sygn. III KK 31/15 11 marca 2015 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 11 marca 2015, sygn. III KK 31/15

Data orzeczenia 11 marca 2015
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący SSN Józef Szewczyk
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #postanowienie SN
Sygn. akt III KK 31/15
POSTANOWIENIE
Dnia 11 marca 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Szewczyk
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 11 marca 2015 r.,
sprawy A. P.
skazanego z art. 148 § 1 k.k. i inne
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 10 września 2014 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w T.
z dnia 28 maja 2014 r.,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. M. –
Kancelaria Adwokacka - kwotę 738,00 zł (siedemset trzydzieści
osiem 00/100), w tym 23 % VAT, tytułem wynagrodzenia za
sporządzenie i wniesienie kasacji,
3. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r., Sąd Okręgowy w T. uznał oskarżonego A.
P. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów z art. 148 § 1 k.k., art. 157 § 1
k.k. oraz art. 244 k.k. i za to skazał go na karę łączną 12 lat pozbawienia wolności.
Na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary
łącznej pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 29
2
września 2013 r. Na podstawie art. 62 k.k. orzekł system terapeutyczny
wykonywania przez A. P. kary pozbawienia wolności i zwolnił oskarżonego od
uiszczenia kosztów sądowych, a wydatkami poniesionymi w sprawie obciążył Skarb
Państwa.
Od powyższego wyroku apelację złożył obrońca oskarżonego zarzucając:
1. „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który
miał wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że oskarżony A. P. popełnił czyn
zarzucany mu aktem oskarżenia, tj. przestępstwo polegające na działaniu z
zamiarem ewentualnym pozbawienia życia R. J., tj. zbrodni z art. 148 § 1 k.k. i w
konsekwencji na uznaniu go przez Sąd winnym jego dokonania, podczas gdy
prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne powinny prowadzić do wniosku, iż A. P.
nie miał zamiaru, ani nie godził się na pozbawienie życia R. J., a jedynie
uczestniczył w bójce z R. J. oraz R. P., co w konsekwencji winno prowadzić do
uznania go przez Sąd za winnego przestępstwa opisanego w art. 158 § 3 k.k.;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który
miał wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że oskarżony A. P. popełnił czyn
zarzucany mu w pkt II aktu oskarżenia, tj. przestępstwo polegające na działaniu z
zamiarem bezpośrednim, tj. występku z art. 157 § 1 k.k. i w konsekwencji na
uznaniu go przez Sąd winnym jego dokonania, podczas gdy prawidłowo dokonane
ustalenia faktyczne winny prowadzić do wniosku, iż A. P. brał udział w bójce, w
której uczestnicy R. P., R. J. oraz oskarżony byli jednocześnie atakującymi jak i
broniącymi się, co w konsekwencji winno prowadzić do uznania go przez Sąd za
winnego przestępstwa opisanego w art. 158 § 1 k.k.;
3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który
miał wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że oskarżony A. P. w dniu 27
lipca 2013 r. popełnił czyn zarzucany mu w pkt III aktu oskarżenia, tj. kierował
rowerem pomimo orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 7 października
2010 r. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i rowerów w ruchu lądowym
na okres trzech lat, tj. występku z art. 244 k.k. i w konsekwencji na uznaniu go
przez Sąd winnym jego dokonania, podczas gdy zgromadzony w niniejszej sprawie
materiał dowodowy nie dostarczał jednoznacznych i przekonywujących dowodów
stwierdzających, aby oskarżony „kierował” pojazdem rowerowym zamiast go
3
„prowadzić”, tym samym brak dowodów stwierdzających winę oskarżonego w tym
zakresie;
4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który
miał wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu, że oskarżony A. P. miał
zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania postępowaniem podczas, gdy
zdaniem skarżącego miał on ową zdolność w stopniu znacznym ograniczoną;
5. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść
orzeczenia, a to art. 5 § 2 k.p.k. oraz 7 k.p.k. poprzez naruszenie zasady in dubio
pro reo, jak również zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez zastosowanie w
jej miejsce zasady dowolnej oceny dowodów, nie znajdującej podstawy w
procedurze karnej”;
6. rażące naruszenie zasad wymiaru kary poprzez wymierzenie oskarżonemu
za czyn opisany w pkt I, II i III aktu oskarżenia niewspółmiernie wysokiej kary.
W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie, że: czyn z pkt
I aktu oskarżenia wypełnia znamiona art. 158 § 3 k.k. i za to wymierzenie
oskarżonemu kary 6 lat pozbawienia wolności; czyn z pkt II aktu oskarżenia
wypełnia znamiona art. 158 § 1 k.k. i za to wymierzenie oskarżonemu kary 2 lat
pozbawienia wolności; oraz wymierzenie kary łącznej w wymiarze 6 lat pozbawienia
wolności. Odnośnie czynu z pkt III aktu oskarżenia wniósł o zmianę zaskarżonego
wyroku i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego
wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy temu
ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Wyrokiem z dnia 10 września 2014 r., Sąd Apelacyjny zaskarżony wyrok
utrzymał w mocy, uznając apelację za oczywiście bezzasadną i zwolnił
oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
Od powyższego wyroku kasację wniósł obrońca skazanego A. P., zarzucając
mu:
II. „rażące naruszenie przepisu prawa materialnego, wpływające w sposób
istotny na treść orzeczenia, tj. art. 148 § 1 k.k. polegające na uznaniu, że skazany
działał z zamiarem ewentualnym pozbawienia życia R. J. podczas, gdy zachowanie
skazanego nie wypełniło znamion określonego w tym przepisie przestępstwa
zabójstwa, gdyż skazany działał z zamiarem spowodowania ciężkiego uszczerbku
4
na zdrowiu skutkującego zgonem pokrzywdzonego, który to skutek objęty był
jedynie nieumyślnością (art. 156 § 3 k.k. w zw. z art. 156 § 1 k.k.);
III. … rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny
wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj.:
 art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegające na dokonaniu przez Sąd II
instancji dowolnej oraz jednostronnej oceny zgromadzonych dowodów w sprawie,
uchybiającej zasadom prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i
doświadczenia życiowego, skutkującej przyznaniem waloru wiarygodności
zeznaniom R. P. oraz rekonstrukcją niekorzystnych dla skazanego A. P. ustaleń
faktycznych na ich płaszczyźnie w sytuacji, gdy z uwagi na niespójność deskrypcji
w/w świadka, wysoki stan upojenia alkoholowego świadka, zeznania te nie
zasługiwały na uznanie za wiarygodne i nie były miarodajne dla oparcia na ich
kanwie istotnych ustaleń faktycznych sprawy, pozwalających na uznanie
skazanego A. P. winnym popełnienia przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. podczas, gdy
zachowanie skazanego nie wypełniło znamion określonego w tym przepisie
przestępstwa, gdyż skazany A. P. brał udział w bójce, w której uczestnicy R. P., R.
J. oraz skazany byli jednocześnie atakującymi, jak i broniącymi się, co w
konsekwencji powinno prowadzić do uznania go przez Sąd za winnego
przestępstwa opisanego w art. 158 § 1 k.k.;
 art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegające na dokonaniu przez Sąd II
instancji dowolnej oraz jednostronnej oceny zgromadzonych dowodów w sprawie,
uchybiającej zasadom prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i
doświadczenia życiowego, skutkującej przyznaniem waloru wiarygodności
zeznaniom świadków funkcjonariuszy policji oraz zeznaniom świadka K. Z. -
kierownika robót związanych z remontem linii kolejowej oraz rekonstrukcją
niekorzystnych dla skazanego A. P. ustaleń faktycznych na ich płaszczyźnie w
sytuacji, gdy zeznania te nie zasługiwały na uznanie za wiarygodne i nie były
miarodajne dla oparcia na ich kanwie istotnych ustaleń faktycznych sprawy
pozwalających na uznanie skazanego A. P. winnym popełnienia przestępstwa z art.
244 k.k. oraz odmowie przyznania waloru wiarygodności wyjaśnieniom A. P. oraz
ich pominięcia, podczas gdy depozycje A. P. były spójne, niezmienne i
konsekwentne przez co zasługiwały na uznanie za wiarygodne i miarodajne dla
5
oparcia na ich kanwie istotnych ustaleń faktycznych sprawy oraz przyjęciu, iż
zachowanie skazanego nie wypełniło znamion określonego w art. 244 k.k.
przestępstwa, gdyż skazany A. P. pojazdem rowerowym nie „kierował” lecz go
„prowadził”;
 rażące naruszenie zasad wymiaru kary, które mogło mieć istotny wpływ na
treść orzeczenia poprzez wymierzenie oskarżonemu niewspółmiernie do
popełnionego czynu opisanego w pkt I i II aktu oskarżenia wysokiej kary, tj. kary 12
lat pozbawienia wolności oraz 2 lat pozbawienia wolności, stanowiących składnik
kary łącznej w wymiarze 12 lat pozbawienia wolności podczas, gdy prawidłowa
ocena kryteriów wymierzanej kary w kontekście uzasadnionej potrzeby zmiany
kwalifikacji prawnej czynów opisanych w pkt I i II aktu oskarżenia, tj. wyczerpania
znamion przestępstwa spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu
skutkującego zgonem pokrzywdzonego, który to skutek objęty był jedynie
nieumyślnością (art. 156 § 3 k.k. w zw. z art. 156 § 1 k.k.), wyczerpania znamion
przestępstwa udziału w bójce (art. 158 § 1 k.k.), nadto właściwości osobistych
sprawcy, winna prowadzić do wniosku, iż kara ta winna zostać w sposób znaczny
złagodzona”.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie
sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, a
w zakresie czynu opisanego w punkcie III aktu oskarżenia wniósł o uniewinnienie
skazanego poprzez uznanie skazania za oczywiście niesłuszne oraz wniósł o
wstrzymanie wykonania wyroku w całości.
W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie wobec oczywistej
bezzasadności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja obrońcy skazanego A. P. jest bezzasadna w stopniu oczywistym.
Analiza przedmiotowej kasacji prowadzi do wniosku, że podniesienie w niej
zarzutów obrazy przepisów prawa materialnego i procesowego miało na celu
jedynie zainicjowanie postępowania kasacyjnego z naruszeniem dyspozycji art. 519
k.p.k. Sposób sformułowania zarzutów i ich podstawa prawna pozwalają bowiem
wnioskować, że są one w istocie skierowane do orzeczenia Sądu I instancji, zaś
kasacja przysługuje jedynie od prawomocnych orzeczeń sądów odwoławczych.
6
Zauważyć ponadto należy, iż zgodnie z art. 523 k.p.k. kasacja może być
wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego
rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść
orzeczenia. Tym samym koniecznym jest wykazanie przez skarżącego, poprzez
stosowną argumentację i przywołanie konkretnych przepisów, iż opisane w
zarzucie uchybienie „przeniknęło” do wyroku Sądu Odwoławczego. Zaniechanie
przez skarżącego w niniejszej sprawie tej powinności implikuje sposób odczytania
podniesionych przezeń zarzutów jako skierowanych wyłącznie do wyroku Sądu I
instancji, gdyż to wyłącznie ten sąd czynił ustalenia co do przedmiotowego czynu
skazanego i dokonywał ich subsumpcji. Sąd Odwoławczy przeprowadził zaś
jedynie kontrolę instancyjną orzeczenia Sądu Okręgowego.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego i piśmiennictwie konsekwentnie
podkreśla się, iż obraza prawa materialnego polega na jego wadliwym
zastosowaniu w orzeczeniu, które oparte jest na trafnych i niekwestionowanych
ustaleniach faktycznych. Nie można więc mówić o obrazie prawa materialnego w
sytuacji, gdy wadliwość orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń
faktycznych, przyjętych za jego podstawę lub naruszenia przepisów procesowych
(por. S. Zabłocki (w:) J. Bratoszewski, L. Gardocki, Z. Gostyński, S. Przyjemski,
R.A. Stefański, S. Zabłocki - Kodeks postępowania karnego. Komentarz.,
Warszawa 2004, t. III, s. 111).
Odnosząc te rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić
należy, iż podniesiony w kasacji zarzut obrazy art. 148 § 1 k.k. jest całkowicie
chybiony, gdyż wytyka Sądowi Odwoławczemu "rażące naruszenie prawa
materialnego", które to miał on powielić w ślad za Sądem orzekającym w I instancji.
Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego jednoznacznie wynika, że Sąd ten
ustalił, iż A. P. przewidując śmiertelne zejście pokrzywdzonego R. J. wskutek
swojego zachowania godził się na nie i tym samym swoim działaniem wyczerpał
znamiona art. 148 § 1 k.k. Sąd szczegółowo przy tym odniósł się do całości
materiału dowodowego sprawy, wskazując, które dowody stanowiły podstawę
dokonanych przezeń ustaleń, jak też wskazał okoliczności, które następnie
determinowały sposób ich prawnokarnej oceny (odniósł się również do
postulowanej przez skazanego kwalifikacji prawnej czynu z art. 156 § 3 k.k.). Sąd
7
Apelacyjny samą tą ocenę, tak jak i poprzedzające ją ustalenia faktyczne, co do
sprawstwa skazanego przypisanego mu czynu trafnie zaakceptował, wykazując w
uzasadnieniu swojego orzeczenia powody tej decyzji. Tymczasem obrońca
skazanego ustalenia te próbuje ponownie podważyć. Taką zaś praktykę, jako w
rzeczywistości stanowiącą obejście ustawowych ograniczeń podstaw kasacji
określonych w art. 523 k.p.k., należy ocenić jako niedopuszczalną.
Równie oczywiście bezzasadny jest zarzut z pkt III tiret pierwszy i drugi
kasacji. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w procedowaniu Sądu Apelacyjnego nie
sposób również doszukać się naruszenia zasad określonych w art. 7 k.p.k.
Skuteczne podniesienie pod adresem Sądu Odwoławczego zarzutu naruszenia art.
7 k.p.k. możliwe jest, co do zasady wówczas, gdy sąd ten poczynił własne ustalenia
faktyczne, odmienne od tych, które stanowiły podstawę orzeczenia Sądu I instancji
lub też nowe ustalenia faktyczne, naruszając przy tym określoną w powołanej
normie zasadę swobodnej oceny dowodów (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 5 sierpnia 2003 r., III KK 11/03, LEX nr 80301; z dnia 4 maja
2005 r., II KK 399/04, LEX nr 199795; z dnia 6 marca 2007 r., IV KK 362/06, LEX nr
467527). W omawianym przypadku Sąd Odwoławczy nie poczynił odmiennych
ustaleń faktycznych i zaaprobował ocenę dowodów, a w konsekwencji ustalenia
faktyczne, poczynione przez sąd a quo. Wbrew twierdzeniom autora kasacji, nie
można uznać za naruszenie zasady określonej w art. 7 k.p.k., akceptacji przez Sąd
Apelacyjny przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy oceny dowodów.
Podnieść ponadto należy, iż w sytuacji, gdy Sąd Odwoławczy nie poczynił
odmiennych od Sądu I instancji ustaleń faktycznych, a przeprowadzona przez Sąd
ocena dowodów naruszałaby przepis art. 7 k.p.k., to treścią skargi kasacyjnej w tym
zakresie winno być jednoczesne wskazanie na naruszenie przepisów art. 433 § 1
k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2007 r.,
IV KK 38/07, LEX nr 280727), czego jednak we wniesionej kasacji nie podniesiono.
Zgodnie zaś z przepisem art. 536 k.p.k., Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w
granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym tylko w
wypadkach określonych w art. 435, 439 i 455 k.p.k., których w omawianej sprawie
nie sposób się doszukać.
8
Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 410 k.p.k. wskazać należy, iż przepis
w.w. artykułu nie znajduje zastosowania w postępowaniu odwoławczym, ponieważ
to nie dowody ujawnione przed sądem II instancji stanowiły podstawę
rozstrzygnięcia tego sądu.
Zarzut z pkt III tiret trzeci kasacji jako sprowadzający się do kwestionowania
orzeczonej przez Sąd I instancji, a utrzymanej przez Sąd Odwoławczy, kary jako
niewspółmiernej, w świetle art. 523 § 1 k.p.k. jest niedopuszczalny.
Na marginesie jedynie zauważyć należy, że uzasadnienie przedmiotowej
kasacji pozwala nadto na stwierdzenie, iż przytoczone w pkt III zarzuty są w istocie
powtórzeniem zarzutów apelacyjnych i sprowadzają się do zanegowania
przeprowadzonej w sprawie przez Sąd Okręgowy, a za nim Sąd Apelacyjny,
prawidłowej oceny zebranych dowodów i podważenia dokonanych ustaleń
faktycznych. Zabieg tego rodzaju, mający na celu obejście ustawowych ograniczeń
podstaw kasacji z art. 523 k.p.k. i zmierzający w istocie do przekształcenia tego
etapu w trzecią instancję poprzez powtórzenie zwykłej kontroli odwoławczej na
etapie postępowania kasacyjnego, nie może być procesowo skuteczny (por.
postanowienie SN z dn. 03.12.2001 r., II KKN 299/01, LEX nr 51581, postanowienie
SN z dn. 21.04.2010 r., IV KK 89/10, OSNwSK 2010/1/848).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 535 § 3 k.p.k.
orzekł jak w postanowieniu.