Centrum tematu

Niegodność dziedziczenia

Niegodność dziedziczenia to sądowe wyłączenie spadkobiercy od dziedziczenia z powodu szczególnie nagannego zachowania wobec spadkodawcy lub jego testamentu. Osoba uznana za niegodną jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku.

Przepisy Pisma

Co warto wiedzieć

Niegodność dziedziczenia nie działa automatycznie. Konieczny jest wyrok sądu wydany po rozpoznaniu pozwu osoby, która ma interes w wyłączeniu danego spadkobiercy. Interes może mieć na przykład inny spadkobierca, osoba, której udział w spadku wzrośnie, albo inny podmiot, którego sytuacja prawna zależy od tego, kto dziedziczy.

Sąd może uznać spadkobiercę za niegodnego tylko z przyczyn wskazanych w ustawie. Chodzi między innymi o umyślne ciężkie przestępstwo przeciwko spadkodawcy, wpływanie podstępem lub groźbą na sporządzenie albo odwołanie testamentu, ukrycie, zniszczenie, podrobienie lub przerobienie testamentu, a także uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego albo obowiązku pieczy nad spadkodawcą.

Sama zła relacja rodzinna, brak kontaktu, konflikt o majątek albo poczucie krzywdy zwykle nie wystarczą. W pozwie trzeba wskazać konkretną podstawę z art. 928 kc i udowodnić fakty, które ją potwierdzają. Dowodami mogą być dokumenty, wyroki, akta spraw karnych, korespondencja, nagrania, dokumentacja medyczna, zeznania świadków albo inne materiały pokazujące zachowanie spadkobiercy.

Bardzo ważny jest termin. Pozew można wnieść w ciągu roku od dnia, w którym osoba zainteresowana dowiedziała się o przyczynie niegodności, ale nie później niż w ciągu 3 lat od otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy. Po upływie tych terminów żądanie może zostać oddalone bez badania całego konfliktu rodzinnego.

Niegodność trzeba odróżnić od wydziedziczenia. Wydziedziczenie wynika z testamentu i jest decyzją spadkodawcy. Niegodność orzeka sąd po śmierci spadkodawcy. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył, także wtedy, gdy przebaczenie nastąpiło bez pełnej zdolności do czynności prawnych, ale z dostatecznym rozeznaniem.

Najczęściej potrzebne pisma

Najbardziej praktyczne dokumenty powiązane z tym problemem. Gotowe wzory prowadzą bezpośrednio do formularza, a pozostałe pozycje porządkują listę dokumentów do rozbudowy.

Pozew o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia do przygotowania w bazie wzorów Odpowiedź na pozew o uznanie za niegodnego dziedziczenia do przygotowania w bazie wzorów Wniosek dowodowy w sprawie o niegodność dziedziczenia do przygotowania w bazie wzorów Apelacja od wyroku w sprawie o niegodność dziedziczenia do przygotowania w bazie wzorów

Najważniejsze przepisy

Wybrane artykuły, od których najczęściej zaczyna się analizę tego tematu.

art. 928 kc Niegodność dziedziczenia Art. 928. § 1. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli: 1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy; 2) podstępem lub groźbą nakłonił... art. 929 kc Legitymacja czynna w procesie o niegodność dziedziczenia Art. 929. Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niego... art. 930 kc Przebaczenie Art. 930. § 1. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył. § 2. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawn... art. 39 kpc Właściwość w sprawach spadkowych Art. 39. Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejs...

Najczęstsze pytania

Czym jest niegodność dziedziczenia?

To wyłączenie spadkobiercy od dziedziczenia na podstawie wyroku sądu. Osoba uznana za niegodną jest traktowana tak, jakby nie dożyła śmierci spadkodawcy.

Kto może złożyć pozew o uznanie za niegodnego?

Pozew może złożyć każdy, kto ma w tym interes, na przykład inny spadkobierca albo osoba, której sytuacja prawna zależy od ustalenia kręgu spadkobierców.

Jaki jest termin na pozew o niegodność dziedziczenia?

Pozew trzeba wnieść w ciągu roku od dnia dowiedzenia się o przyczynie niegodności, ale nie później niż przed upływem 3 lat od otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy.

Gdzie złożyć pozew o uznanie spadkobiercy za niegodnego?

Pozew składa się do sądu cywilnego właściwego dla sprawy spadkowej, zasadniczo według ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a gdy nie da się go ustalić w Polsce, według miejsca położenia majątku spadkowego lub jego części.

Ile kosztuje pozew o niegodność dziedziczenia?

Opłata zależy od wartości przedmiotu sporu, którą zwykle ustala się według wartości udziału spadkowego osoby, która ma zostać uznana za niegodną. Do 20 000 zł stosuje się progi ustawowe, a powyżej 20 000 zł co do zasady 5% wartości, nie więcej niż 100 000 zł.

Co powinien zawierać pozew?

Pozew powinien wskazywać strony, spadkodawcę, datę jego śmierci, żądanie uznania konkretnej osoby za niegodną, podstawę z art. 928 kc, zachowanie terminu, uzasadnienie, dowody, wartość przedmiotu sporu i podpis.

Co się dzieje po uwzględnieniu pozwu?

Spadkobierca zostaje wyłączony od dziedziczenia tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Może to zmienić krąg spadkobierców, udziały w spadku oraz dalsze rozliczenia spadkowe.

Co po oddaleniu pozwu o niegodność dziedziczenia?

Pozwany nie zostaje wyłączony od dziedziczenia w tej sprawie. Strona przegrywająca może ponieść koszty procesu i rozważyć apelację, jeżeli są podstawy do zaskarżenia wyroku.