Postanowienie SN z 30 stycznia 2015, sygn. III KK 316/14
Data orzeczenia
30 stycznia 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Andrzej Ryński
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)
POSTANOWIENIE
Dnia 30 stycznia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Ryński
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 stycznia 2015 r.,
sprawy A. P.
skazanego z art. 148 § 1 kk
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 22 sierpnia 2013 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w G.
z dnia 9 kwietnia 2013 r.,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów sądowych
postępowania kasacyjnego;
3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. J. Kancelaria
Adwokacka w G. kwotę 738,00 (siedemset trzydzieści osiem
złotych), w tym 23 % należnego podatku VAT za sporządzenie i
wniesienie - jako ustanowiony z urzędu obrońca skazanego -
kasacji na rzecz skazanego A. P.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w G., w sprawie prowadzonej przeciwko A. P. i N. C.,
wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2013, sygn. akt … 134/12, oskarżonego A. P. uznał za
winnego popełnienia przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. i za to na podstawie
2
powołanego przepisu wymierzył mu karę 15 lat pozbawienia wolności. Nadto A. P.
uznał za winnego popełnienia wspólnie z N. C. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. i
wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności. Jako karę łączną na podstawie art.
85 k.k. i art. 86 § 1 k.k., wymierzył temu oskarżonemu karę 15 lat pozbawienia
wolności, na poczet której zaliczył okres jego tymczasowego aresztowania (art. 63
§ 1 k.k.).
Wyrok skazujący w tej sprawie uzyskała także N. C.
Apelację od tego wyroku wywiódł obrońca oskarżonego A. P. i prokurator.
Obrońca oskarżonego A. P. zaskarżył wyrok w części dotyczącej punktu I, III
i IV orzeczenia zarzucając:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który
wpłynął na treść wyroku, wyrażający się w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd na
podstawie złożonych w postępowaniu przygotowawczym wyjaśnień przez A. P.
oraz N. C., iż to oskarżony A. P. dopuścił się zabójstwa pokrzywdzonego H. O.;
- obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wyroku:
1. art. 74 § 1 k.p.k., poprzez wywodzenie przez Sąd winy oskarżonego
również z braku działania oskarżonego co do dowodów przemawiających za jego
niewinnością, w tym odmowy udziału w eksperymencie procesowym oraz
niekwestionowanie opinii biegłej,
2. art. 201 k.p.k., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji sprzeczności
w opinii biegłej z zakresu medycyny sądowej, a w szczególności zignorowania
przez Sąd ostatecznego wniosku biegłej, iż ostateczne ustalenie, którą ręką
napastnik zadawał pokrzywdzonemu ciosy w oparciu o zakres lub lokalizację jest
niemożliwe;
- z ostrożności procesowej wyrokowi zarzucił rażącą surowość wymierzonej
oskarżonemu w punkcie I wyroku kary.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonego i
uniewinnienie go od popełnienia zarzuconego mu aktem oskarżenia zabójstwa H.
O., względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi Okręgowemu w G. Kwestionując pkt I orzeczenia, co do punktu III wyroku i
ustalenia sprawstwa N. C. wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi
I instancji, zaś w kwestii zarzutu rażącej niewspółmierności kary pozbawienia
3
wolności, wniósł o zmianę wyroku i wymierzenie kary łagodniejszej, niż orzeczona
w punkcie I wyroku.
Natomiast prokurator, w apelacji wywiedzionej na niekorzyść oskarżonego A.
P. i N. C., wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I
instancji celem ponownego rozpoznania.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego i prokuratora, wyrokiem z dnia
22 sierpnia 2013 r., sygn. akt … 240/13 Sąd Apelacyjny, uchylił rozstrzygnięcie o
karze łącznej pozbawienia wolności w stosunku do A. P. i N. C. – punkt IV wyroku,
jak i o zaliczeniu rzeczywistego okresu pozbawienia wolności w stosunku do N. C.
– punkt V wyroku. Nadto, uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do N. C., a w
stosunku do oskarżonego A. P. w trybie art. 435 k.p.k. – punkt II wyroku i
oskarżonej N. C. – punkt III wyroku oraz przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi
Okręgowemu do ponownego rozpoznania. W pozostałej części utrzymał tenże
wyrok w mocy, uznając apelację obrońcy oskarżonego A. P. i prokuratora za
oczywiście bezzasadne.
Powyższy wyrok zaskarżył kasacją obrońca skazanego A. P. zarzucając
rażące naruszenie prawa karnego procesowego, tj. art. 74 § 1 k.p.k. w związku z
art. 9 § 1 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, zaś poprzednio
przez Sąd Okręgowy obowiązku wskazywania przez oskarżonego, a pośrednio
przez jego obrońcę dowodów na poparcie swoich twierdzeń, co stoi w oczywistej
sprzeczności z zasadą dokonywania czynności procesowych z urzędu.
Podnosząc ten zarzut obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonej części
(punktu III wyroku z dnia 22 sierpnia 2013 r.) i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu jako Sądowi odwoławczemu. Nadto, wniósł o
zwolnienie skazanego z ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego i
zasądzenie kosztów nieopłaconej obrony.
W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej, wniósł o jej
oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego A. P. okazała się bezzasadna
w stopniu oczywistym o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k., co uzasadniało jej
oddalenie na posiedzeniu bez udziału stron.
4
Analiza treści podniesionego zarzutu kasacyjnego wskazuje, że dotyka on
tego samego obszaru zagadnień faktycznych i prawnych, który został podniesiony
w zwykłym środku odwoławczym i w znacznej części jest adresowany do wyroku
Sądu I instancji.
Biorąc pod uwagę wady konstrukcyjne wywiedzionej kasacji trzeba
przypomnieć, że zgodnie z art. 519 k.p.k. kasacja może być wniesiona "od
prawomocnego wyroku sądu odwoławczego". Zarzuty kasacyjne skierowane do
orzeczenia sądu I instancji podlegają rozważeniu tylko w takim zakresie, w jakim
jest to nieodzowne dla należytego rozpoznania zarzutów stawianych orzeczeniu
sądu odwoławczego. Natomiast rolą sądu kasacyjnego nie jest ponowne
rozpoznawanie zarzutów stawianych przez skarżącego orzeczeniu sądu I instancji.
Stwierdzenie zasadności tego rodzaju zarzutów kasacyjnych ma znaczenie
wyłącznie w kontekście ewentualnego zarzutu podniesionego do zaskarżonego
kasacją orzeczenia sądu odwoławczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18
listopada 1996 r., III KKN 148/96, OSNKW 1997, z. 1-2, poz. 12). Jednocześnie
zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k., określającym podstawy skargi kasacyjnej,
niedopuszczalne jest kwestionowanie w trybie kasacji zasadności dokonanych w
sprawie ustaleń faktycznych, a tym samym Sąd Najwyższy przy rozpoznaniu
kasacji nie jest władny dokonywać ponownej oceny dowodów i w oparciu o tak
przeprowadzoną własną ocenę sprawdzać poprawność dokonanych w sprawie
ustaleń faktycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 września 1996 r., II
KKN 63/96, OSNKW 1997, z. 1-2, poz. 11). W konsekwencji postępowanie
kasacyjne nie stanowi kolejnego etapu kontroli instancyjnej wydanych w sprawie
wyroków przez sądy obu instancji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
10 stycznia 2008 r., II KK 270/07, LEX nr 354285; wyrok Sądu Najwyższego z dnia
18 listopada 1996 r., III KKN 148/96, OSNKW 1997, z. 1-2, poz. 12). Kasacja może
być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego
rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść
orzeczenia. Zatem, przepis art. 523 § 1 k.p.k. dotyczy jedynie bardzo poważnego
naruszenia przepisów prawa, zbliżonego w swym znaczeniu do rangi
bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
5
Tych standardów nie spełnia kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego A.
P.
Zarzut kasacyjny przedstawiony przez obrońcę skazanego w swej
zasadniczej warstwie powiela zarzut obrazy art. 74 § 1 k.p.k. oraz częściowo
argumentację na jego poparcie, podnoszoną uprzednio w apelacji i sprowadza się
do polemiki z oceną materiału dowodowego sądu I instancji, jak też kontrolą tej
oceny dokonaną przez sąd odwoławczy. Warto podkreślić, że obrońca skazanego
nie podjął nawet próby powiązania stawianego zarzutu z przebiegiem
postępowania odwoławczego, nie stawia bowiem zarzutu naruszenia art. 433 § 1 i
2 k.p.k., czy art. 457 § 3 k.p.k.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego A. P.,
sąd odwoławczy szczegółowo wykazał ich nietrafność, o czym świadczy
argumentacja zawarta na kartach 8-15 uzasadnienia.
Wbrew twierdzeniom zawartym w kasacji, Sąd ad quem prawidłowo i
wyczerpująco odniósł się do zarzutu naruszenia treści art. 74 § 1 k.p.k. i art. 9 k.p.k.
uznając za chybione i całkowicie dowolne twierdzenia obrońcy jakoby Sąd
orzekający wywiódł winę oskarżonego „z braku podejmowania przez niego
czynności dla swojej obrony, a w szczególności odmowy udziału w eksperymencie
procesowym” (k. 1258). Sąd Apelacyjny szczegółowo przytoczył dowody, które
stały się podstawą przypisania oskarżonemu popełnienia przestępstwa zabójstwa
H. O., do których zaliczono m. in. wyjaśnienia oskarżonego, który trzykrotnie w toku
postępowania przygotowawczego przyznał się do winy (k. 91-92, k. 98-101, k. 119),
wyjaśnienia oskarżonej N. C., opinię biegłej D.P. z zakresu medycyny sądowej oraz
wyniki badań DNA, na podstawie których ujawniono ślady krwi pokrzywdzonego na
odzieży i butach oskarżonego.
Przytoczone przez Sąd Okręgowy orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie
III K 375/12 (uzasadnienie SO s. 36), z treści którego wynika, że oskarżony i jego
obrońca nie mają obowiązku „udowadniania” o niewinności oskarżonego, jednak
stosownie do przepisów k.p.k., prawo o adwokaturze i zasad etyki zawodowej, mają
obowiązek podejmowania wszelkich czynności na jego korzyść, nie świadczy – jak
twierdzi obrońca w kasacji – o przyjęciu przez procedujące sądy obowiązku
wskazywania przez oskarżonego i obrońcę dowodów na poparcie swoich
6
twierdzeń. Słusznie dostrzega prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację, że
powołane orzeczenie – w sytuacji, gdy oskarżony odmówił udziału w
eksperymencie procesowym – posłużyło obrońcy do postawienia zarzutu
naruszenia przepisu art. 74 § 1 k.p.k. i art. 9 § 1 k.p.k., zarówno w zwyczajnym
środku zaskarżenia, jak i w skardze kasacyjnej.
Podsumowując, analiza uzasadnienia Sądu II instancji oraz ustalonego stanu
faktycznego na etapie postępowania rozpoznawczego pozwala przychylić się do
stanowiska wyrażonego przez Prokuratora w odpowiedzi na wniesioną kasację, że
zarzuty w nich podniesione są oczywiście bezzasadne.
Z tych przyczyn, nie znajdując podstaw do uwzględnienia kasacji, Sąd
Najwyższy orzekł o jej oddaleniu, jako oczywiście bezzasadnej, zwalniając
skazanego na podstawie art. 624 k.p.k. od ponoszenia kosztów sądowych
postępowania kasacyjnego, wobec uznania, że uiszczenie ich byłoby dla
zobowiązanego zbyt uciążliwe z uwagi na jego aktualną sytuację materialną, na
którą ma także wpływ pobyt skazanego w zakładzie karnym.
Natomiast koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skazanemu z
urzędu zasądzono od Skarbu Państwa na podstawie art. 16 ust. 2 i 3 w zw. z art.
29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr
146, poz. 1188 ze zm.) i § 14 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).