Uchwalenie: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne
Wejscie w życie: 1 stycznia 1998
Ostatnia Zmiana: 29 marca 2019
Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne
Art. 2. Ustawa określa także ograniczenia w prowadzeniu działalności
gospodarczej przez:
1) pracowników urzędów państwowych, w tym członków korpusu służby cywilnej,
zajmujących stanowiska kierownicze:
a) dyrektora generalnego, dyrektora departamentu (jednostki równorzędnej) i
jego zastępcy oraz naczelnika wydziału (jednostki równorzędnej) – w
urzędach naczelnych i centralnych organów państwowych,
b) dyrektora generalnego urzędu wojewódzkiego, dyrektora wydziału
(jednostki równorzędnej) i jego zastępcy oraz głównego księgowego,
kierownika urzędu rejonowego i jego zastępcy oraz głównego księgowego
– w urzędach terenowych organów rządowej administracji ogólnej,
c) kierownika urzędu i jego zastępcy – w urzędach terenowych organów
rządowej administracji specjalnej;
2) pracowników urzędów państwowych, w tym członków korpusu służby cywilnej,
zajmujących stanowiska równorzędne pod względem płacowym ze
stanowiskami wymienionymi w pkt 1;
2a) innych niż wymienieni w pkt 1 i 2 członków korpusu służby cywilnej
zatrudnionych w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów
publicznych;
2b) innych niż wymienieni w pkt 1 i 2 członków korpusu służby cywilnej
zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych Krajowej Administracji
Skarbowej;
3) dyrektora generalnego Najwyższej Izby Kontroli oraz pracowników Najwyższej
Izby Kontroli nadzorujących lub wykonujących czynności kontrolne;
3a) radców Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej i referendarzy
zatrudnionych w Urzędzie Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej;
3b) Przewodniczącego i Zastępców Przewodniczącego Komisji Nadzoru
Finansowego;
3c) pracowników zatrudnionych w Urzędzie Prokuratorii Generalnej
Rzeczypospolitej Polskiej do wykonywania zadań, o których mowa w art. 1 ust.
2 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej
Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1265, 1309 i 2020);
4) pracowników regionalnych izb obrachunkowych zajmujących stanowiska:
prezesa, członka kolegium, naczelnika wydziału oraz inspektora do spraw
kontroli;
5) pracowników samorządowych kolegiów odwoławczych zajmujących
stanowiska: przewodniczącego, jego zastępcy oraz etatowego członka kolegium;
6) wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), zastępców wójtów (burmistrzów,
prezydentów miast), skarbników gmin, sekretarzy gmin, kierowników jednostek
organizacyjnych gminy, osoby zarządzające i członków organów zarządzających
gminnymi osobami prawnymi oraz inne osoby wydające decyzje administracyjne
w imieniu wójta (burmistrza, prezydenta miasta);
6a) członków zarządów powiatów, skarbników powiatów, sekretarzy powiatów,
kierowników jednostek organizacyjnych powiatu, osoby zarządzające i
członków organów zarządzających powiatowymi osobami prawnymi oraz inne
osoby wydające decyzje administracyjne w imieniu starosty;
6b) członków zarządów województw, skarbników województw, sekretarzy
województw, kierowników wojewódzkich samorządowych jednostek
organizacyjnych, osoby zarządzające i członków organów zarządzających wojewódzkimi osobami prawnymi oraz inne osoby wydające decyzje administracyjne w imieniu marszałka województwa;
6c) członków zarządu związku metropolitalnego, skarbnika związku
metropolitalnego i sekretarza związku metropolitalnego;
6d) członków zarządu Narodowego Banku Polskiego oraz pracowników
Narodowego Banku Polskiego zajmujących stanowiska dyrektora oddziału
okręgowego, dyrektora departamentu (komórki równorzędnej) i ich zastępców
oraz osób zajmujących stanowiska równorzędne pod względem płacowym ze
stanowiskiem dyrektora departamentu i jego zastępcy;
7) pracowników banków państwowych zajmujących stanowiska: prezesa,
wiceprezesa, członka zarządu oraz skarbnika;
8) pracowników przedsiębiorstw państwowych zajmujących stanowiska: dyrektora
przedsiębiorstwa, jego zastępcy oraz głównego księgowego;
9) osoby pełniące w jednoosobowych spółkach Skarbu Państwa oraz spółkach,
w których udział Skarbu Państwa przekracza 50% kapitału zakładowego lub 50%
liczby akcji, funkcje: prezesa, wiceprezesa i członka zarządu;
10) pracowników agencji państwowych zajmujących stanowiska: prezesa,
wiceprezesa, dyrektora zespołu, dyrektora oddziału terenowego i jego zastępcy
– lub stanowiska równorzędne;
11) inne osoby pełniące funkcje publiczne, jeżeli ustawa szczególna tak stanowi.
Art. 4. Osoby wymienione w art. 1 i 2, w okresie zajmowania stanowisk lub
pełnienia funkcji, o których mowa w tych przepisach, nie mogą:
1) być członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek prawa
handlowego lub likwidatorami tych spółek, a także być pełnomocnikami
wspólnika, o których mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników (Dz. U. z 2019 r. poz. 2181);
1a) być syndykami lub zastępcami syndyków w postępowaniu upadłościowym lub
nadzorcami lub zarządcami w postępowaniu restrukturyzacyjnym;
2) być zatrudnione lub wykonywać innych zajęć w spółkach prawa handlowego,
które mogłyby wywołać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność;
3) być członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółdzielni,
z wyjątkiem rad nadzorczych spółdzielni mieszkaniowych;
4) być członkami zarządów fundacji prowadzących działalność gospodarczą;
5) posiadać w spółkach prawa handlowego więcej niż 10% akcji lub udziały
przedstawiające więcej niż 10% kapitału zakładowego – w każdej z tych spółek;
6) prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi
osobami, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy
pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności; nie dotyczy to działalności
wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, w formie i
zakresie gospodarstwa rodzinnego, a także pełnienia funkcji członka zarządu na
podstawie umowy o świadczenie usług zarządzania, o której mowa w art. 5 ust.
1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń
osób kierujących niektórymi spółkami (Dz. U. z 2019 r. poz. 1885).
Art. 5. 1. Naruszenie zakazów, o których mowa w art. 4, przez osoby:
1) wymienione w art. 2 pkt 14 stanowi przewinienie służbowe, które podlega
odpowiedzialności dyscyplinarnej lub stanowi podstawę do rozwiązania
stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika;
2) wymienione w art. 2 pkt 5 i 710 stanowi podstawę do odwołania ze stanowiska;
3) pełniące funkcję wójta (burmistrza, prezydenta miasta) powoduje wygaśnięcie
ich mandatu.
2. Jeżeli zakazy, o których mowa w art. 4, narusza osoba, o której mowa w art. 2
pkt 66c, z wyłączeniem wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwy organ, z
zastrzeżeniem ust. 35, odwołuje ją albo rozwiązuje z nią umowę o pracę, najpóźniej
po upływie miesiąca od dnia, w którym uzyskał informację o przyczynie odwołania
albo rozwiązania umowy o pracę.
3. Jeżeli zakazy, o których mowa w art. 4, narusza członek zarządu
województwa, powiatu lub związku metropolitalnego, skarbnik województwa, powiatu, gminy lub związku metropolitalnego, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego albo związku metropolitalnego odwołuje tę osobę z pełnionej funkcji
najpóźniej po upływie miesiąca od dnia, w którym przewodniczący organu
stanowiącego uzyskał informację o przyczynie odwołania.
4. Jeżeli członek zarządu województwa, powiatu lub związku metropolitalnego
przed dniem wyboru pełnił funkcję, prowadził działalność gospodarczą albo posiadał
akcje lub udziały, o których mowa w art. 4, jest obowiązany w ciągu 3 miesięcy od
dnia wyboru zrzec się funkcji, zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej albo
zbyć udziały lub akcje.
5. W przypadku niewypełnienia obowiązku przez osobę, o której mowa w ust. 4,
organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego albo związku metropolitalnego
odwołuje ją najpóźniej w ciągu miesiąca od upływu terminu, o którym mowa w ust. 4.
6. Odwołanie i rozwiązanie umowy o pracę w trybie określonym w ust. 25 jest
równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art.
52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.
Art. 8. 1. Osoby wymienione w art. 1 obowiązane są do złożenia przełożonemu
oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka – przed
powołaniem na stanowisko, a także o zamiarze podjęcia takiej działalności lub zmianie
jej charakteru – w trakcie pełnienia funkcji.
2. Komisja, na wniosek przełożonego lub osoby zainteresowanej, wydaje, w
terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, opinię, czy działalność gospodarcza, o
której mowa w ust. 1, może wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność
osoby wymienionej w art. 1. Przepisy art. 7 ust. 35 stosuje się odpowiednio, z tym że
opinię doręcza się w każdym przypadku przełożonemu.
3. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałek Sejmu, Marszałek Senatu,
Prezes Rady Ministrów, Szef Kancelarii Prezydenta, Szef Kancelarii Sejmu, Szef
Kancelarii Senatu, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, Prokurator Generalny, Rzecznik
Praw Obywatelskich, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prezes
Narodowego Banku Polskiego, Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii
i Telewizji, Główny Inspektor Pracy, Prezes Polskiej Akademii Nauk, Kierownik
Krajowego Biura Wyborczego oraz Rzecznik Ubezpieczonych składają oświadczenie,
o którym mowa w ust. 1, Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego. Pierwszy Prezes
Sądu Najwyższego składa oświadczenie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.
4. Do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka Sejmu, Marszałka
Senatu, Prezesa Rady Ministrów, wicemarszałka Sejmu, wicemarszałka Senatu,
wiceprezesa Rady Ministrów, Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, wiceprezesa
Najwyższej Izby Kontroli, Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich,
Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wiceprezesa Naczelnego Sądu
Administracyjnego, Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Sądu
Najwyższego, Prezesa Narodowego Banku Polskiego, pierwszego zastępcy Prezesa
Narodowego Banku Polskiego oraz wiceprezesa Narodowego Banku Polskiego –
przepisu ust. 2 nie stosuje się.
5. Informacje zawarte w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 1, stanowią
tajemnicę prawnie chronioną i podlegają ochronie przewidzianej dla informacji
niejawnych o klauzuli tajności „zastrzeżone” określonej w przepisach o ochronie
informacji niejawnych.
Art. 10. 1. Osoby określone w art. 1 oraz w art. 2 pkt 12a, 35, 6d i 711
obowiązane do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie o
stanie majątkowym dotyczy majątku odrębnego oraz objętego małżeńską wspólnością
majątkową. Oświadczenie to powinno zawierać w szczególności informacje o
posiadanych zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach
prawa handlowego, a ponadto o nabytym przez tę osobę albo jej małżonka od Skarbu
Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego, ich
związków lub związku metropolitalnego mieniu, które podlegało zbyciu w drodze
przetargu. Oświadczenie to powinno również zawierać dane dotyczące prowadzenia
działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji w spółkach lub spółdzielniach, o
których mowa w art. 4.
2. Urzędnicy służby cywilnej zajmujący inne stanowiska niż określone w art. 2
są obowiązani do złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 1.
3. Informacje zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym, z wyjątkiem
oświadczenia złożonego przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego,
Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Narodowego Banku Polskiego, wiceprezesów Narodowego Banku Polskiego oraz osoby, o których mowa w art. 2 pkt 6d, stanowią tajemnicę prawnie chronioną i podlegają ochronie
przewidzianej dla informacji niejawnych o klauzuli tajności „zastrzeżone”, określonej
w przepisach o ochronie informacji niejawnych, chyba że osoba, która złożyła
oświadczenie, wyraziła pisemną zgodę na ich ujawnienie. W szczególnie
uzasadnionych przypadkach osoba uprawniona, zgodnie z ust. 4, 5 lub 6, do odebrania
oświadczenia może je ujawnić pomimo braku zgody składającego oświadczenie.
Oświadczenie przechowuje się przez 6 lat.
3a. Informacje zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym przez
Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Pierwszego Prezesa Sądu
Najwyższego, Prezesa Narodowego Banku Polskiego, wiceprezesów Narodowego
Banku Polskiego oraz osoby, o których mowa w art. 2 pkt 6d, są jawne także co do
imienia i nazwiska, z wyjątkiem danych adresowych, informacji o miejscu położenia
nieruchomości, a także informacji umożliwiających identyfikację ruchomości osoby
składającej oświadczenie. Na wniosek osoby składającej oświadczenie osoba
odbierająca oświadczenie może zdecydować o objęciu informacji zawartych
w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności
„zastrzeżone”, określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie
informacji niejawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 742), jeżeli ujawnienie tych informacji
mogłoby powodować zagrożenie dla składającego oświadczenie lub osób dla niego
najbliższych. Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do zniesienia tej klauzuli.
W stosunku do tego uprawnienia przepisu art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r.
o ochronie informacji niejawnych nie stosuje się.
3b. Jawne informacje zawarte w oświadczeniach o stanie majątkowym,
o których mowa w ust. 3a, osoba odbierająca oświadczenia udostępnia w Biuletynie
Informacji Publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie
do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429), nie później niż do dnia
30 czerwca każdego roku.
4. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, składa się kierownikowi jednostki
(dyrektorowi generalnemu urzędu), z zastrzeżeniem ust. 5 i 6, przed objęciem
stanowiska, a następnie co roku do dnia 31 marca, według stanu na dzień 31 grudnia
roku poprzedniego, a także w dniu opuszczenia stanowiska. Kierownik jednostki
(dyrektor generalny urzędu) dokonuje analizy zawartych w oświadczeniu danych.
5. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałek Sejmu, Marszałek Senatu,
Prezes Rady Ministrów, Szef Kancelarii Prezydenta, Szef Kancelarii Sejmu, Szef
Kancelarii Senatu, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznik Praw Obywatelskich,
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prezes Narodowego Banku Polskiego,
Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Główny Inspektor Pracy,
Prezes Polskiej Akademii Nauk, Kierownik Krajowego Biura Wyborczego oraz
Rzecznik Ubezpieczonych składają oświadczenie, o którym mowa w ust. 1,
Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego, który dokonuje analizy zawartych w nim
danych. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego składa oświadczenie Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej, który dokonuje analizy zawartych w nim danych.
6. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, składają:
1) przewodniczący samorządowego kolegium odwoławczego – przewodniczącemu
wojewódzkiego sejmiku samorządowego;
2) (uchylony)
3) prezes banku, o którym mowa w art. 2 pkt 7, z wyłączeniem Prezesa Narodowego
Banku Polskiego – Ministrowi Finansów;
4) prezes spółki, o której mowa w art. 2 pkt 9 – Prezesowi Rady Ministrów.
7. Osoby odbierające oświadczenie, o których mowa w ust. 6, dokonują analizy
zawartych w nim danych.
8. Osoba dokonująca analizy jest uprawniona do porównania treści
analizowanego oświadczenia z treścią uprzednio złożonych oświadczeń.
9. Kontroli rzetelności i prawdziwości oświadczeń, o których mowa w art. 8 ust.
1 oraz w ust. 1, 2, 5 i 6, dokonuje Centralne Biuro Antykorupcyjne w trybie i na
zasadach określonych w rozdziale 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym
Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1921 i 2020).
Art. 12. 1. Tworzy się Rejestr Korzyści, zwany dalej „Rejestrem”.
2. W Rejestrze ujawniane są korzyści uzyskiwane przez osoby, o których mowa
w ust. 7, lub ich małżonków.
3. Do Rejestru należy zgłaszać informacje o:
1) wszystkich stanowiskach i zajęciach wykonywanych zarówno w administracji
publicznej, jak i w instytucjach prywatnych, z tytułu których pobiera się
wynagrodzenie, oraz pracy zawodowej wykonywanej na własny rachunek;
2) faktach materialnego wspierania działalności publicznej prowadzonej przez
zgłaszającego;
3) darowiźnie otrzymanej od podmiotów krajowych lub zagranicznych, jeżeli jej
wartość przekracza 50% najniższego wynagrodzenia pracowników za pracę, o
którym mowa w art. 6 ust. 3;
4) wyjazdach krajowych lub zagranicznych niezwiązanych z pełnioną funkcją
publiczną, jeżeli ich koszt nie został pokryty przez zgłaszającego lub jego
małżonka albo instytucje ich zatrudniające bądź partie polityczne, zrzeszenia lub
fundacje, których są członkami;
5) innych uzyskanych korzyściach, o wartościach większych niż wskazane w pkt 3,
niezwiązanych z zajmowaniem stanowisk lub wykonywaniem zajęć albo pracy
zawodowej, o których mowa w pkt 1.
4. Do Rejestru należy także zgłaszać informacje o udziale w organach fundacji,
spółek prawa handlowego lub spółdzielni, nawet wówczas, gdy z tego tytułu nie
pobiera się żadnych świadczeń pieniężnych.
5. Przy podawaniu informacji zgłaszający jest obowiązany zachować największą
staranność i kierować się swoją najlepszą wiedzą.
6. Wszystkie zmiany danych objętych Rejestrem należy zgłosić nie później niż
w ciągu 30 dni od dnia ich zaistnienia.
7. Obowiązek zgłaszania informacji, o których mowa w ust. 24, do Rejestru
obejmuje członków Rady Ministrów, sekretarzy i podsekretarzy stanu w
ministerstwach i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, kierowników urzędów
centralnych, wojewodów, wicewojewodów, członków zarządów województw,
sekretarzy województw, skarbników województw, członków zarządów powiatów,
sekretarzy powiatów, skarbników powiatów, wójtów (burmistrzów, prezydentów
miast), zastępców wójtów, sekretarzy gmin, skarbników gmin, członków zarządu
związku metropolitalnego, sekretarza związku metropolitalnego i skarbnika związku metropolitalnego.
8. Rejestr jest jawny. Rejestr prowadzi Państwowa Komisja Wyborcza.
9. Prowadzący Rejestr raz w roku, w odrębnej publikacji, podaje do publicznej
wiadomości zawarte w nim dane.
10. Ujawnienie informacji w Rejestrze nie zwalnia od odpowiedzialności
przewidzianej w ustawie za niedopełnienie określonych w niej obowiązków.