Uzasadnienie z 10 września 2026, sygn. III Ca 380/26

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 18 grudnia 2025 r. (sygn. akt II C 135/24) Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w sprawie z powództwa M. U. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w F. o zapłatę, oddalił powództwo, zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 4617 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obciążył powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz Skarbu Państwa – Kasy Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi kwoty 1744,74 zł, tytułem poniesionych tymczasowo wydatków.

(wyrok k. 278)

W dniu 27 stycznia 2026 r. apelację od powyższego wyroku złożyła strona powodowa zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu powód zarzucił naruszenie:

1)  przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

a)  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną, ocenę zeznania świadka O. B. - kierującego pojazdem J. (...) (1), w szczególności przez:

⚫

pominięcie faktu, iż świadek najpierw oferował spisanie oświadczenia o swojej winie w spowodowaniu kolizji (bo jak twierdzi, chciał uniknąć mandatu), a następnie przyjął mandat karny nałożony przez Policję;

⚫

pominięcie okoliczności, że na żadnym etapie nie zakwestionował, iż nie zachował bezpiecznej odległości przed poprzedzającym go pojazdem C. (...), wskutek czego nie mógł podjąć skutecznego manewru hamowania i doprowadził do zderzenia z pojazdem C.;

⚫

pominięcie okoliczności, że na żadnym etapie postępowania świadek nie kwestionował, że prędkość, z jaką się poruszał nie pozwoliła mu na uniknięcie zderzenia z poprzedzającym pojazdem;

⚫

błędne przypisanie słów temu świadkowi, że „pojazd J. jadący tuż przed autem powoda tuż przed skrętem w lewo nagle gwałtowanie zahamowało”, podczas gdy w zapisie elektronicznym rozprawy z dnia 13 czerwca 2024 r. brak jest słów o gwałtownym hamowaniu pojazdu J., a w konsekwencji wysnucie przez Sąd teorii, że zachowanie pojazdów J. i C. stworzyło warunki do zaistnienia kolizji, podczas gdy Sąd stracił z pola widzenia fakt, że pomimo zatrzymania pojazdu J. nie doszło do zderzenia pojazdów i J. i jadącego za nim C.;

⚫

pominięcie, że z bezspornych ustaleń faktycznych wynika, iż pojazd J. (...) (1) najechał na tylną część pojazdu C. (...), co w realiach ruchu drogowego stanowi zdarzenie typowe i co do zasady świadczące o naruszeniu zasad bezpieczeństwa przez kierującego pojazdem jadącym z tyłu. Okoliczność ta, oceniona zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, prowadzi do wniosku, że kierujący J. (...) (2) nie zachował bezpiecznego odstępu ani nie dostosował prędkości do warunków ruchu;

b)  art. 278 § 1 k.p.c. poprzez błędną i nietrafną interpretację treści oraz wniosków końcowych opinii biegłego prowadzącą do nietrafnych ustaleń faktycznych w szczególności poprzez:

⚫

wywiedzenie z treści opinii, że „do zdarzenia z dnia 8 lipca 2021 r. doszło na skutek celowego, zaplanowanego działania powoda oraz kierującego pojazdem J., którzy to stworzyli warunki do zaistnienia kolizji, a następnie celowego i niezwiązanego ze zderzeniem pojazdu (...) i J. (...) (2), wjazdu pojazdu powoda do pobliskiego rowu, co miało na celu wygenerowanie dalszych uszkodzeń w samochodzie C., co z kolei miało się przełożyć na wyższe odszkodowanie”, mimo iż żaden taki wniosek nie wynika z treści opinii, biegły nie stwierdził możliwości celowego spowodowania kolizji, a jedynie wskazał, że brak materiału dowodowego uniemożliwia pełną rekonstrukcję przy użyciu programów eksperckich PC-M., czy V-SIM, co z kolei w żaden sposób nie przekłada się na depozycje O. B. o celowym spowodowaniu kolizji;

⚫

utożsamienie zabezpieczenia pojazdów po kolizji (m.in. poprzez wyciągnięcie C. z rowu) z celowym uniemożliwieniem funkcjonariuszom Policji dokonania precyzyjnych pomiarów i utratą kluczowych danych dla rekonstrukcji zdarzenia, co świadczy i nikłej znajomości Sądu I instancji szczegółowych przepisów i procedur stosowanych przez funkcjonariuszy Policji i inne służby przy interwencjach dotyczących zdarzeń drogowych z rozróżnieniem wypadków i kolizji;

⚫

pominięcie opinii biegłego w zakresie, w jakim wskazuje ona na normalny związek przyczynowy między uszkodzeniami pojazdu C. i ruchem pojazdu J. (...) (2), nie pozostając w sprzeczności z zeznaniami świadka O. B., któremu Sąd dał wiarę, a mianowicie cyt. „do zdarzenia w dniu 8 lipca 2021 r. doszło w ten sposób, iż kierujący samochodu J. (...) (2) nr (...) - O. B. na 18,4 km drogi krajowej (...) nie dostosował prędkości do warunków na drodze oraz nie utrzymał odstępu niezbędnego do uniknięcia zderzenia w razie hamowania lub zatrzymania poprzedzającego pojazdu, czym doprowadził do zderzenia z samochodem C. (...) nr (...)”. Nie kwestionuje tego świadek O. B. i to sprawia, że wbrew twierdzeniom Sądu mechanizm powstania szkody został wyjaśniony w opinii biegłego;

⚫

sprzeczny z opinią wniosek, że nie było możliwe ustalenie, które uszkodzenia pojazdu C. powstały na skutek kontaktu z pojazdem J. (...) (1), a które mogły być skutkiem wtórnego zdarzenia w postaci zjazdu pojazdu do przydrożnego rowu (skoro we wnioskach opinii, że te „wtórne” uszkodzenia dotyczą przedniej części samochodu, co można ocenić wprost po zdjęciach);

c)  art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez uznanie, że powód nie wykazał przebiegu zdarzenia szkodzącego, mimo iż opinia biegłego nie wykluczyła deklarowanego przebiegu oraz potwierdziła istnienie normalnego związku przyczynowego między zdarzeniem a szkodą i nie zaszły żadne okoliczności wyłączające;

2)  przepisów prawa materialnego, tj. art. 361 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że pomiędzy ruchem pojazdu J. (...) (1), a szkodą powoda nie zachodzi normalny związek przyczynowy, podczas gdy prawidłowa ocena ustalonego stanu faktycznego prowadzi do wniosku, iż szkoda w pojeździe C. (...) stanowi normalne, typowe następstwo kolizji drogowej polegającej na najechaniu na tył pojazdu poprzedzającego, a ewentualny zjazd pojazdu do rowu pozostawał w bezpośrednim i adekwatnym związku przyczynowym z pierwotnym zdarzeniem drogowym.

Mając na uwadze powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. na rzecz powoda kwoty 22.970 zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 sierpnia 2021 r. do dnia zapłaty, kwoty 1655,71 zł tytułem odszkodowania obejmującego koszty holowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 sierpnia 2021 r. do dnia zapłaty, kwoty 5376 zł tytułem odszkodowania obejmującego zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 sierpnia 2021 r. do dnia zapłaty, kwoty 24 130 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanemu pisma rozszerzającego pozew w tym zakresie do dnia zapłaty, kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

(apelacja k. 290-303, pismo procesowe k. 321-322)

W odpowiedzi na ww. apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

(odpowiedź na apelację k. 328)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna.

W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W sprawie nie zaszła nieważność postępowania, o której mowa w art. 379 k.p.c., ani żadna z przyczyn wymienionych w art. 386 § 3 i 4 k.p.c. czy art. 505 ¹² § 1 k.p.c.

Wobec podniesienia przez apelującego zarówno zarzutów prawa procesowego jak i materialnego, w pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy można dokonać oceny prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego.

Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c. oraz art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. dotyczące prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego nie zasługują na uwzględnienie.

Należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 233 § 1 k.p.c., sąd ma swobodę w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, chociażby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego udałoby się wysnuć wnioski odmienne (zob. postanowienie SN z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99; wyrok SN z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00). Przy rozpoznawaniu sprawy cywilnej rzeczą sądu nie jest zarządzanie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.) (tak m. in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC z 1997 r., nr 6-7, poz. 76).

W niniejszej sprawie zarzuty podniesione przez apelującego w zasadzie ograniczają się do polemiki z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd I instancji.

Pomimo iż w zgromadzonym materiale dowodowym brak zeznań świadków oraz powoda, z których wynikałoby gwałtowne hamowanie samochodu J., to jednakże nawet uznanie tej okoliczności za nieustaloną nie przekreśla prawidłowości rozważań Sądu Rejonowego, który ustalił, iż do zdarzenia z dnia 8 lipca 2021 r. doszło na skutek celowego, zaplanowanego działania powoda oraz kierującego pojazdem marki J., którzy stworzyli warunki do zaistnienia kolizji, a następnie do celowego przemieszczenia pojazdu w celu wygenerowania dalszych uszkodzeń w pojeździe C. i podwyższenia należnego odszkodowania. O powyższym niewątpliwie świadczy działanie kierowcy C. bezpośrednio po zdarzeniu, celowe zjechanie do rowu, a zatem zmiana powypadkowego ułożenia pojazdu, niezabezpieczenie jakichkolwiek dowodów świadczących o przebiegu wypadku oraz bliskie pokrewieństwo osób uczestniczących w zdarzeniu (ojciec powoda X. U. w samochodzie J., poprzedzającym samochód powoda).

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej ocena materiału dowodowego została dokonana w sposób prawidłowy, w szczególności w odniesieniu do faktów związanych z przebiegiem zdarzenia. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji biegły po przeanalizowaniu akt sprawy w sposób jednoznaczny podał, że zgromadzony materiał dowodowy nie zawiera śladów materialnych, które pozwoliłyby odtworzyć przebieg zdarzenia, zaś ten istniejący w aktach sprawy nie pozwala na kategoryczne zakwestionowanie okoliczności wskazywanych zarówno przez powoda jak i uczestnika kolizji O. B.. Biegły jednoznacznie wskazał, iż w aktach sprawy brak dokumentacji śladów hamowania, brak pomiarów położeń powypadkowych pojazdów, zaś brak pełnej dokumentacji miejsca zdarzenia uniemożliwia ustalenie wiarygodnej rekonstrukcji przebiegu kolizji drogowej z 8 lipca 2021 r. Ponadto należy podkreślić, iż brak powyżej wskazanych danych uniemożliwia rozdzielenie uszkodzeń powstałych w wyniku ewentualnego kontaktu pojazdów od uszkodzeń, które mogłyby powstać w wyniku wtórnego zdarzenia, jakim był zjazd pojazdem przez powoda do przyrożnego rowu. Analiza charakteru i rozmieszczenia uszkodzeń obu pojazdów wskazuje, iż sam ich układ nie pozwala na jednoznaczne określenie dynamiki zdarzenia ani siły oddziaływań pomiędzy pojazdami.

Należy również podkreślić, iż obowiązek określony w powołanym w apelacji art. 19 ust. 2 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, tj. dostosowania prędkości do warunków na drodze oraz utrzymania odstępu niezbędnego do uniknięcia zderzenia w razie hamowania lub zatrzymania poprzedzającego pojazdu, nie może być wykorzystywany w ramach celowego wywoływania sytuacji zagrażającej bezpieczeństwu ruchu drogowego nakierowanego na spowodowaniu uszkodzenia pojazdu przez innego uczestnika ruchu drogowego. Chociaż niewątpliwie można wówczas takiemu uczestnikowi postawić zarzut zawinienia wynikający z naruszenia tego przepisu, to jednak wzgląd na zasady współżycia społecznego oraz sprzeczność ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa do odszkodowania (art. 5 k.c.) przemawia przeciwko uwzględnieniu roszczenia w takiej właśnie celowo wywołanej sytuacji.

W związku z powyższym bezzasadne były również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 361 § 1 k.c. Zgodnie z treścią cytowanego przepisu zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Pełne odszkodowanie w rozumieniu art. 363 § 1 k.c. obejmuje wszystkie szkodliwe skutki zdarzenia stanowiącego czyn niedozwolony, z którym ustawa łączy odpowiedzialność odszkodowawczą, pozostające z nim w adekwatnym związku przyczynowym (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 września 2019 r., III CZP 99/18, OSNC 2020, nr 2, poz. 13).

W ramach przytoczonych zasad odpowiedzialności odszkodowawczej należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie nie było możliwe ustalenie, które konkretnie uszkodzenia pojazdu C. (...) powstały bezpośrednio w wyniku kontaktu z pojazdem marki J. (...) (1), a które były rezultatem celowego wjechania do rowu. Apelujący wykazał obniżenie wartości pojazdu ze względu na jego wszystkie uszkodzenia (zarówno te wywołane uderzeniem, jak i te wywołane zjechaniem do rowu), tymczasem kierujący autem J. z pewnością nie odpowiada za uszkodzenia wywołane zjechaniem do rowu. Na podstawie zgormadzonego materiału dowodowego nie zostało udowodnione, o ile samochód C. (...) straciłby na wartości w wyniku samych tylko uszkodzeń będących rezultatem bezpośredniego kontaktu z pojazdem marki J. (...) (1). W związku z powyższym powód nie wykazał także, że szkoda w pojeździe, stwierdzona dowodem z opinii biegłego, w całości pozostaje w normalnym związku z przyczynowym z ruchem pojazdu ubezpieczonego. Brak jest natomiast podstaw w materiale dowodowym sprawy na wyodrębnienie wysokości szkody doznanej jedynie w wyniku uderzenia w tył pojazdu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. z 2026 r., poz. 118), zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1 ¹ k.p.c.