesie się do
zarzutu w ppkt a) pkt V. oraz całkowite nieodniesienie się do zarzutu obrazy art.
424 § 1 pkt 1 k.p.k. z pkt b), w zakresie oceny wyjaśnień skazanego i zamiaru
doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem,
przejawiające się w stwierdzenia iż skazany dwukrotnie przyznał się do popełnienia
zarzucanego mu czynu ( k. 307, 354 akt postępowania przygotowawczego )
podczas gdy z analizy protokołów tych wyjaśnień, czyniąc założenie iż nie doszło
do zmiany numeracji zarzutów wskazać należy, że M. M. nie przyznał się do
zarzutu, a przy założeniu, że doszło do zmiany numeracji - przyznał się lecz nie
wiadomo do zarzutu jakiej treści oraz z pewnością nie wskazał, iż działał w celu
doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, a
nadto Sąd II instancji dokonał oceny zamiaru skazanego jedynie poprzez
przytoczenie fragmentu treści wyroku SN z 12 maja 1976 r. zamieszczonego w
Gazecie Prawnej, odstępując od przeprowadzenia samodzielnej oceny jego
zamiaru, który winien być wykazany jako bezpośredni i sprecyzowany jako
zmierzający do wywołania określonego celu, by można uznać za uwodnione
popełnienie czynu z art. 286 k.k.
b) przepisu art. 92 k.p.k. w zw. z 410 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. polegając na
zaakceptowaniu przez Sąd II instancji procedowania przez Sąd I instancji w
niniejszej sprawie na podstawie dołączanych na czas przesłuchania świadków „
załączników ” w postaci całości akt sprawy o sygn. akt …428/06, z której sprawa
skazanego M. M. oraz sprawa oskarżonego J. Z. (sygn. akt … 698/09) zostały
wyłączone, a w której znajduje się całość zabezpieczonego materiału dowodowego
w sprawie na etapie postępowania przygotowawczego, nadto na częściowym
uznaniu za ujawnione bez odczytania i zaliczone w poczet materiału dowodowego
(k. 1172), bez wykonania kopii lub kopii poświadczonych urzędowo za zgodność z
oryginałem, dokumentów będących dowodami w niniejszej sprawie i które powinny
znajdować się w aktach sprawy, a co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia
zasady bezpośredniości procesu karnego i wydania wyroku na podstawie części
ujawnionego materiału dowodowego oraz naruszenia prawa do obrony w postaci
utrudnionego dostępu przez obronę do tychże materiałów i utrudniona możliwości
zapoznania się z nimi przez obronę na etapie postępowania przez Sądami I i II
6
instancji a nadto na procedowaniu i rozpoznawaniu zarzutów apelacji przez Sąd
Odwoławczy w oparciu o niepełny materiał dowodowy tj. bez akt sprawy o sygn.
…698/09 oskarżonego J. Z. którego wyjaśnienia z tej sprawy zostały zaliczone do
materiału dowodowego przez Sąd I instancji (k. 1177) ale nie załączone w formie
kopii lub kopii poświadczonej za zgodność do sprawy niniejszej a m.in. w związku z
tym iż odstąpiono od przesłuchania J. Z. w charakterze świadka (k. 1172), Sąd
zobowiązany był do zapoznania się z treścią tych protokołów, skoro zostały
zaliczone ale nie załączone do akt sprawy, w celu rzetelnego rozpoznania zarzutów
apelacji obrony w oparciu o całość materiału dowodowego w sprawie.”
Podnosząc tak ujęte zarzuty, skarżący wniósł o uwzględnienie kasacji i
uniewinnienie skazanego, bądź też o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku
sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jako oczywiście bezzasadna podlegała oddaleniu w trybie
wskazanym w art. 535 § 3 k.p.k., albowiem wszystkie zarzuty okazały się chybione.
Pierwszy zarzut nie może zostać uznany za skuteczny, skoro wskazana
sprzeczność w zakresie opisania wymiaru kary nie jest sprzecznością wewnątrz
orzeczenia, a między treścią wyroku a uzasadnieniem. Tak więc nie stanowi ona
sprzeczności, o której mowa w art. 439 §1 pkt 7 k.p.k. Co więcej, nie ma
jakichkolwiek wątpliwości, że w zakresie wykonywania kary jej wymiar będzie
określany na podstawie rozstrzygnięcia zawartego w wyroku. Odnosząc się zaś do
zarzutu opisanego w pkt III a) to na s. 28-29 uzasadnienia sąd I instancji wskazał
dlaczego przyjął, że oskarżony założył i prowadził działalność gospodarczą pod
nazwą P. w celu sprzedaży rzeczy uzyskanych za pomocą czynów zabronionych.
Podkreślić należy, że przyjął kwalifikację tego czynu jako paserstwa i stan faktyczny
pozwala na taką subsumpcję czynu przypisanego oskarżonemu. Obrońca
akcentuje ustalenie dotyczące założenia i prowadzenia działalności na podstawie
fałszywych dokumentów, co dla sądu I instancji było tylko jedną z okoliczności
istotnych dla ustalenia zamiaru sprawcy. Zasadnicze znaczenie miało natomiast
znalezienie w magazynach wynajmowanych przez P. przedmiotów pochodzących z
kradzieży: kosiarek i farb do włosów. Słusznie więc sąd I instancji nie dał wiary
wyjaśnieniom oskarżonego, że nie zna on pochodzenia tych towarów (s. 11-12
7
uzasadnienia). Poza tym w zatrzymanym samochodzie marki Star, który wyruszył z
ul. C. 13, gdzie przecież skazany prowadził działalność, funkcjonariusze ujawnili
również kosiarkę i farby do włosów, co do których ustalono, iż zostały one
skradzione; w jednym z towarzyszących samochodów znajdował się skazany.
Wbrew zarzutowi kasacji sąd odwoławczy odniósł się do tej kwestii na s. 14-15
uzasadnienia. Podniósł, że przeciwko wersji skazanego, jakoby nie miał on
świadomości co znajduje się w magazynach wynajmowanych w ramach
prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, przemawiają zeznania
świadków, którzy w postępowaniu przygotowawczym rozpoznali go jako
wynajmującego magazyny, pobierającego klucze do magazynu. Z ewidencji
prowadzonej przez ochronę wynika, że ostatnia dostawa towaru do magazynu
miała miejsce w dniu 8 czerwca 2000 r., natomiast skazany pobierał klucze do tego
pomieszczenia zarówno 9, jak i 14 czerwca 2000 r. Z tego powodu, zdaniem sądu
odwoławczego, słusznie sąd I instancji nie dał wiary skazanemu co do jego
twierdzeń, że nie wiedział o towarach zgromadzonych w wynajmowanym
pomieszczeniu. Tymczasem w zarzucie kasacyjnym obrońca odwołuje się jedynie
do prowadzenia działalności gospodarczej przy użyciu sfałszowanych dokumentów,
a zatem pomija zarówno to co sąd II instancji stwierdził odnośnie do tego zarzutu.
Podnieść należy również i to, kwestia opisu czynu przestępstwa paserstwa,
zawarta w uzasadnieniu tego zarzutu, nie została ujęta jako odrębny zarzut obrazy
prawa materialnego. Sąd II instancji swoje stanowisko w tym zakresie
zaprezentował i wskazał, dlaczego uznaje, iż czyn skazanego wyczerpał znamiona
przestępstwa paserstwa. Zajął zatem stanowisko, co niweczy skuteczność zarzutu
opartego na art. 457 § 3 k.k. Brak innego zarzutu dotyczącego prawidłowości opisu
nie pozwala na odnoszenie się do tej kwestii (art. 536 k.p.k.). Niezależnie od tego
trzeba podkreślić, że nawet w formule istniejącej w wyroku jest niesporne, iż opis
ten stanowi odzwierciedlenie formuły co najmniej usiłowania popełnienia
paserstwa.
Odnosząc się do zarzutu wymienionego w pkt III a) tiret drugi, to zarzut ten
również jest oczywiście bezzasadny. Wystarczy zapoznać się z protokołami
przesłuchania skazanego (k. 307 i 354 akt … 428/06 Sądu Rejonowego), aby mieć
pewność, iż skazany do zarzutu popełnienia oszustwa się przyznał. W tej bowiem
8
sprawie zarzut popełnienia tego przestępstwa nosił numer XII. Nie przyznawał się
do zarzutu popełnienia przestępstwa z pkt VII (wówczas numer zarzutu IX), choć
sam podał wówczas, iż wynajęcie pomieszczenia pod przymusem i sprowadzanie
towarów wzbudziło w nim wątpliwości co do legalności tych działań (k. 354).
Niezależnie od tego, sąd I instancji dysponował materiałem dowodowym
pozwalającym na ustalenie zamiaru sprawcy. Na s. 27-28 uzasadnienia wskazał na
okoliczność zawarcia przez oskarżonego jednego dnia aż trzech umów o
świadczenie usług telekomunikacyjnych, w trzech różnych miejscach, posługując
się podrobionym dowodem i innymi fałszywymi dokumentami. Z kolei sąd
odwoławczy do zarzutu apelacyjnego dotyczącego braku wskazania w
uzasadnieniu sądu I instancji, na jakich dowodach oparł się ustalając zamiar
doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem,
odniósł się na s. 15-16. Nie jest prawdą, że sąd ograniczył rozpoznanie tego
zarzutu do powołania na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1976, V KR
20/76. Powołanie na ten wyrok służyło podkreśleniu, że ustalenia dotyczące
zamiaru powinny być czynione w oparciu o tak podmiotowe jak i przedmiotowe
okoliczności sprawy. To zaś stanowiło dopiero początek wywodu, a w nim sąd ten
odnosił się do konkretnych okoliczności sprawy. sąd II instancji nie dopuścił się
wiec obrazy art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k.
Chybiony jest zarzut w pkt III b kasacji. W apelacji skarżący nie stawiał
zarzutu naruszenia przepisów dotyczących wprowadzenia do procesu zeznań J. Z.
W trakcie postępowania odwoławczego sąd II instancji nie miał zatem obowiązku
odnoszenia się do tego dowodu. W kasacji jest jedynie kwestionowany fakt
nieskopiowania tych dowodów, w sytuacji gdy to konkretne karty z akt sprawy
zostały zaliczone w poczet dowodów. Nie jest natomiast kwestionowana treść tam
zawartych depozycji jak i to, iż sąd II instancji na rozprawie miał do dyspozycji akta
… 428/06, a zatem znał treść tych dowodów. W tym stanie rzeczy brak
skopiowania treści tych dowodów nie miał żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia,
albowiem oba orzekające w sprawie sądy miały wiedze co do treści tych dowodów.
Z tych powodów należało orzec jak w postanowieniu.
9