Uzasadnienie z 10 września 2026, sygn. III Ca 905/26

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 25 lutego 2026 roku w sprawie VIII C 163/25 z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. przeciwko Wojewódzkiemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w V. o zapłatę:

–

w punkcie 1 zasądzono od pozwanego na rzecz powoda 604,64 zł tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie;

–

w punkcie 2 oddalono powództwo w pozostałym zakresie;

–

w punkcie 3 nie obciążono powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu należnych pozwanemu.

Apelację od omówionego wyżej wyroku w zakresie punktów 1 i 3 wywiódł pozwany, działając przez swojego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji. W apelacji zarzucono naruszenie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego.

W zakresie prawa procesowego zdaniem apelującego doszło do naruszenia:

–

art. 98 § 1 w związku z art. 102 k.p.c.1 przez nieuzasadnione zaniechanie zasądzenia kosztów procesu, pomimo przyznania, że stroną przegrywającą jest powód. Zastosowanie zasady słuszności w sytuacji postępowania inicjowanego przez powoda, który jest spółką specjalizującą się w realizacji inwestycji dofinasowanych w ramach programu (...) Powietrze, a co za tym idzie znane mu są postanowienia Regulaminu w szczególności § 11 ust. 1 przywołany powyżej (zarzut I).

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

–

art. 481 § 1 k.c.2 w związku z § 11 ust. 1 Regulaminu przez błędną wykładnię a w konsekwencji przyjęcie, że pozwany pozostawał w opóźnieniu, w przypadku gdy z treści § 11 ust. 1 Regulaminu wynika, że wszystkie terminy dla pozwanego są terminami instrukcyjnymi, tak więc nie może on pozostawać w opóźnieniu (zarzut II).

Z tych względów wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia płatności liczonymi od dnia uprawomocnieniu się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty za postępowanie przez Sądem I instancji, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia płatności liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

Nie złożono odpowiedzi na apelację.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja okazała się zasadną w całości.

Co do zasady w postępowaniu apelacyjnym w pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty w zakresie prawa proceduralnego, jako determinujące – przez swój wiążący charakter – ocenę prawidłowości postępowania w sprawie, w szczególności prawidłowość poczynionych ustaleń. W przedmiotowej sprawie jednak zarzut proceduralny dotyczy nie sposobu prowadzenia postępowania, lecz li tylko rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Jest to żądanie uboczne względem istoty procesu, zatem zostanie omówione w dalszej części uzasadnienia.

Wobec braku zarzutów proceduralnych co do istoty postępowania, poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, muszą się ostać jako niekwestionowane, co wiąże Sąd Okręgowy w niniejszym postępowaniu. Niezależnie od powyższego zauważyć również należy iż mieszczą się one w granicach swobodnej – w przeciwieństwie do dowolnej – oceny przeprowadzonych dowodów. Są wewnętrznie spójne, pozostają logicznie powiązane z materiałem dowodowym, nie budzą również wątpliwości w świetle wskazań wiedzy, czy życiowego doświadczenia, nadto spełniają kryterium zupełności z punktu widzenia zakresu ustaleń niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia.

Wobec ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Jedynym zarzutem apelacji w tej mierze jest kwestia zasadności naliczenia odsetek za opóźnienie. Sąd I instancji przyjął mianowicie iż drugi wniosek został złożony 17 marca 2025 roku, tym samym zgodnie z zapisami umowy 16 kwietnia 2025 roku był ostatnim dniem na wypłatę dotacji bądź wezwania do uzupełnienia braków wniosku. Okolicznością bezsporną było to, że wniosek ten dotknięty był brakami ale wezwanie miało jednak miejsce dopiero 20 czerwca 2025 roku. Tym samym pozwany w dacie wezwania pozostawał w opóźnieniu 65 dni. Tak ustalone stanowisko Sądu Rejonowego jest najzupełniej trafne. Jednakże rację ma pozwany, kwestionując przyjęte przez tamtejszy Sąd prawne skutki owej analizy. Otóż równie bezspornym było między stronami postanowienie § 11 ust. 1 Regulaminu naboru wniosków o dofinansowanie przedsięwzięć w formie dotacji w ramach Programu Priorytetowego (...) (k. 26 – 31) zgodnie z którym wskazane w tymże regulaminie terminy rozpatrywania wniosków mają charakter instrukcyjny, zaś ich naruszenie nie stanowi podstawy do roszczeń. Dotacja jest przysporzeniem bezpłatnym. Ustawa wyklucza swobodę umownego regulowania kwestii odsetek za opóźnienie – pomijając ewentualne rozważania na gruncie prawa konsumenckiego, które w tym przypadku nie ma zastosowania – wyłącznie co do umówienia się o odsetki wyższe niż odsetki maksymalne za opóźnienie (art. 481 § 2 ³ k.c.). Umowne wyłączenie możliwości dochodzenia odsetek za opóźnienie w realizacji czynności podejmowanych wskutek wniosku o udzielenie bezpłatnego przysporzenia środków o charakterze niealimentacyjnym nie budzi również wątpliwości aksjologicznych. W ocenie Sądu Okręgowego w obecnym składzie takie działanie nie pozostaje w sprzeczności ani z ustawą, ani zasadami współżycia społecznego. Jest zatem skuteczne, wobec czego powodowi nie przysługuje roszczenie odsetkowe za opóźnienie. Oczywiście zaś dla roszczenia zgłaszanego przeciwko pozwanemu nie mają znaczenia klauzule kontraktu zawartego między powodem a zamawiającą 28 sierpnia 2023 roku w O.. W konsekwencji powództwo należało oddalić w całości.

W pozostałym zakresie podzielić należało oceny prawne, leżące u podstaw zaskarżonego orzeczenia, zaś Sąd Okręgowy przyjął owe oceny jako własne. Ich powtarzanie jest zbędne.

Odnosząc się do kwestii skorzystania przez Sąd I instancji z możliwości przewidzianej w art. 102 k.p.c., co jest przedmiotem zarzutu I, to tamtejszy Sąd uargumentował swoją ocenę tym, że powód mógł pozostawać w przeświadczeniu o zasadności swojego żądania, w dacie wniesienia pozwu nie miał bowiem żadnych informacji o brakach wniosku i jego odrzuceniu, za który to stan rzeczy odpowiadał pozwany. W takiej sytuacji obciążanie powoda kosztami procesu byłoby – zdaniem Sądu Rejonowego – sprzeczne z zasadami słuszności. Gdyby bowiem pozwany nie zaniechał swoich obowiązków i prawidłowo przesłał informację o odrzuceniu wniosku, beneficjentka, którą łączyła z powodem umowa, mogłaby wcześniej wdrożyć działania mające na celu złożenie prawidłowego wniosku o płatność. Zdaniem Sądu Okręgowego w obecnym składzie, pozostawanie w przeświadczeniu o zasadności własnego roszczenia, co do zasady samo w sobie nie stanowi szczególnie uzasadnionego wypadku, o którym mowa w art. 102 k.p.c., ponieważ wytaczanie powództwa bez nawet subiektywnego przekonania o zasadności swojego stanowiska jest działaniem, które w większości przypadków co najmniej można oceniać w kategoriach nadużycia konstytucyjnego prawa do sądu. Odnosząc się natomiast do błędów pozwanego przy rozpoznawaniu wniosku należy zauważyć, że pierwotnym błędem powoda – który w tym zakresie, jak słusznie zwraca się uwagę w apelacji, jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu – było doprowadzenie do naruszenia § 1 ust. 6 Regulaminu, zgodnie z którym pełnomocnikiem wnioskodawcy w okolicznościach jak obecnie badane nie może być wykonawca. Zaakceptowanie przez powoda w takiej sytuacji, by pełnomocnikiem był pracodawca powoda, jest działaniem zmierzającym w sposób oczywisty do obejścia owego warunku. Z tego względu uznając iż w sprawie nie wystąpiły jednak okoliczności specjalne w rozumieniu art. 102 k.p.c., zmieniono również rozstrzygnięcie o kosztach procesu za I instancję. Słusznie Sąd Rejonowy uznał pozwanego za wygrywającego sprawę w całości, zatem powód winien ponieść koszty procesu w całości (art. 98 § 1 k.p.c.). Na pierwszoinstancyjne koszty procesu pozwanego złożyło się 3.600 zł wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego według stawki minimalnej oraz 17 zł opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa (art. 98 § 3 w związku z art. 99 k.p.c., art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz zał. pkt IV u.o.s.3, § 2 pkt 5 r.o.r.4). Powód obowiązany jest zwrócić owe koszty pozwanemu z ewentualnymi odsetkami w razie opóźnienia (art. 98 § 1 ¹ k.p.c.).

Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając apelację pozwanego za zasadną, zmieniono zaskarżony wyrok, orzekając co do istoty (art. 386 § 1 k.p.c.).

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. Na koszty postępowania apelacyjnego pozwanego złożyło się 135 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym, obliczonej od wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia (§ 2 pkt 2, § 10 ust. 1 pkt 1 r.o.r.), nadto 100 zł opłaty od apelacji (art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 18 ust. 2 u.k.s.c.5). Powód obowiązany jest zwrócić te koszty w całości pozwanemu, z ewentualnymi odsetkami w razie opóźnienia (art. 98 § 1 ¹ w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c.).

1 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.).

2 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

3 Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (j.t. – Dz. U. z 2025 r. poz. 1154 z późn. zm.).

4 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 118).

5 Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (j.t. – Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 z późn. zm.).